किमादमत्रं सख्यं सखिभ्यः कदा नु ते भ्रात्रं प्र ब्रवाम । श्रिये सुदृशो वपुरस्य सर्गाः स्वर्ण चित्रतममिष आ गोः
साथीदारांशी ती खरी मैत्री कोणती आहे? तुझे बंधुत्व आम्ही कधी सांगू? त्याचा रूप शोभेचे आहे; त्याची निर्मिती तेजस्वी आणि गोमय प्रकाशासारखी चमकदार आहे.
द्रुहं जिघांसन्ध्वरसमनिन्द्रां तेतिक्ते तिग्मा तुजसे अनीका । ऋणा चिद्यत्र ऋणया न उग्रो दूरे अज्ञाता उषसो बबाधे
फसवणूक करणाऱ्याला मारण्याची इच्छा ठेवून, शक्तिमानाने आपली तीक्ष्ण शस्त्रे धारदार केली; तेथे कर्जदारही कठोर नाही; दूर, अज्ञातांना त्याने उषेच्या वेळी दूर केले.
ऋतस्य हि शुरुधः सन्ति पूर्वीरृतस्य धीतिर्वृजिनानि हन्ति । ऋतस्य श्लोको बधिरा ततर्द कर्णा बुधानः शुचमान आयोः
सत्यासाठी अनेक जागरूक आहेत; सत्याचा विचार चुकीचे नष्ट करतो. सत्याचा संदेश बहिरे लोकांपर्यंत पोहोचला, त्यांच्या कानांनी जागरूकता मिळवली, शुद्ध लोकांच्या आगमनात.
ऋतस्य दृळ्हा धरुणानि सन्ति पुरूणि चन्द्रा वपुषे वपूंषि । ऋतेन दीर्घमिषणन्त पृक्ष ऋतेन गाव ऋतमा विवेशुः
सत्याची मजबूत पाया अनेक आहेत, चमकदार आणि अद्भुत रूपाची. सत्यामुळे दीर्घ, पोषण करणाऱ्या धारा वाहतात; सत्यामुळे गायी सत्यात प्रवेश करतात.
ऋतं येमान ऋतमिद्वनोत्यृतस्य शुष्मस्तुरया उ गव्युः । ऋताय पृथ्वी बहुले गभीरे ऋताय धेनू परमे दुहाते
जो सत्याने चालतो, तोच सत्य जिंकतो; सत्याची शक्ती गायी मिळवण्याच्या स्पर्धेत विजयी होते. सत्यासाठी पृथ्वी विस्तीर्ण आणि खोल आहे; सत्यासाठी गायी सर्वोच्च स्थानी दूध देतात.
नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः
आता, स्तुत्य इंद्रा, आता, गाणाऱ्या भक्ताला तू नद्यासारखे पोषण दे. हे हरिव, तुझ्यासाठी नवीन स्तुती रचली आहे; विचाराने आम्ही नेहमी रथावर बसणारे होवो.
का सुष्टुतिः शवसः सूनुमिन्द्रमर्वाचीनं राधस आ ववर्तत् । ददिर्हि वीरो गृणते वसूनि स गोपतिर्निष्षिधां नो जनासः
कुठली स्तुती शक्तिमान इंद्राकडे वळली, त्याला संपत्तीने जवळ आणली? कारण हा वीर गायकाला धन देतो; तो गोपाल आहे, त्याने आमच्या लोकांना दूर केले नाही.
स वृत्रहत्ये हव्यः स ईड्यः स सुष्टुत इन्द्रः सत्यराधाः । स यामन्ना मघवा मर्त्याय ब्रह्मण्यते सुष्वये वरिवो धात्
तो वृत्राचा वध करताना बोलावण्यास योग्य आहे, स्तुत्य आहे, तोच सत्य उदार इंद्र आहे. तो उदार, माणसाच्या मदतीला येतो; भक्ताच्या गाण्यासाठी तो विस्तीर्ण मार्ग तयार करतो.
तमिन्नरो वि ह्वयन्ते समीके रिरिक्वांसस्तन्वः कृण्वत त्राम् । मिथो यत्त्यागमुभयासो अग्मन्नरस्तोकस्य तनयस्य सातौ
त्याला, पुरुष सभा मध्ये बोलावतात, मिळवण्याची इच्छा ठेवून, शरीर मजबूत करण्यासाठी प्रयत्न करतात. जेव्हा दोन्ही बाजू एकत्र येतात, संतती आणि वंशाच्या लाभासाठी.
क्रतूयन्ति क्षितयो योग उग्राशुषाणासो मिथो अर्णसातौ । सं यद्विशोऽववृत्रन्त युध्मा आदिन्नेम इन्द्रयन्ते अभीके
लोक शक्तीने, उत्साहाने, परस्पर स्पर्धेत संपत्ती मिळवण्यासाठी प्रयत्न करतात. जेव्हा कुटुंबे एकत्र येतात, शक्तिमान, तेव्हा ते सभा मध्ये इंद्राला बोलावतात.
