ऋतेन ऋतं नियतमीळ आ गोरामा सचा मधुमत्पक्वमग्ने । कृष्णा सती रुशता धासिनैषा जामर्येण पयसा पीपाय
सत्याच्या बळावर, अग्ने, तुझ्यासाठी स्थिर सत्याचं आवाहन केलं जातं, गायींसह आणि मधुर, पिकलेल्या अर्पणासह. जरी ती काळी असली, तरी उजळणाऱ्याने तिला पोसले आहे; तिच्या पतीने तिला दूधाने परिपूर्ण केलं आहे.
ऋतेन हि ष्मा वृषभश्चिदक्तः पुमाँ अग्निः पयसा पृष्ठ्येन । अस्पन्दमानो अचरद्वयोधा वृषा शुक्रं दुदुहे पृश्निरूधः
खरं सांगायचं तर, अग्ने, सत्यामुळे वळू देखील, जरी न जुळवलेला असला तरी, पाठीकडून मिळणाऱ्या दूधाने पोसला जातो. तो हलत नाही, दोन सोबत्यांसह फिरतो; वळूने पांढऱ्या डागांच्या गायीपासून तेजस्वी दूध काढलं.
ऋतेनाद्रिं व्यसन्भिदन्तः समङ्गिरसो नवन्त गोभिः । शुनं नरः परि षदन्नुषासमाविः स्वरभवज्जाते अग्नौ
सत्यामुळे, अंगिरसांनी डोंगर फोडून, गायींसह आनंद केला आणि उषेला वेढा घातला. त्या पुरुषांनी तिला घेरलं; ती प्रकट झाली आणि अग्नीमध्ये प्रकाश जन्माला आला.
ऋतेन देवीरमृता अमृक्ता अर्णोभिरापो मधुमद्भिरग्ने । वाजी न सर्गेषु प्रस्तुभानः प्र सदमित्स्रवितवे दधन्युः
सत्यामुळे, अग्ने, देवतासमान, अमर, निर्मळ पाणी, लाटा आणि मधुरतेने भरलेली, जशी घोडे आपल्या मार्गावर धावतात, तशी प्रवाहित होण्यासाठी आसनावर स्थिर झाली आहेत.
मा कस्य यक्षं सदमिद्धुरो गा मा वेशस्य प्रमिनतो मापेः । मा भ्रातुरग्ने अनृजोरृणं वेर्मा सख्युर्दक्षं रिपोर्भुजेम
आपण दुसऱ्याचं आश्चर्य, घरातील गायी किंवा शेजाऱ्याचं धन यांची इच्छा करू नये. अग्ने, आपण भावाच्या खोटेपणाचं ओझं, मित्राचं कौशल्य किंवा शत्रूची ताकद स्वीकारू नये.
रक्षा णो अग्ने तव रक्षणेभी रारक्षाणः सुमख प्रीणानः । प्रति ष्फुर वि रुज वीड्वंहो जहि रक्षो महि चिद्वावृधानम्
अग्ने, तुझ्या संरक्षणांनी आमचं रक्षण कर. आनंद देणारा, सज्ज असलेला, प्रसन्न हो. अत्याचार करणाऱ्याला परत फेक, तोडून टाक आणि मोठा झालेला राक्षसही नष्ट कर.
एभिर्भव सुमना अग्ने अर्कैरिमान्स्पृश मन्मभिः शूर वाजान् । उत ब्रह्माण्यङ्गिरो जुषस्व सं ते शस्तिर्देववाता जरेत
या स्तुतींनी, अग्ने, प्रसन्न हो. माझ्या मंत्रांनी या अर्पणांना स्पर्श कर, वीर पुरुषा. अंगिरसांची प्रार्थना स्वीकार आणि तुझं देवतासमान आशीर्वाद सदैव टिकू दे.
