आदिद्ध नेम इन्द्रियं यजन्त आदित्पक्तिः पुरोळाशं रिरिच्यात् । आदित्सोमो वि पपृच्यादसुष्वीनादिज्जुजोष वृषभं यजध्यै
तेव्हा, खरेच, इंद्राच्या शक्तीची पूजा करतात; तेव्हा अर्पण तयार होते, पुरोळा पसवतात. तेव्हा सोम दाबतात, उत्साही लोक ओततात; तेव्हा यज्ञासाठी वृषभात आनंद घेतात.
कृणोत्यस्मै वरिवो य इत्थेन्द्राय सोममुशते सुनोति । सध्रीचीनेन मनसाविवेनन्तमित्सखायं कृणुते समत्सु
जो इंद्रासाठी सोम दाबतो आणि अर्पण करतो, त्याला तो मार्ग तयार करतो. एकत्रित मनाने ते एकत्र येतात; तो त्याला युद्धात मित्र बनवतो.
य इन्द्राय सुनवत्सोममद्य पचात्पक्तीरुत भृज्जाति धानाः । प्रति मनायोरुचथानि हर्यन्तस्मिन्दधद्वृषणं शुष्ममिन्द्रः
जो आज इंद्रासाठी सोम दाबतो, अर्पण शिजवतो, किंवा धान्य भाजतो—त्याच्याकडे विचार, विस्तीर्ण मार्ग वळतात; त्यात इंद्र आपली पुरुषार्थ शक्ती ठेवतो.
यदा समर्यं व्यचेदृघावा दीर्घं यदाजिमभ्यख्यदर्यः । अचिक्रदद्वृषणं पत्न्यच्छा दुरोण आ निशितं सोमसुद्भिः
जेव्हा शक्तिमानाने समर्याचे विभाजन केले, जेव्हा त्याने आर्याला दीर्घ स्पर्धा घोषित केली, त्याने आपल्या पत्नीच्या दिशेने, घरात, सोम दाबणाऱ्या तीक्ष्ण लोकांसह पुरुषार्थ शक्ती बोलावली.
भूयसा वस्नमचरत्कनीयोऽविक्रीतो अकानिषं पुनर्यन् । स भूयसा कनीयो नारिरेचीद्दीना दक्षा वि दुहन्ति प्र वाणम्
लहान असलेला अधिक संपत्तीत वावरत होता, विकत न घेता मी त्याला परत घेतले नाही. तो लहान असला तरी फारसा कमी झाला नाही; गरीब आणि कुशल लोक खरंच आपली वाणी ओततात.
क इमं दशभिर्ममेन्द्रं क्रीणाति धेनुभिः । यदा वृत्राणि जङ्घनदथैनं मे पुनर्ददत्
कोण दहा गायींनी माझ्या इंद्राला विकत घेईल, जेव्हा त्याने शत्रूंचा नाश केला आहे? मग तो मला परत द्यावा.
नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः
आता स्तुती केलेला, आता गायन केलेला इंद्रा, भक्तासाठी नद्या जशी संपत्ती ओततात तशी तूही ओत. हे हरिव, तुझ्यासाठी नवीन स्तोत्र रचले आहे; आम्ही नेहमीच विवेकाने रथावर बसू दे.
को अद्य नर्यो देवकाम उशन्निन्द्रस्य सख्यं जुजोष । को वा महेऽवसे पार्याय समिद्धे अग्नौ सुतसोम ईट्टे
आज कोण देवांची इच्छा धरून, हे श्रेष्ठा, इंद्राशी मैत्रीचा आनंद घेतो? कोण मोठ्या मदतीसाठी, संरक्षणासाठी, प्रज्वलित अग्नीजवळ सुतसोमासह प्रार्थना करतो?
को नानाम वचसा सोम्याय मनायुर्वा भवति वस्त उस्राः । क इन्द्रस्य युज्यं कः सखित्वं को भ्रात्रं वष्टि कवये क ऊती
कोण सोमासाठी वाणीने स्तुती करतो, कोण मन लावणाऱ्याचा मित्र होतो, कोण इंद्राशी मैत्री शोधतो, कोण ऋषीशी बंधुत्वाची इच्छा करतो, कोण त्याची मदत मागतो?
को देवानामवो अद्या वृणीते क आदित्याँ अदितिं ज्योतिरीट्टे । कस्याश्विनाविन्द्रो अग्निः सुतस्यांशोः पिबन्ति मनसाविवेनम्
आज कोण देवांची मदत निवडतो, कोण आदित्यांमध्ये अदितीचे तेज शोधतो? कोणासाठी अश्विन, इंद्र, अग्नी आणि सोमाचा भाग एकत्र मनाने पितात?