आदिद्ध नेम इन्द्रियं यजन्त आदित्पक्तिः पुरोळाशं रिरिच्यात् । आदित्सोमो वि पपृच्यादसुष्वीनादिज्जुजोष वृषभं यजध्यै
तेव्हा, खरेच, इंद्राच्या शक्तीची पूजा करतात; तेव्हा अर्पण तयार होते, पुरोळा पसवतात. तेव्हा सोम दाबतात, उत्साही लोक ओततात; तेव्हा यज्ञासाठी वृषभात आनंद घेतात.
कृणोत्यस्मै वरिवो य इत्थेन्द्राय सोममुशते सुनोति । सध्रीचीनेन मनसाविवेनन्तमित्सखायं कृणुते समत्सु
जो इंद्रासाठी सोम दाबतो आणि अर्पण करतो, त्याला तो मार्ग तयार करतो. एकत्रित मनाने ते एकत्र येतात; तो त्याला युद्धात मित्र बनवतो.
य इन्द्राय सुनवत्सोममद्य पचात्पक्तीरुत भृज्जाति धानाः । प्रति मनायोरुचथानि हर्यन्तस्मिन्दधद्वृषणं शुष्ममिन्द्रः
जो आज इंद्रासाठी सोम दाबतो, अर्पण शिजवतो, किंवा धान्य भाजतो—त्याच्याकडे विचार, विस्तीर्ण मार्ग वळतात; त्यात इंद्र आपली पुरुषार्थ शक्ती ठेवतो.
यदा समर्यं व्यचेदृघावा दीर्घं यदाजिमभ्यख्यदर्यः । अचिक्रदद्वृषणं पत्न्यच्छा दुरोण आ निशितं सोमसुद्भिः
जेव्हा शक्तिमानाने समर्याचे विभाजन केले, जेव्हा त्याने आर्याला दीर्घ स्पर्धा घोषित केली, त्याने आपल्या पत्नीच्या दिशेने, घरात, सोम दाबणाऱ्या तीक्ष्ण लोकांसह पुरुषार्थ शक्ती बोलावली.
भूयसा वस्नमचरत्कनीयोऽविक्रीतो अकानिषं पुनर्यन् । स भूयसा कनीयो नारिरेचीद्दीना दक्षा वि दुहन्ति प्र वाणम्
लहान असलेला अधिक संपत्तीत वावरत होता, विकत न घेता मी त्याला परत घेतले नाही. तो लहान असला तरी फारसा कमी झाला नाही; गरीब आणि कुशल लोक खरंच आपली वाणी ओततात.
क इमं दशभिर्ममेन्द्रं क्रीणाति धेनुभिः । यदा वृत्राणि जङ्घनदथैनं मे पुनर्ददत्
कोण दहा गायींनी माझ्या इंद्राला विकत घेईल, जेव्हा त्याने शत्रूंचा नाश केला आहे? मग तो मला परत द्यावा.
नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः
आता स्तुती केलेला, आता गायन केलेला इंद्रा, भक्तासाठी नद्या जशी संपत्ती ओततात तशी तूही ओत. हे हरिव, तुझ्यासाठी नवीन स्तोत्र रचले आहे; आम्ही नेहमीच विवेकाने रथावर बसू दे.
को अद्य नर्यो देवकाम उशन्निन्द्रस्य सख्यं जुजोष । को वा महेऽवसे पार्याय समिद्धे अग्नौ सुतसोम ईट्टे
आज कोण देवांची इच्छा धरून, हे श्रेष्ठा, इंद्राशी मैत्रीचा आनंद घेतो? कोण मोठ्या मदतीसाठी, संरक्षणासाठी, प्रज्वलित अग्नीजवळ सुतसोमासह प्रार्थना करतो?
को नानाम वचसा सोम्याय मनायुर्वा भवति वस्त उस्राः । क इन्द्रस्य युज्यं कः सखित्वं को भ्रात्रं वष्टि कवये क ऊती
कोण सोमासाठी वाणीने स्तुती करतो, कोण मन लावणाऱ्याचा मित्र होतो, कोण इंद्राशी मैत्री शोधतो, कोण ऋषीशी बंधुत्वाची इच्छा करतो, कोण त्याची मदत मागतो?
को देवानामवो अद्या वृणीते क आदित्याँ अदितिं ज्योतिरीट्टे । कस्याश्विनाविन्द्रो अग्निः सुतस्यांशोः पिबन्ति मनसाविवेनम्
आज कोण देवांची मदत निवडतो, कोण आदित्यांमध्ये अदितीचे तेज शोधतो? कोणासाठी अश्विन, इंद्र, अग्नी आणि सोमाचा भाग एकत्र मनाने पितात?