एता विश्वा विदुषे तुभ्यं वेधो नीथान्यग्ने निण्या वचांसि । निवचना कवये काव्यान्यशंसिषं मतिभिर्विप्र उक्थैः
हे अग्ने, सर्व मार्ग, ज्ञानी सृष्टीकर्त्याने तुला सांगितले आहेत, गुप्त शब्दांसह. कवीची वाणी, त्याची कविता, मी विचारांनी आणि ऋषींच्या स्तोत्रांनी गौरवतो.
कृणुष्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीं याहि राजेवामवाँ इभेन । तृष्वीमनु प्रसितिं द्रूणानोऽस्तासि विध्य रक्षसस्तपिष्ठैः
रस्ता तयार कर, जसा विस्तीर्ण पृथ्वीवर असतो, आणि राजासारखा, हत्तींसह पुढे जा. आपल्या सोबत्यांसह या मार्गावर चालत रहा, उभा रहा आणि ज्वलंत ज्वाळांनी राक्षसांना नष्ट कर.
तव भ्रमास आशुया पतन्त्यनु स्पृश धृषता शोशुचानः । तपूंष्यग्ने जुह्वा पतंगानसंदितो वि सृज विष्वगुल्काः
तुझ्या ठिणग्या वेगाने उडतात, सर्वत्र स्पर्श करतात, प्रखरतेने चमकतात. अग्ने, तुझ्या उष्णतेने कीटक जाळ आणि सर्वत्र निखारे सोड.
प्रति स्पशो वि सृज तूर्णितमो भवा पायुर्विशो अस्या अदब्धः । यो नो दूरे अघशंसो यो अन्त्यग्ने माकिष्टे व्यथिरा दधर्षीत्
तुझे गुप्तहेर पाठव, सर्वात वेगवान हो, या लोकांचे अभेद्य रक्षक हो. जो दूर किंवा जवळ आपल्याबद्दल वाईट बोलतो, अग्ने, त्यापैकी कोणीही आपल्याला इजा करू नये.
उदग्ने तिष्ठ प्रत्या तनुष्व न्यमित्राँ ओषतात्तिग्महेते । यो नो अरातिं समिधान चक्रे नीचा तं धक्ष्यतसं न शुष्कम्
उठ, अग्ने, उभा रहा, स्वतःला पसरव; तुझ्या धारदारतेपासून शत्रू पळून जावोत. जो आपल्यावर वैर निर्माण करतो, त्याला कोरड्या लाकडासारखा जाळून टाक.
ऊर्ध्वो भव प्रति विध्याध्यस्मदाविष्कृणुष्व दैव्यान्यग्ने । अव स्थिरा तनुहि यातुजूनां जामिमजामिं प्र मृणीहि शत्रून्
सरळ उभा रहा, आमच्यासाठी प्रत्युत्तर दे, दैवी शक्ती प्रकट कर, अग्ने. जादूटोण्यांची ताकद कमी कर, आपले आणि परके, दोघांनाही नष्ट कर, शत्रूंना संपव.
स ते जानाति सुमतिं यविष्ठ य ईवते ब्रह्मणे गातुमैरत् । विश्वान्यस्मै सुदिनानि रायो द्युम्नान्यर्यो वि दुरो अभि द्यौत्
जो तुझी प्रीती ओळखतो, सर्वात तरुणा, जो तुला शोधतो, प्रार्थनेच्या मार्गावर येतो, त्याच्यासाठी सर्व तेजस्वी दिवस आणि संपत्ती उजळतात, श्रेष्ठजन दूरवर प्रकाश पसरवतात.
सेदग्ने अस्तु सुभगः सुदानुर्यस्त्वा नित्येन हविषा य उक्थैः । पिप्रीषति स्व आयुषि दुरोणे विश्वेदस्मै सुदिना सासदिष्टिः
जो तुला नेहमीच्या अर्पणांनी आणि स्तोत्रांनी संतुष्ट करतो, अग्ने, तो भाग्यवान आणि उदार होवो. त्याचं आयुष्य आणि घर समृद्ध होवो; त्याच्यासाठी सर्व तेजस्वी दिवस आणि आशीर्वाद एकत्र येवोत.
