जनस्य गोपा अजनिष्ट जागृविरग्निः सुदक्षः सुविताय नव्यसे । घृतप्रतीको बृहता दिविस्पृशा द्युमद्वि भाति भरतेभ्यः शुचिः
जनतेचा जागरूक रक्षक अग्नी जन्माला येतो, तो बुद्धिमान आणि नेहमी सजग असतो, नव्या समृद्धीसाठी; तूपाने उजळलेला, विशाल आकाशाला स्पर्श करणारा, तेजस्वी आणि पूजकांसाठी शुद्ध दिसतो.
यज्ञस्य केतुं प्रथमं पुरोहितमग्निं नरस्त्रिषधस्थे समीधिरे । इन्द्रेण देवैः सरथं स बर्हिषि सीदन्नि होता यजथाय सुक्रतुः
यज्ञाचा चिन्ह, पहिला पुरोहित अग्नी, पुरुषांनी तीन वेदिकांवर प्रज्वलित केला; इंद्र आणि देवांसोबत, तो यज्ञाच्या कुशावर बसतो, आणि यज्ञासाठी कुशल यज्ञकर्ता होतो.
असम्मृष्टो जायसे मात्रोः शुचिर्मन्द्रः कविरुदतिष्ठो विवस्वतः । घृतेन त्वावर्धयन्नग्न आहुत धूमस्ते केतुरभवद्दिवि श्रितः
तू अग्नी, आईकडून शुद्ध आणि आनंददायक जन्मतोस, कवी आणि सूर्याप्रमाणे उगवतोस; तूपाने तुला वाढवतात, प्रज्वलित केल्यावर तुझा धूर आकाशात चिन्ह बनतो.
अग्निर्नो यज्ञमुप वेतु साधुयाग्निं नरो वि भरन्ते गृहेगृहे । अग्निर्दूतो अभवद्धव्यवाहनोऽग्निं वृणाना वृणते कविक्रतुम्
अग्नी, आमच्या यज्ञाला कृपापूर्वक ये. पुरुष प्रत्येक घरात अग्नी पसरवतात; अग्नी दूत आणि हविर्दान नेणारा झाला; जे अग्नी निवडतात, ते बुद्धिमान आणि दूरदृष्टी असलेला निवडतात.
तुभ्येदमग्ने मधुमत्तमं वचस्तुभ्यं मनीषा इयमस्तु शं हृदे । त्वां गिरः सिन्धुमिवावनीर्महीरा पृणन्ति शवसा वर्धयन्ति च
अग्ने, हे मधुर वचन, ही भावना तुझ्यासाठी; ती तुझ्या मनाला सुख देऊ दे. नद्या आणि महान भूमी जशी पाण्याने भरतात, तशी तुझ्या सामर्थ्याला वाढवतात.
त्वामग्ने अङ्गिरसो गुहा हितमन्वविन्दञ्छिश्रियाणं वनेवने । स जायसे मथ्यमानः सहो महत्त्वामाहुः सहसस्पुत्रमङ्गिरः
अग्ने, अङ्गिरसांनी तुला लपलेला, प्रत्येक लाकडात चमकणारा सापडला; तू मंथन केल्यावर जन्मतोस, बलवान आहेस; अङ्गिरस तुला सामर्थ्याचा पुत्र म्हणतात.
प्राग्नये बृहते यज्ञियाय ऋतस्य वृष्णे असुराय मन्म । घृतं न यज्ञ आस्ये सुपूतं गिरं भरे वृषभाय प्रतीचीम्
महान, यज्ञाला योग्य, सत्याचा वृषभ, अधिपती असलेल्या अग्नीसाठी मी स्तोत्र अर्पण करतो; जसं शुद्ध तूप, तसं शुद्ध गीत या बलवानासमोर अर्पण करतो.
ऋतं चिकित्व ऋतमिच्चिकिद्ध्यृतस्य धारा अनु तृन्धि पूर्वीः । नाहं यातुं सहसा न द्वयेन ऋतं सपाम्यरुषस्य वृष्णः
सत्य जाण, सत्याची इच्छा ठेव, आणि प्राचीन सत्याच्या धारेनुसार चाल. मी कधीही बळाने किंवा कपटाने जाण्याचा प्रयत्न करत नाही; मी फक्त लाल वृषभाचं सत्य शोधतो.