तस्मा अग्निर्भारतः शर्म यंसज्ज्योक्पश्यात्सूर्यमुच्चरन्तम् । य इन्द्राय सुनवामेत्याह नरे नर्याय नृतमाय नृणाम्
त्याला अग्नी, भारता, संरक्षण देतो, जेणेकरून तो सूर्य उगवताना स्पष्ट पाहू शकेल; जो म्हणतो, 'इंद्रासाठी आपण सोम पिळू या,' त्या शूर, पराक्रमी, श्रेष्ठ पुरुषासाठी.
न तं जिनन्ति बहवो न दभ्रा उर्वस्मा अदितिः शर्म यंसत् । प्रियः सुकृत्प्रिय इन्द्रे मनायुः प्रियः सुप्रावीः प्रियो अस्य सोमी
त्याला ना अनेक जिंकू शकतात, ना थोडे; त्याला विशाल अदिती संरक्षण देते. सत्कर्म करणाऱ्याला, इंद्राला, मन लावणाऱ्याला, योग्य मार्गदर्शित, आणि त्याचा सोमपिळणारा प्रिय असतो.
सुप्राव्यः प्राशुषाळेष वीरः सुष्वेः पक्तिं कृणुते केवलेन्द्रः । नासुष्वेरापिर्न सखा न जामिर्दुष्प्राव्योऽवहन्तेदवाचः
योग्य मार्गदर्शित, वेगवान, बलवान पुरुष पटकन फक्त इंद्रासाठी भाग तयार करतो. चुकीच्या मार्गाने जाणाऱ्याला मदत करणारा, मित्र किंवा नातेवाईक कोणीच नसतो; असा माणूस, वाणी नसलेला, दूर नेला जातो.
न रेवता पणिना सख्यमिन्द्रोऽसुन्वता सुतपाः सं गृणीते । आस्य वेदः खिदति हन्ति नग्नं वि सुष्वये पक्तये केवलो भूत्
इंद्र, सोमपान करणारा, श्रीमंत पणि किंवा जो सोम पिळत नाही त्याच्याशी मैत्री करत नाही. त्याचे ज्ञान दुःखी होते, तो नग्नाला मारतो; योग्य मार्गदर्शितासाठी तोच भाग तयार करतो.
इन्द्रं परेऽवरे मध्यमास इन्द्रं यान्तोऽवसितास इन्द्रम् । इन्द्रं क्षियन्त उत युध्यमाना इन्द्रं नरो वाजयन्तो हवन्ते
इंद्राला पूर्वीचे, नंतरचे आणि मधले लोकही हाक मारतात; मदतीची इच्छा असणारे, राहणारे, लढणारे सुद्धा इंद्राला पुकारतात; विजयाची इच्छा असणारे पुरुष इंद्राचे आवाहन करतात.
अहं मनुरभवं सूर्यश्चाहं कक्षीवाँ ऋषिरस्मि विप्रः । अहं कुत्समार्जुनेयं न्यृञ्जेऽहं कविरुशना पश्यता मा
मीच मनू आहे, मीच सूर्य आहे; मी कक्षीवत ऋषी आहे. मी अर्जुनपुत्र कुत्साला मार्ग दाखवला; मी कवी उशनासुद्धा आहे—माझ्याकडे पाहा.
अहं भूमिमददामार्यायाहं वृष्टिं दाशुषे मर्त्याय । अहमपो अनयं वावशाना मम देवासो अनु केतमायन्
मी आर्याला पृथ्वी दिली; मी भक्त माणसाला पाऊस दिला. मी वाहू इच्छिणाऱ्या पाण्यांना सोडवले; देवांनी माझ्या मार्गदर्शनाचा पाठपुरावा केला.
अहं पुरो मन्दसानो व्यैरं नव साकं नवतीः शम्बरस्य । शततमं वेश्यं सर्वताता दिवोदासमतिथिग्वं यदावम्
मी गर्विष्ठांच्या नगरी नष्ट केल्या, शंबराच्या नव्वद नगरींसह; शंभरावी बलाढ्य वेस मी पाडली, सर्व दिवोदास आणि अतिथिग्वासाठी.
प्र सु ष विभ्यो मरुतो विरस्तु प्र श्येनः श्येनेभ्य आशुपत्वा । अचक्रया यत्स्वधया सुपर्णो हव्यं भरन्मनवे देवजुष्टम्
माऱ्याच्या बळाने मरुतांसाठी जावो; गरुड, गरुडांमध्ये वेगवान, उडो. जेव्हा सुदृढ पंखी पक्षी, स्वतःच्या शक्तीने, देवांना प्रिय असलेली आहुती मनूसाठी आणतो.
भरद्यदि विरतो वेविजानः पथोरुणा मनोजवा असर्जि । तूयं ययौ मधुना सोम्येनोत श्रवो विविदे श्येनो अत्र
बलवान, ज्ञानी जर आणतो, तर तो रुंद मार्गावर, मनासारख्या वेगाने, आहुती घेऊन जावो. तुझ्या मधुरतेसह तो गेला, हे सोम; येथे गरुडाने कीर्ती मिळवली.