हृणीयमानो अप हि मदैयेः प्र मे देवानां व्रतपा उवाच । इन्द्रो विद्वाँ अनु हि त्वा चचक्ष तेनाहमग्ने अनुशिष्ट आगाम्
दडपल्या गेलेल्या असतानाही त्याचा उत्साह कमी झाला नाही; देवांच्या नियमांचे पालन करणाऱ्याने मला सांगितले—इंद्राने तुला पाहिले आहे, त्याच्या शिकवणीने, अग्निदेव, मी आलो आहे.
वि ज्योतिषा बृहता भात्यग्निराविर्विश्वानि कृणुते महित्वा । प्रादेवीर्मायाः सहते दुरेवाः शिशीते शृङ्गे रक्षसे विनिक्षे
अग्निदेव आपल्या तेजाने झळकतो, आपल्या महानतेने सर्व काही प्रकट करतो; तो दुष्ट देवतांच्या मायेला तोंड देतो, राक्षसांना पांगवण्यासाठी आपली शिंगे धारदार करतो.
उत स्वानासो दिवि षन्त्वग्नेस्तिग्मायुधा रक्षसे हन्तवा उ । मदे चिदस्य प्र रुजन्ति भामा न वरन्ते परिबाधो अदेवीः
अग्निदेवाचे स्वतःचे, तिखट शस्त्र असणारे, आकाशात असोत, राक्षसांचा नाश करण्यास तयार असोत. त्याच्या उन्मादातही त्याचे ज्वलंत रूप सर्व अडथळे फोडते, आणि अधार्मिक त्याच्या आघाताला तोंड देऊ शकत नाहीत.
एतं ते स्तोमं तुविजात विप्रो रथं न धीरः स्वपा अतक्षम् । यदीदग्ने प्रति त्वं देव हर्याः स्वर्वतीरप एना जयेम
हे तेजस्वी जन्मलेले अग्निदेव, या स्तुतीचे रथ जणू बुद्धिमान ऋषीने तुझ्यासाठी तयार केले आहे; हे देव, तू ही स्तुती स्वीकारलीस तर, आम्हांला या स्तोत्रामुळे तेजस्वी कीर्ती मिळू दे.
तुविग्रीवो वृषभो वावृधानोऽशत्र्वर्यः समजाति वेदः । इतीममग्निममृता अवोचन्बर्हिष्मते मनवे शर्म यंसद्धविष्मते मनवे शर्म यंसत्
मजबूत गळ्याचा, वाढणारा, शत्रूंचा नाश करणारा, ज्ञानी वृषभ ज्ञानासोबत पुढे जातो; अमरांनी या अग्निदेवाचे असेच वर्णन केले आहे—जो बार्हिष आणि श्रद्धेने यज्ञ करणाऱ्या मनुला संरक्षण देतो.
त्वमग्ने वरुणो जायसे यत्त्वं मित्रो भवसि यत्समिद्धः । त्वे विश्वे सहसस्पुत्र देवास्त्वमिन्द्रो दाशुषे मर्त्याय
अग्निदेव, तू जन्मलास की वरुण होतोस; पेटवला गेलास की मित्र होतोस; सर्व देव तुझ्यात वास करतात; भक्तांसाठी तू इंद्र होतोस.
त्वमर्यमा भवसि यत्कनीनां नाम स्वधावन्गुह्यं बिभर्षि । अञ्जन्ति मित्रं सुधितं न गोभिर्यद्दम्पती समनसा कृणोषि
तू कनिष्ठांचा आर्यमा होतोस, हे स्वयंपूर्ण अग्निदेव, तू गुप्त नाव धारण करतोस; जेव्हा तू जोडप्यांना एकत्र आणतोस, तेव्हा गायींनी मित्राला अभिषेक करतात.
तव श्रिये मरुतो मर्जयन्त रुद्र यत्ते जनिम चारु चित्रम् । पदं यद्विष्णोरुपमं निधायि तेन पासि गुह्यं नाम गोनाम्
तुझ्या तेजासाठी मरुत स्वतःला सजवतात, हे रुद्र, तुझा जन्म सुंदर आणि अद्भुत आहे; विष्णूचे पाऊल तुझ्या सोबतीस ठेवले आहे—त्यामुळे तू गायींचे गुप्त नाव जपतोस.
तव श्रिया सुदृशो देव देवाः पुरू दधाना अमृतं सपन्त । होतारमग्निं मनुषो नि षेदुर्दशस्यन्त उशिजः शंसमायोः
तुझ्या तेजामुळे, हे देव, तेजस्वी देव अमृताचा आस्वाद घेतात; माणसांनी अग्नीला होतार म्हणून बसवले, आणि प्रेरित लोक त्याची कृपा मिळवण्यासाठी स्तुती करतात.
न त्वद्धोता पूर्वो अग्ने यजीयान्न काव्यैः परो अस्ति स्वधावः । विशश्च यस्या अतिथिर्भवासि स यज्ञेन वनवद्देव मर्तान्
तुझ्यापेक्षा श्रेष्ठ होतार कोणीच नाही, हे अग्निदेव, आणि दुसरा कोणीही तुझ्यापेक्षा ज्ञानी नाही; ज्या घरात तू पाहुणा होतोस, तो यज्ञाने सर्वांना जिंकतो, हे देव.