कया नो अग्न ऋतयन्नृतेन भुवो नवेदा उचथस्य नव्यः । वेदा मे देव ऋतुपा ऋतूनां नाहं पतिं सनितुरस्य रायः
अग्ने, सत्य मार्गाने तू आमच्या नवीन स्तोत्राची जाणीव कशी करतोस? ऋतूंचा जाणणारा देव, मला मिळवायच्या संपत्तीचा खरा स्वामी कोण आहे हे माहीत नाही.
के ते अग्ने रिपवे बन्धनासः के पायवः सनिषन्त द्युमन्तः । के धासिमग्ने अनृतस्य पान्ति क आसतो वचसः सन्ति गोपाः
अग्ने, तुझ्या शत्रूंसाठी बांधलेले कोण आहेत? तेजस्वी, संपत्ती आणणारे तुझे रक्षक कोण आहेत? असत्यापासून रक्षण करणारे कोण? आणि योग्य वचनांचे रक्षण करणारे कोण आहेत?
सखायस्ते विषुणा अग्न एते शिवासः सन्तो अशिवा अभूवन् । अधूर्षत स्वयमेते वचोभिरृजूयते वृजिनानि ब्रुवन्तः
अग्ने, तुझे मित्र वेगवेगळे आहेत; काही शुभ, काही अशुभ झाले आहेत. ते स्वतःच भरकटले; बोलण्यात ते नीती सांगतात, पण प्रत्यक्षात चुकीची वागणूक करतात.
यस्ते अग्ने नमसा यज्ञमीट्ट ऋतं स पात्यरुषस्य वृष्णः । तस्य क्षयः पृथुरा साधुरेतु प्रसर्स्राणस्य नहुषस्य शेषः
अग्ने, जो भक्तीने यज्ञ करतो, तो सत्याचे रक्षण करतो, तो तेजस्वी वृषभ आहे. प्रयत्नशील नहुषाचा मोठा आणि चांगला संसार टिकून राहो.
अर्चन्तस्त्वा हवामहेऽर्चन्तः समिधीमहि । अग्ने अर्चन्त ऊतये
आम्ही तुझी स्तुती करतो, तुझी स्तुती करत तुझी प्रज्वलना करतो. अग्ने, तुझ्या सहाय्यासाठी आम्ही स्तुती करतो.
अग्ने स्तोमं मनामहे सिध्रमद्य दिविस्पृशः । देवस्य द्रविणस्यवः
अग्ने, आम्ही आज तुझी गाण्याने, जलद आणि आकाशाला स्पर्श करणाऱ्या, देवाच्या संपत्ती देणाऱ्याची पूजा करतो.
अग्निर्जुषत नो गिरो होता यो मानुषेष्वा । स यक्षद्दैव्यं जनम्
अग्नीने आमचे शब्द स्वीकारावेत, जो माणसांत यज्ञकर्ता आहे; त्याने दैवी सभेची पूजा करावी.
त्वमग्ने सप्रथा असि जुष्टो होता वरेण्यः । त्वया यज्ञं वि तन्वते
अग्ने, तू प्रसिद्ध आहेस, निवडलेला यज्ञकर्ता आहेस, सन्मानास पात्र आहेस. तुझ्यामुळे यज्ञ विस्तारतो.
त्वामग्ने वाजसातमं विप्रा वर्धन्ति सुष्टुतम् । स नो रास्व सुवीर्यम्
अग्ने, सामर्थ्य मिळवणाऱ्यांमध्ये सर्वोत्तम, ऋषी तुझी स्तुती करतात. तू आम्हाला उत्तम पराक्रम दे.
अग्ने नेमिरराँ इव देवाँस्त्वं परिभूरसि । आ राधश्चित्रमृञ्जसे
अग्ने, जणू काही कडा नसलेल्या चाकासारखा, तू देवांनाही मागे टाकतोस. तू सुंदर दानांची व्यवस्था करतोस.
अग्निं स्तोमेन बोधय समिधानो अमर्त्यम् । हव्या देवेषु नो दधत्
स्तुतीने अमर अग्नीला जागृत करा, प्रज्वलित करा. आमची आहुती देवांमध्ये पोहोचव.
तमध्वरेष्वीळते देवं मर्ता अमर्त्यम् । यजिष्ठं मानुषे जने
यज्ञात माणसे त्या अमर देवाची पूजा करतात, जो माणसांत यज्ञासाठी सर्वात योग्य आहे.
