यस्तुभ्यमग्ने अमृताय दाशद्दुवस्त्वे कृणवते यतस्रुक् । न स राया शशमानो वि योषन्नैनमंहः परि वरदघायोः
जो तुला, अग्नी, अमर मानून सेवा करतो किंवा आहुतींनी तुला मित्र करतो, त्याचे धन कधीच कमी होऊ नये; पाप आणि संकट त्याच्यापासून दूर जावोत.
यस्य त्वमग्ने अध्वरं जुजोषो देवो मर्तस्य सुधितं रराणः । प्रीतेदसद्धोत्रा सा यविष्ठासाम यस्य विधतो वृधासः
ज्याच्यासाठी, अग्नी, तू, देवा, मनुष्याने केलेला यज्ञ स्वीकारतोस, त्याच्या आहुती तुला प्रिय होवोत; ज्ञानींच्या स्तुतींमुळे त्याची वाढ होवो.
चित्तिमचित्तिं चिनवद्वि विद्वान्पृष्ठेव वीता वृजिना च मर्तान् । राये च नः स्वपत्याय देव दितिं च रास्वादितिमुरुष्य
ज्ञानी मनुष्य विचारांवर विचार गोळा करतो, जणू काही मागे ठेवतो आणि माणसांत योग्य-अयोग्य वेगळे करतो. हे देव, आम्हाला संपत्ती आणि स्वामित्व दे, मर्यादित व अमर्यादित दोन्ही दे, हे बलाढ्य!
कविं शशासुः कवयोऽदब्धा निधारयन्तो दुर्यास्वायोः । अतस्त्वं दृश्याँ अग्न एतान्पड्भिः पश्येरद्भुताँ अर्य एवैः
निर्दोष कवींनी त्या ज्ञानीला शिकवले, कठीण वाटा सांभाळल्या. म्हणून, अग्ने, तू या अद्भुत गोष्टी आपल्या डोळ्यांनी पाहतोस, जसा सज्जन माणूस पाहतो.
त्वमग्ने वाघते सुप्रणीतिः सुतसोमाय विधते यविष्ठ । रत्नं भर शशमानाय घृष्वे पृथु श्चन्द्रमवसे चर्षणिप्राः
अग्ने, तू भक्तासाठी, सोम पिऊन यज्ञ करणाऱ्यासाठी उत्तम मार्गदर्शक आहेस. उत्साही, परिश्रमी लोकांसाठी संपत्ती आण, लोकांचे रक्षण करणारा, मोठे आणि तेजस्वी सहाय्य दे.
अधा ह यद्वयमग्ने त्वाया पड्भिर्हस्तेभिश्चकृमा तनूभिः । रथं न क्रन्तो अपसा भुरिजोरृतं येमुः सुध्य आशुषाणाः
अग्ने, आम्ही पायांनी, हातांनी, शरीराने जे काही तुझ्यासाठी केले, ते जणू रथावर चढणाऱ्यांसारखे, अडथळे टाळून केले. जे जलद प्रयत्न करतात, ते योग्य मार्गावर पोहोचतात.
अधा मातुरुषसः सप्त विप्रा जायेमहि प्रथमा वेधसो नॄन् । दिवस्पुत्रा अङ्गिरसो भवेमाद्रिं रुजेम धनिनं शुचन्तः
मग आम्ही, सात ज्ञानी, उषेच्या पुत्रा, पहिल्या बुद्धिमान माणसांसारखे जन्म घेऊ. आम्ही दिव्याचे पुत्र अंगिरस व्हावे, तेजस्वी होऊन, संपत्तीने भरलेला पर्वत फोडू.
अधा यथा नः पितरः परासः प्रत्नासो अग्न ऋतमाशुषाणाः । शुचीदयन्दीधितिमुक्थशासः क्षामा भिन्दन्तो अरुणीरप व्रन्
मग, अग्ने, जसे आमचे जुने वडील सत्यासाठी झटले, तशीच आम्हीही करू. त्यांनी आपले तेज शुद्ध केले, स्तोत्रे म्हटली, काळी पृथ्वी फोडली, अंधार दूर केला.