तस्मा अग्निर्भारतः शर्म यंसज्ज्योक्पश्यात्सूर्यमुच्चरन्तम् । य इन्द्राय सुनवामेत्याह नरे नर्याय नृतमाय नृणाम्
त्याला अग्नी, भारता, संरक्षण देतो, जेणेकरून तो सूर्य उगवताना स्पष्ट पाहू शकेल; जो म्हणतो, 'इंद्रासाठी आपण सोम पिळू या,' त्या शूर, पराक्रमी, श्रेष्ठ पुरुषासाठी.
न तं जिनन्ति बहवो न दभ्रा उर्वस्मा अदितिः शर्म यंसत् । प्रियः सुकृत्प्रिय इन्द्रे मनायुः प्रियः सुप्रावीः प्रियो अस्य सोमी
त्याला ना अनेक जिंकू शकतात, ना थोडे; त्याला विशाल अदिती संरक्षण देते. सत्कर्म करणाऱ्याला, इंद्राला, मन लावणाऱ्याला, योग्य मार्गदर्शित, आणि त्याचा सोमपिळणारा प्रिय असतो.
सुप्राव्यः प्राशुषाळेष वीरः सुष्वेः पक्तिं कृणुते केवलेन्द्रः । नासुष्वेरापिर्न सखा न जामिर्दुष्प्राव्योऽवहन्तेदवाचः
योग्य मार्गदर्शित, वेगवान, बलवान पुरुष पटकन फक्त इंद्रासाठी भाग तयार करतो. चुकीच्या मार्गाने जाणाऱ्याला मदत करणारा, मित्र किंवा नातेवाईक कोणीच नसतो; असा माणूस, वाणी नसलेला, दूर नेला जातो.
न रेवता पणिना सख्यमिन्द्रोऽसुन्वता सुतपाः सं गृणीते । आस्य वेदः खिदति हन्ति नग्नं वि सुष्वये पक्तये केवलो भूत्
इंद्र, सोमपान करणारा, श्रीमंत पणि किंवा जो सोम पिळत नाही त्याच्याशी मैत्री करत नाही. त्याचे ज्ञान दुःखी होते, तो नग्नाला मारतो; योग्य मार्गदर्शितासाठी तोच भाग तयार करतो.
इन्द्रं परेऽवरे मध्यमास इन्द्रं यान्तोऽवसितास इन्द्रम् । इन्द्रं क्षियन्त उत युध्यमाना इन्द्रं नरो वाजयन्तो हवन्ते
इंद्राला पूर्वीचे, नंतरचे आणि मधले लोकही हाक मारतात; मदतीची इच्छा असणारे, राहणारे, लढणारे सुद्धा इंद्राला पुकारतात; विजयाची इच्छा असणारे पुरुष इंद्राचे आवाहन करतात.
अहं मनुरभवं सूर्यश्चाहं कक्षीवाँ ऋषिरस्मि विप्रः । अहं कुत्समार्जुनेयं न्यृञ्जेऽहं कविरुशना पश्यता मा
मीच मनू आहे, मीच सूर्य आहे; मी कक्षीवत ऋषी आहे. मी अर्जुनपुत्र कुत्साला मार्ग दाखवला; मी कवी उशनासुद्धा आहे—माझ्याकडे पाहा.
अहं भूमिमददामार्यायाहं वृष्टिं दाशुषे मर्त्याय । अहमपो अनयं वावशाना मम देवासो अनु केतमायन्
मी आर्याला पृथ्वी दिली; मी भक्त माणसाला पाऊस दिला. मी वाहू इच्छिणाऱ्या पाण्यांना सोडवले; देवांनी माझ्या मार्गदर्शनाचा पाठपुरावा केला.
अहं पुरो मन्दसानो व्यैरं नव साकं नवतीः शम्बरस्य । शततमं वेश्यं सर्वताता दिवोदासमतिथिग्वं यदावम्
मी गर्विष्ठांच्या नगरी नष्ट केल्या, शंबराच्या नव्वद नगरींसह; शंभरावी बलाढ्य वेस मी पाडली, सर्व दिवोदास आणि अतिथिग्वासाठी.
प्र सु ष विभ्यो मरुतो विरस्तु प्र श्येनः श्येनेभ्य आशुपत्वा । अचक्रया यत्स्वधया सुपर्णो हव्यं भरन्मनवे देवजुष्टम्
माऱ्याच्या बळाने मरुतांसाठी जावो; गरुड, गरुडांमध्ये वेगवान, उडो. जेव्हा सुदृढ पंखी पक्षी, स्वतःच्या शक्तीने, देवांना प्रिय असलेली आहुती मनूसाठी आणतो.
भरद्यदि विरतो वेविजानः पथोरुणा मनोजवा असर्जि । तूयं ययौ मधुना सोम्येनोत श्रवो विविदे श्येनो अत्र
बलवान, ज्ञानी जर आणतो, तर तो रुंद मार्गावर, मनासारख्या वेगाने, आहुती घेऊन जावो. तुझ्या मधुरतेसह तो गेला, हे सोम; येथे गरुडाने कीर्ती मिळवली.