वयमग्ने वनुयाम त्वोता वसूयवो हविषा बुध्यमानाः । वयं समर्ये विदथेष्वह्नां वयं राया सहसस्पुत्र मर्तान्
हे अग्निदेव, तुझ्या मदतीने आम्ही संपत्ती जिंकू, जागृत होऊन आम्ही अर्पण करतो; युद्धात, सभेत, दिवसा, हे तेजस्वी पुत्र, आम्ही तुझ्या बळाने लोकांना जिंकू.
यो न आगो अभ्येनो भरात्यधीदघमघशंसे दधात । जही चिकित्वो अभिशस्तिमेतामग्ने यो नो मर्चयति द्वयेन
जो कोणी आमच्यावर पाप किंवा वैर आणतो, किंवा वाईट हेतू ठेवतो, त्यानेच ते फळ भोगावे; हे ज्ञानी अग्निदेव, जो कपटाने आमचे नुकसान करतो, त्याचा शाप दूर कर.
त्वामस्या व्युषि देव पूर्वे दूतं कृण्वाना अयजन्त हव्यैः । संस्थे यदग्न ईयसे रयीणां देवो मर्तैर्वसुभिरिध्यमानः
तुला, हे देव, पूर्वीच्या काळी सकाळीच दूत म्हणून हव्यांनी पूजले गेले; अग्निदेव, जेव्हा तू संपत्तीच्या संमेलनाकडे जातोस, तेव्हा माणसे तुला धनाने पूजतात.
अव स्पृधि पितरं योधि विद्वान्पुत्रो यस्ते सहसः सून ऊहे । कदा चिकित्वो अभि चक्षसे नोऽग्ने कदाँ ऋतचिद्यातयासे
हे जाणणाऱ्या, वडिलांचा विरोध करणाऱ्याला दूर कर; हे तेजस्वी पुत्र, मुलासारखा आमचे रक्षण कर; हे ज्ञानी अग्निदेव, तू आम्हांवर केव्हा कृपा करशील? हे सत्य जाणणाऱ्या, केव्हा मदतीला येशील?
भूरि नाम वन्दमानो दधाति पिता वसो यदि तज्जोषयासे । कुविद्देवस्य सहसा चकानः सुम्नमग्निर्वनते वावृधानः
स्तुती करणारा भक्त अनेक नावे अर्पण करतो; हे धनदायक, जर तू त्यात आनंदी असलास, तर देवाच्या सामर्थ्याने वाढणारा अग्नी आमच्यासाठी कृपा मिळवो.
त्वमङ्ग जरितारं यविष्ठ विश्वान्यग्ने दुरिताति पर्षि । स्तेना अदृश्रन्रिपवो जनासोऽज्ञातकेता वृजिना अभूवन्
हे सर्वात तरुण अग्निदेव, तू गायकाला सर्व संकटांतून पार नेतोस; चोर दिसत नाहीत, शत्रू केवळ लोकच राहतात, आणि अनोळखी चिन्ह असणारे वाईट होतात.
इमे यामासस्त्वद्रिगभूवन्वसवे वा तदिदागो अवाचि । नाहायमग्निरभिशस्तये नो न रीषते वावृधानः परा दात्
हे सर्वज्ञा, तुझ्यासाठीच ह्या स्तुती मी बोलल्या आहेत, हे वसव, हेच मी इथे सांगितले. हा अग्नी आम्हाला कधीही दोष देत नाही, तो कधीही अपाय करत नाही; तो नेहमी वाढत राहतो आणि दूर असलेले विघ्न दूर करतो.
त्वामग्ने वसुपतिं वसूनामभि प्र मन्दे अध्वरेषु राजन् । त्वया वाजं वाजयन्तो जयेमाभि ष्याम पृत्सुतीर्मर्त्यानाम्
हे अग्नी, सर्व संपत्तींचा स्वामी, आम्ही तुला यज्ञात सर्वांत प्रथम गौरव देतो, हे राजन. तुझ्या सहाय्याने आम्ही विजय मिळवू, आणि मर्त्यांच्या स्पर्धेत वरचढ ठरू.
हव्यवाळग्निरजरः पिता नो विभुर्विभावा सुदृशीको अस्मे । सुगार्हपत्याः समिषो दिदीह्यस्मद्र्यक्सं मिमीहि श्रवांसि
अग्नी, अमर, हव्य वाहणारा, आमचा पिता, सर्वत्र पसरलेला, स्पष्ट दिसणारा, आमच्यावर कृपा कर. घरगुती अग्नीने उजळ, शुभाशीर्वाद दे, आणि आम्हाला थेट कीर्ती मिळवून दे.