सुकर्माणः सुरुचो देवयन्तोऽयो न देवा जनिमा धमन्तः । शुचन्तो अग्निं ववृधन्त इन्द्रमूर्वं गव्यं परिषदन्तो अग्मन्
सत्कर्म करणारे, तेजस्वी, देवासारखे, जन्माच्या वेळी विधी करतात. शुद्ध मनाने त्यांनी अग्नी आणि इंद्र वाढवले, गायींच्या मोठ्या संपत्तीची इच्छा ठेवून एकत्र आले.
आ यूथेव क्षुमति पश्वो अख्यद्देवानां यज्जनिमान्त्युग्र । मर्तानां चिदुर्वशीरकृप्रन्वृधे चिदर्य उपरस्यायोः
जसा कळपातील जनावरांचा नेता, तसा बलवान देवांनी आपल्या वंशांची घोषणा केली, त्यांच्या सामर्थ्याच्या वेळी. माणसांतही, जो सर्वत्र राज्य करतो त्याने कृपा दाखवली, आणि श्रेष्ठ-निम्न सर्वांना वाढवले.
अकर्म ते स्वपसो अभूम ऋतमवस्रन्नुषसो विभातीः । अनूनमग्निं पुरुधा सुश्चन्द्रं देवस्य मर्मृजतश्चारु चक्षुः
हे स्वयंप्रकाशमान, आम्ही तुझे कर्तव्य केले नाही; आम्ही सत्यात, तेजस्वी उषांमध्ये प्रवेश केला. शुद्ध, नेहमी नवा, अनेक रूपांचा अग्नी, देवाचा सुंदर डोळा जो स्तोत्रांत आनंद मानतो.
एता ते अग्न उचथानि वेधोऽवोचाम कवये ता जुषस्व । उच्छोचस्व कृणुहि वस्यसो नो महो रायः पुरुवार प्र यन्धि
हे अग्ने, हे ज्ञानी, ही स्तुती आम्ही तुला सांगितली; ती स्वीकार. तेज दे, आम्हाला समृद्ध कर, आणि मोठी संपत्ती दे, हे अनेक दान देणारा.
आ वो राजानमध्वरस्य रुद्रं होतारं सत्ययजं रोदस्योः । अग्निं पुरा तनयित्नोरचित्ताद्धिरण्यरूपमवसे कृणुध्वम्
या, यज्ञाचा राजा रुद्र, सत्य यज्ञ करणारा पुरोहित, दोन्ही जगांचा. प्राचीन, सोन्यासारखा तेजस्वी, वज्रधारींचा मदतीला असलेला अग्नी, आम्हाला सहाय्य दे.
अयं योनिश्चकृमा यं वयं ते जायेव पत्य उशती सुवासाः । अर्वाचीनः परिवीतो नि षीदेमा उ ते स्वपाक प्रतीचीः
हे अग्ने, हे आसन आम्ही तुझ्यासाठी तयार केले, जशी पत्नी आपल्या पतीसाठी सुंदर वस्त्र घालून आसन सजवते. जवळ ये, सभोवती राहा आणि बस; तुझे शुभ विचार आमच्याकडे वळू देत.
आशृण्वते अदृपिताय मन्म नृचक्षसे सुमृळीकाय वेधः । देवाय शस्तिममृताय शंस ग्रावेव सोता मधुषुद्यमीळे
जो ऐकतो, कधीही तृप्त होत नाही, त्या ज्ञानीसाठी मी माझी स्तुती अर्पण करतो. देव, अमर, तुझी स्तुती करतो, जसा दगड मधुर रस पिळतो, तसा मी तुझी प्रार्थना करतो.