ऋजीपी श्येनो ददमानो अंशुं परावतः शकुनो मन्द्रं मदम् । सोमं भरद्दादृहाणो देवावान्दिवो अमुष्मादुत्तरादादाय
सरळ उडणारा गरुड, दूरवरून सोम, आनंददायक मद, घेऊन येतो; तो पक्षी, घट्ट धरून, देवांना प्रिय असलेला सोम, वरच्या आकाशातून घेऊन आला.
आदाय श्येनो अभरत्सोमं सहस्रं सवाँ अयुतं च साकम् । अत्रा पुरंधिरजहादरातीर्मदे सोमस्य मूरा अमूरः
सोम आणून, गरुडाने हजार भांडी आणि दहा हजार एकत्र वाहून आणली. येथे बुद्धिमान स्त्रीने शत्रू दूर केले; सोमाच्या आनंदात मूर्खही शहाणे झाले.
गर्भे नु सन्नन्वेषामवेदमहं देवानां जनिमानि विश्वा । शतं मा पुर आयसीररक्षन्नध श्येनो जवसा निरदीयम्
मी अजून गर्भात असतानाच देवतांच्या सर्व जन्मांची मला जाणीव झाली. लोखंडाच्या शंभर किल्ल्यांनी मला जपले, तरीही वेगवान श्येनाने मला तिथून उचलून नेले.
न घा स मामप जोषं जभाराभीमास त्वक्षसा वीर्येण । ईर्मा पुरंधिरजहादरातीरुत वाताँ अतरच्छूशुवानः
त्याने कधीच माझ्याशी वैर धरले नाही; स्वतःच्या सामर्थ्याने त्याने शत्रूंना हरवले. हुशार स्त्रीने आपला निश्चय सोडला नाही, आणि उत्सुक वाऱ्याने वेगाने हालचाल केली.
अव यच्छ्येनो अस्वनीदध द्योर्वि यद्यदि वात ऊहुः पुरंधिम् । सृजद्यदस्मा अव ह क्षिपज्ज्यां कृशानुरस्ता मनसा भुरण्यन्
श्येन खाली उतरला तेव्हा घोड्यांनी हंबरला; वाऱ्याने ती हुशार स्त्री आकाशातून नेली असो, किंवा तिने स्वतःला सोडवले असो, त्याने मन लावून आणि जलदपणे धनुष्याची दोरी सोडली.
ऋजिप्य ईमिन्द्रावतो न भुज्युं श्येनो जभार बृहतो अधि ष्णोः । अन्तः पतत्पतत्र्यस्य पर्णमध यामनि प्रसितस्य तद्वेः
दौडणाऱ्या घोड्याच्या वेगाने श्येनाने तुग्रपुत्र भुज्यूला त्या विशाल प्रदेशातून उचलले; त्रिपंखी पक्ष्याच्या उडण्यात, जलद मार्गावर, त्याने त्याला सुरक्षित नेले.
अध श्वेतं कलशं गोभिरक्तमापिप्यानं मघवा शुक्रमन्धः । अध्वर्युभिः प्रयतं मध्वो अग्रमिन्द्रो मदाय प्रति धत्पिबध्यै शूरो मदाय प्रति धत्पिबध्यै
मग मघवानाने पांढरा, दूध मिसळलेला शुद्ध सोम तेजस्वी कलशात ओतला; यज्ञ करणाऱ्यांसोबत, उत्तम मधुर पेय तयार करून, इंद्र वीरतेने ते आनंदाने पिण्यास ठेवले.
त्वा युजा तव तत्सोम सख्य इन्द्रो अपो मनवे सस्रुतस्कः । अहन्नहिमरिणात्सप्त सिन्धूनपावृणोदपिहितेव खानि
तुझ्या मैत्रीने, सोम, इंद्राने, मनुंसाठी वाहणाऱ्या जलांना फोडले; त्याने सर्पाचा वध केला, सात नद्या सोडवल्या आणि जणू लपलेली वाट उघडावी तसे बंद मार्ग खुले केले.
त्वा युजा नि खिदत्सूर्यस्येन्द्रश्चक्रं सहसा सद्य इन्दो । अधि ष्णुना बृहता वर्तमानं महो द्रुहो अप विश्वायु धायि
तुझ्या सोबतीने, सोम, इंद्राने एका झटक्यात सूर्याचे चाक खाली पाडले; आपल्या मोठ्या सामर्थ्याने त्याने महान मार्ग सुरू केला आणि सर्व अडथळे दूर केले.
अहन्निन्द्रो अदहदग्निरिन्दो पुरा दस्यून्मध्यंदिनादभीके । दुर्गे दुरोणे क्रत्वा न यातां पुरू सहस्रा शर्वा नि बर्हीत्
इंद्राने प्रहार केला, अग्नीने जाळले, सोम, प्राचीन काळी दुपारी दस्यूंना; किल्ल्यात, घरात, बुद्धीने ते पुढे गेले आणि बलाढ्यांनी हजारो शत्रूंना नामोहरम केले.