अर्चामि ते सुमतिं घोष्यर्वाक्सं ते वावाता जरतामियं गीः । स्वश्वास्त्वा सुरथा मर्जयेमास्मे क्षत्राणि धारयेरनु द्यून्
मी मोठ्या आवाजात तुझ्या कृपेची स्तुती करतो; ही गीते तुझ्यासोबत वृद्ध होवोत. उत्तम घोडे आणि सुंदर रथांनी तुला सन्मानित करू दे; आपल्यासाठी दररोज सामर्थ्य टिकवू दे.
इह त्वा भूर्या चरेदुप त्मन्दोषावस्तर्दीदिवांसमनु द्यून् । क्रीळन्तस्त्वा सुमनसः सपेमाभि द्युम्ना तस्थिवांसो जनानाम्
इथे, तू भरपूर वावर, जवळ ये, सकाळ-संध्याकाळ, दररोज प्रकाशमान हो. खेळत, आनंदी मनाने आम्ही तुझी सेवा करू; तुझ्या तेजाने आम्ही लोकांमध्ये उभे राहू.
यस्त्वा स्वश्वः सुहिरण्यो अग्न उपयाति वसुमता रथेन । तस्य त्राता भवसि तस्य सखा यस्त आतिथ्यमानुषग्जुजोषत्
जो तुला उत्तम घोडे, सुंदर सोने आणि संपत्तीने भरलेला रथ घेऊन भेटतो, अग्ने, त्याचा तू रक्षक आणि मित्र होतोस, जो मानवांच्या पाहुणचारात आनंद मानतो.
महो रुजामि बन्धुता वचोभिस्तन्मा पितुर्गोतमादन्वियाय । त्वं नो अस्य वचसश्चिकिद्धि होतर्यविष्ठ सुक्रतो दमूनाः
मी आपुलकीच्या शब्दांनी मोठेपणाची बंधने सैल करतो; अशा रीतीने मी माझ्या वडिल गोतम यांच्या वंशाचा मागोवा घेतो. हे होतार, सर्वांत तरुण, सद्भाव असलेले, घराचे रक्षण करणारे, तू आमच्यासाठी या वचनाचा अर्थ जाण.
अस्वप्नजस्तरणयः सुशेवा अतन्द्रासोऽवृका अश्रमिष्ठाः । ते पायवः सध्र्यञ्चो निषद्याग्ने तव नः पान्त्वमूर
सदैव जागृत, वेगवान, हितकारी, न थकणारे, द्वेषरहित, अत्यंत कष्टाळू असे हे रक्षक, एकत्र बसलेले, हे अग्ने, त्यांनी आम्हाला संकटांपासून वाचवावे.
ये पायवो मामतेयं ते अग्ने पश्यन्तो अन्धं दुरितादरक्षन् । ररक्ष तान्सुकृतो विश्ववेदा दिप्सन्त इद्रिपवो नाह देभुः
हे अग्ने, जे रक्षक स्वार्थाशिवाय वागतात, अंधार पाहूनही त्यांनी वाईटापासून रक्षण केले; तू सर्वज्ञानी, सत्कर्म करणाऱ्यांचे रक्षण केलेस, आणि दुष्ट, लोभी लोक त्यांना जिंकू शकले नाहीत.
त्वया वयं सधन्यस्त्वोतास्तव प्रणीत्यश्याम वाजान् । उभा शंसा सूदय सत्यतातेऽनुष्ठुया कृणुह्यह्रयाण
तुझ्या साथीने, तुझ्या रक्षणाखाली, तुझ्या मार्गदर्शनाने आम्ही संपत्ती मिळवू. खरी आणि खोटी दोन्ही शापे दूर कर; तुझ्या पाठबळाने निर्धास्तपणे कृती कर.