त्वं चिन्नः शम्या अग्ने अस्या ऋतस्य बोध्यृतचित्स्वाधीः । कदा त उक्था सधमाद्यानि कदा भवन्ति सख्या गृहे ते
हे अग्ने, या कार्यात फक्त तूच आमचा शांतता करणारा आहेस; सत्य जाण, सत्य जाणणारा, स्वतः मार्गदर्शक हो. तुझ्या घरात केव्हा ही यज्ञगीतं आणि मैत्री नांदतील?
कथा ह तद्वरुणाय त्वमग्ने कथा दिवे गर्हसे कन्न आगः । कथा मित्राय मीळ्हुषे पृथिव्यै ब्रवः कदर्यम्णे कद्भगाय
हे अग्ने, आपण वरुणाशी कसे बोलावे, आकाशाशी कसे बोलावे, जेणेकरून आपण काही चूक करणार नाही? मित्र, पृथ्वी, अर्यमन्, भाग यांच्याशी कसे बोलावे?
कद्धिष्ण्यासु वृधसानो अग्ने कद्वाताय प्रतवसे शुभंये । परिज्मने नासत्याय क्षे ब्रवः कदग्ने रुद्राय नृघ्ने
हे अग्ने, बलाढ्य धिष्ण्य, वायू, शुभ, वेगवान यांच्याशी कसे बोलावे? दूर जाणाऱ्या अश्विनीकडून कसे बोलावे? अग्ने, रुद्र, नरांचा संहार करणारा, यांच्याशी कसे बोलावे?
कथा महे पुष्टिम्भराय पूष्णे कद्रुद्राय सुमखाय हविर्दे । कद्विष्णव उरुगायाय रेतो ब्रवः कदग्ने शरवे बृहत्यै
समृद्धी देणाऱ्या पूष्णा, दयाळू रुद्र, यांना आपण आपली आहुती कशी अर्पण करावी? विशाल पाऊल टाकणाऱ्या विष्णूकडे त्याच्या तेजासाठी कसे बोलावे? अग्ने, शर्वा, महान यांच्याशी कसे बोलावे?
कथा शर्धाय मरुतामृताय कथा सूरे बृहते पृच्छ्यमानः । प्रति ब्रवोऽदितये तुराय साधा दिवो जातवेदश्चिकित्वान्
मरुतांचा अमर समूह, सूर्य, महान, यांच्याशी विचारल्यावर कसे बोलावे? अदिती, बलाढ्य, आकाश सिद्धीसाठी, जन्म जाणणाऱ्या ज्ञानी, तू उत्तर दे.
ऋतेन ऋतं नियतमीळ आ गोरामा सचा मधुमत्पक्वमग्ने । कृष्णा सती रुशता धासिनैषा जामर्येण पयसा पीपाय
सत्याच्या बळावर, अग्ने, तुझ्यासाठी स्थिर सत्याचं आवाहन केलं जातं, गायींसह आणि मधुर, पिकलेल्या अर्पणासह. जरी ती काळी असली, तरी उजळणाऱ्याने तिला पोसले आहे; तिच्या पतीने तिला दूधाने परिपूर्ण केलं आहे.
ऋतेन हि ष्मा वृषभश्चिदक्तः पुमाँ अग्निः पयसा पृष्ठ्येन । अस्पन्दमानो अचरद्वयोधा वृषा शुक्रं दुदुहे पृश्निरूधः
खरं सांगायचं तर, अग्ने, सत्यामुळे वळू देखील, जरी न जुळवलेला असला तरी, पाठीकडून मिळणाऱ्या दूधाने पोसला जातो. तो हलत नाही, दोन सोबत्यांसह फिरतो; वळूने पांढऱ्या डागांच्या गायीपासून तेजस्वी दूध काढलं.