विशां कविं विश्पतिं मानुषीणां शुचिं पावकं घृतपृष्ठमग्निम् । नि होतारं विश्वविदं दधिध्वे स देवेषु वनते वार्याणि
तुम्ही अग्नीला, जनांचा ऋषी, मानवांचा स्वामी, पवित्र, तेजस्वी, तुपाने अभिषिक्त, पुरोहित म्हणून नेमता; तो देवांमध्ये सर्व काही जाणणारा आहे आणि तोच सर्व उत्तम फळे मिळवतो.
जुषस्वाग्न इळया सजोषा यतमानो रश्मिभिः सूर्यस्य । जुषस्व नः समिधं जातवेद आ च देवान्हविरद्याय वक्षि
हे अग्नी, इळा सोबत आनंदाने, सूर्याच्या किरणांसह प्रयत्नशील राहून, आमची समिधा स्वीकार. हे जातवेद, आमची समिधा स्वीकार आणि देवांना हव्य घेण्यासाठी इथे आण.
जुष्टो दमूना अतिथिर्दुरोण इमं नो यज्ञमुप याहि विद्वान् । विश्वा अग्ने अभियुजो विहत्या शत्रूयतामा भरा भोजनानि
हे गृहस्वामी, प्रिय पाहुण्या, आमच्या यज्ञाकडे जाण, सर्व जाणणारा. हे अग्नी, सर्व शत्रूंचा पराभव कर, आम्हाला अन्न मिळवून दे आणि शत्रूंना दूर ठेव.
वधेन दस्युं प्र हि चातयस्व वयः कृण्वानस्तन्वे स्वायै । पिपर्षि यत्सहसस्पुत्र देवान्त्सो अग्ने पाहि नृतम वाजे अस्मान्
शत्रूंचा नाश करून त्यांना दूर कर, स्वतःच्या शक्तीसाठी सामर्थ्य निर्माण कर. कारण तू, सामर्थ्याचा पुत्र, देवांचे रक्षण करतोस, म्हणून हे अग्नी, श्रेष्ठ पुरुषा, आम्हाला स्पर्धेत जप.
वयं ते अग्न उक्थैर्विधेम वयं हव्यैः पावक भद्रशोचे । अस्मे रयिं विश्ववारं समिन्वास्मे विश्वानि द्रविणानि धेहि
हे अग्नी, आम्ही तुला स्तोत्रांनी गौरव देऊ, आम्ही तुला हव्यांनी, शुभ तेजस्वी, पूजू. आम्हाला सर्व प्रकारचे, सर्वांना प्रिय असलेले धन दे, आणि सर्व संपत्ती आम्हाला मिळू दे.
अस्माकमग्ने अध्वरं जुषस्व सहसः सूनो त्रिषधस्थ हव्यम् । वयं देवेषु सुकृतः स्याम शर्मणा नस्त्रिवरूथेन पाहि
हे अग्नी, सामर्थ्याच्या पुत्रा, त्रिस्थानी, आमचा यज्ञ स्वीकार, हव्य स्वीकार. आम्ही देवांमध्ये सत्कर्म करणारे होऊ, आणि तुझ्या तिप्पट संरक्षणाने आम्हाला जप.
विश्वानि नो दुर्गहा जातवेदः सिन्धुं न नावा दुरिताति पर्षि । अग्ने अत्रिवन्नमसा गृणानोऽस्माकं बोध्यविता तनूनाम्
हे जातवेद, आम्हाला सर्व संकटांतून, जणू नदीवरून होडी नेल्यासारखे, सुरक्षित पार ने. हे अग्नी, अत्रीने नम्रतेने स्तुती केलेल्या, आमच्या कुटुंबाचा रक्षक हो.
यस्त्वा हृदा कीरिणा मन्यमानोऽमर्त्यं मर्त्यो जोहवीमि । जातवेदो यशो अस्मासु धेहि प्रजाभिरग्ने अमृतत्वमश्याम्
जो मनुष्य, भक्तीने, हृदयाने आणि स्तुतीने, तुला अमर अग्नीला हाक मारतो, हे जातवेद, त्याला कीर्ती दे. संततीसह, हे अग्नी, आम्हाला अमरत्व प्राप्त होऊ दे.
यस्मै त्वं सुकृते जातवेद उ लोकमग्ने कृणवः स्योनम् । अश्विनं स पुत्रिणं वीरवन्तं गोमन्तं रयिं नशते स्वस्ति
ज्याच्यासाठी, हे जातवेद, तू सुखद निवास तयार करतोस, त्या सत्कर्म करणाऱ्यासाठी—त्याला संतती, शौर्य, गायींनी समृद्ध आणि भरपूर धन मिळते, आणि तो सुखी होतो.
सुसमिद्धाय शोचिषे घृतं तीव्रं जुहोतन । अग्नये जातवेदसे
सुंदर पेटलेल्या ज्वाळेत, शुद्ध आणि तीव्र तूप ओता—त्या अग्नी, जातवेदासाठी.
नराशंसः सुषूदतीमं यज्ञमदाभ्यः । कविर्हि मधुहस्त्यः
हे नराशंस, मधुर हस्त असलेले ऋषी, भक्तजनांकडून हा यज्ञ आनंदाने स्वीकार.