तं हि शश्वन्त ईळते स्रुचा देवं घृतश्चुता । अग्निं हव्याय वोळ्हवे
त्या देवाची, म्हणजे अग्नीची, लोक नेहमी स्रुचांनी, तुपाने ओथंबलेल्या, पूजा करतात, कारण तो आहुती वाहून नेतो.
अग्निर्जातो अरोचत घ्नन्दस्यूञ्ज्योतिषा तमः । अविन्दद्गा अपः स्वः
अग्नी जन्मला आणि तेजाने उजळला, त्याने दस्यूंना आणि अंधाराला आपल्या प्रकाशाने नष्ट केले. त्याने गायी, पाणी आणि सूर्य शोधून काढले.
अग्निमीळेन्यं कविं घृतपृष्ठं सपर्यत । वेतु मे शृणवद्धवम्
अग्नी, पूजनीय ऋषी, तुपाने उजळलेला, त्याची भक्ती करा. तो यावा आणि आमचे आवाहन ऐकावे.
अग्निं घृतेन वावृधु स्तोमेभिर्विश्वचर्षणिम् । स्वाधीभिर्वचस्युभिः
अग्नीला तुपाने आणि स्तोत्रांनी, सर्व लोकांचा स्वामी म्हणून, स्वतः निवडलेल्या शब्दांनी बळकट केले आहे.
प्र वेधसे कवये वेद्याय गिरं भरे यशसे पूर्व्याय । घृतप्रसत्तो असुरः सुशेवो रायो धर्ता धरुणो वस्वो अग्निः
ज्ञानी, कवी, जाणण्यासारखा जो आहे, त्याच्यासाठी मी प्राचीन स्तुती अर्पण करतो. तुपाने स्थिर झालेला, दयाळू असुर, संपत्तीचा धारक आणि ठेवांचा आधार असलेला अग्नी, गौरवासाठी.
ऋतेन ऋतं धरुणं धारयन्त यज्ञस्य शाके परमे व्योमन् । दिवो धर्मन्धरुणे सेदुषो नॄञ्जातैरजाताँ अभि ये ननक्षुः
सत्याने ते सत्य आणि पाया टिकवतात, यज्ञाच्या सामर्थ्यात, सर्वोच्च आकाशात. जन्मलेले व अजन्मे, जे जवळ आले, त्यांनी माणसांत स्वर्गाचा धर्म स्थापन केला.
अङ्होयुवस्तन्वस्तन्वते वि वयो महद्दुष्टरं पूर्व्याय । स संवतो नवजातस्तुतुर्यात्सिङ्हं न क्रुद्धमभितः परि ष्ठुः
तू तरुण, बलवान, प्राचीनांसाठी मोठा, कठीण वाट मोकळी करतोस. तो नव्याने जन्मलेला, सिंह रागावल्यासारखा, सर्वत्र वेगाने फिरतो.
मातेव यद्भरसे पप्रथानो जनंजनं धायसे चक्षसे च । वयोवयो जरसे यद्दधानः परि त्मना विषुरूपो जिगासि
आईसारखा तू सर्वांना वाढवतोस, पोसतोस, प्रत्येकाची काळजी घेतोस, त्यांच्यावर लक्ष ठेवतोस. तू तरुणपण आणि वार्धक्य टिकवतोस आणि स्वतःच्या रूपाने जिंकण्यासाठी प्रयत्न करतोस.
वाजो नु ते शवसस्पात्वन्तमुरुं दोघं धरुणं देव रायः । पदं न तायुर्गुहा दधानो महो राये चितयन्नत्रिमस्पः
देवा, तुझ्या बळामुळे आम्हाला भरपूर, विस्तृत आणि सुरक्षित संपत्ती मिळू दे. वडिलांसारखा तू गुप्तपणे पाऊल ठेवतोस, मोठ्या संपत्तीची ओळख करतोस, आणि कधीही अपयशी होत नाहीस.
बृहद्वयो हि भानवेऽर्चा देवायाग्नये । यं मित्रं न प्रशस्तिभिर्मर्तासो दधिरे पुरः
खरंच, तेजस्वी अग्नीला मोठ्या भक्तीने अर्पण केले जाते, ज्याला माणसे मित्रासारखी स्तुती करून पुढे ठेवतात.