ऋतेनाद्रिं व्यसन्भिदन्तः समङ्गिरसो नवन्त गोभिः । शुनं नरः परि षदन्नुषासमाविः स्वरभवज्जाते अग्नौ
सत्यामुळे, अंगिरसांनी डोंगर फोडून, गायींसह आनंद केला आणि उषेला वेढा घातला. त्या पुरुषांनी तिला घेरलं; ती प्रकट झाली आणि अग्नीमध्ये प्रकाश जन्माला आला.
ऋतेन देवीरमृता अमृक्ता अर्णोभिरापो मधुमद्भिरग्ने । वाजी न सर्गेषु प्रस्तुभानः प्र सदमित्स्रवितवे दधन्युः
सत्यामुळे, अग्ने, देवतासमान, अमर, निर्मळ पाणी, लाटा आणि मधुरतेने भरलेली, जशी घोडे आपल्या मार्गावर धावतात, तशी प्रवाहित होण्यासाठी आसनावर स्थिर झाली आहेत.
मा कस्य यक्षं सदमिद्धुरो गा मा वेशस्य प्रमिनतो मापेः । मा भ्रातुरग्ने अनृजोरृणं वेर्मा सख्युर्दक्षं रिपोर्भुजेम
आपण दुसऱ्याचं आश्चर्य, घरातील गायी किंवा शेजाऱ्याचं धन यांची इच्छा करू नये. अग्ने, आपण भावाच्या खोटेपणाचं ओझं, मित्राचं कौशल्य किंवा शत्रूची ताकद स्वीकारू नये.
रक्षा णो अग्ने तव रक्षणेभी रारक्षाणः सुमख प्रीणानः । प्रति ष्फुर वि रुज वीड्वंहो जहि रक्षो महि चिद्वावृधानम्
अग्ने, तुझ्या संरक्षणांनी आमचं रक्षण कर. आनंद देणारा, सज्ज असलेला, प्रसन्न हो. अत्याचार करणाऱ्याला परत फेक, तोडून टाक आणि मोठा झालेला राक्षसही नष्ट कर.
एभिर्भव सुमना अग्ने अर्कैरिमान्स्पृश मन्मभिः शूर वाजान् । उत ब्रह्माण्यङ्गिरो जुषस्व सं ते शस्तिर्देववाता जरेत
या स्तुतींनी, अग्ने, प्रसन्न हो. माझ्या मंत्रांनी या अर्पणांना स्पर्श कर, वीर पुरुषा. अंगिरसांची प्रार्थना स्वीकार आणि तुझं देवतासमान आशीर्वाद सदैव टिकू दे.
एता विश्वा विदुषे तुभ्यं वेधो नीथान्यग्ने निण्या वचांसि । निवचना कवये काव्यान्यशंसिषं मतिभिर्विप्र उक्थैः
हे अग्ने, सर्व मार्ग, ज्ञानी सृष्टीकर्त्याने तुला सांगितले आहेत, गुप्त शब्दांसह. कवीची वाणी, त्याची कविता, मी विचारांनी आणि ऋषींच्या स्तोत्रांनी गौरवतो.
कृणुष्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीं याहि राजेवामवाँ इभेन । तृष्वीमनु प्रसितिं द्रूणानोऽस्तासि विध्य रक्षसस्तपिष्ठैः
रस्ता तयार कर, जसा विस्तीर्ण पृथ्वीवर असतो, आणि राजासारखा, हत्तींसह पुढे जा. आपल्या सोबत्यांसह या मार्गावर चालत रहा, उभा रहा आणि ज्वलंत ज्वाळांनी राक्षसांना नष्ट कर.
तव भ्रमास आशुया पतन्त्यनु स्पृश धृषता शोशुचानः । तपूंष्यग्ने जुह्वा पतंगानसंदितो वि सृज विष्वगुल्काः
तुझ्या ठिणग्या वेगाने उडतात, सर्वत्र स्पर्श करतात, प्रखरतेने चमकतात. अग्ने, तुझ्या उष्णतेने कीटक जाळ आणि सर्वत्र निखारे सोड.