अया ते अग्ने समिधा विधेम प्रति स्तोमं शस्यमानं गृभाय । दहाशसो रक्षसः पाह्यस्मान्द्रुहो निदो मित्रमहो अवद्यात्
या समिधेने, हे अग्ने, आम्ही तुझे पूजन करतो; स्तुती केलेले स्तोत्र स्वीकार. हे महान मित्रा, द्वेष करणाऱ्यांना जाळ, आम्हाला वाईट, कपटी, दुष्ट लोकांपासून वाचव.
वैश्वानराय मीळ्हुषे सजोषाः कथा दाशेमाग्नये बृहद्भाः । अनूनेन बृहता वक्षथेनोप स्तभायदुपमिन्न रोधः
एकत्र भक्तीने आपण वैश्वानर अग्नीचे, उदार, मोठ्या स्तुतीने पूजन करू. कमी न पडणाऱ्या, बलवान शब्दांनी आपण त्याला आधार देऊ, जो दोन्ही जगांचे पालन करतो.
मा निन्दत य इमां मह्यं रातिं देवो ददौ मर्त्याय स्वधावान् । पाकाय गृत्सो अमृतो विचेता वैश्वानरो नृतमो यह्वो अग्निः
ज्या देवाने, स्वयंपूर्ण असलेल्या, मला माणसाला ही देणगी दिली आहे, तिचा तिरस्कार करू नका. स्वयंपाकासाठी, गृत्सु, अमर, बुद्धिमान, वैश्वानर, सर्वांत शूर, बलवान अग्नी आहे.
साम द्विबर्हा महि तिग्मभृष्टिः सहस्ररेता वृषभस्तुविष्मान् । पदं न गोरपगूळ्हं विविद्वानग्निर्मह्यं प्रेदु वोचन्मनीषाम्
दुहेरी उंचीचा, महान, तीक्ष्ण ज्वाळांचा, हजार प्रवाहांचा, बलशाली वृषभ—असा अग्नी, गायीच्या लपलेल्या वाटेचा जाणकार, मला ही प्रेरणादायक कल्पना सांगतो.
प्र ताँ अग्निर्बभसत्तिग्मजम्भस्तपिष्ठेन शोचिषा यः सुराधाः । प्र ये मिनन्ति वरुणस्य धाम प्रिया मित्रस्य चेततो ध्रुवाणि
अग्नी तीक्ष्ण जबड्यांनी, जळत्या ज्वाळांनी प्रकट झाला, जो उदार आहे. जे वरुणाच्या राज्याला, मित्राच्या प्रिय, स्थिर व्यवस्थेला कमी करतात, त्यांचा तो नाश करतो.
अभ्रातरो न योषणो व्यन्तः पतिरिपो न जनयो दुरेवाः । पापासः सन्तो अनृता असत्या इदं पदमजनता गभीरम्
जणू भाऊ नसलेल्या स्त्रिया, विभक्त, जणू शत्रुत्व असलेल्या पत्नी, आई—असे वाईट, खोटे, असत्य लोकांनी ही खोल वाट निर्माण केली आहे.
इदं मे अग्ने कियते पावकामिनते गुरुं भारं न मन्म । बृहद्दधाथ धृषता गभीरं यह्वं पृष्ठं प्रयसा सप्तधातु
हे अग्ने, हे माझे तुझ्यासाठीचे छोटे, तेजस्वी स्तोत्र—ते मोठ्या ओझ्यासारखे जड होऊ नये. तू आपल्या सातगुणी शक्तीने हे विशाल, मजबूत, खोल, बलशाली पाठीचे स्थान निर्माण केलेस.
तमिन्न्वेव समना समानमभि क्रत्वा पुनती धीतिरश्याः । ससस्य चर्मन्नधि चारु पृश्नेरग्रे रुप आरुपितं जबारु
यावरच, एकच विचार, एकच संकल्प, आपल्या निश्चयाने स्तोत्र शुद्ध करू दे. चित्ताकर्षक चितकबऱ्या गायीच्या सुंदर कातडीवर, पुढे, तेजस्वी रूप ठेवले आहे, ते जाहीर करावयाचे आहे.