अच्छा वोचेय शुशुचानमग्निं होतारं विश्वभरसं यजिष्ठम् । शुच्यूधो अतृणन्न गवामन्धो न पूतं परिषिक्तमंशोः
मी तेजस्वी अग्नीला बोलावतो, जो सर्व यज्ञ स्वीकारणारा, सर्वात पूज्य होतार आहे; ज्याचे स्तन शुद्ध आहेत, तो कधीच यज्ञात कमी पडत नाही, जणू तुपात न्हालेला, शुद्ध वासरू.
विश्वेषामदितिर्यज्ञियानां विश्वेषामतिथिर्मानुषाणाम् । अग्निर्देवानामव आवृणानः सुमृळीको भवतु जातवेदाः
सर्व यज्ञासाठी योग्य असणाऱ्यांमध्ये अग्नी सर्वात पूज्य आहे, तो सर्व मानवांचा पाहुणा आहे; जातवेद, देवांना निवडून, आमच्यावर कृपा कर आणि सुख दे.
यो मर्त्येष्वमृत ऋतावा देवो देवेष्वरतिर्निधायि । होता यजिष्ठो मह्ना शुचध्यै हव्यैरग्निर्मनुष ईरयध्यै
जो माणसांमध्ये अमर असून, ऋताचे पालन करणारा देव आहे, देवांमध्ये स्थापन झालेला आहे, तो अग्नी, मोठेपणाने आणि शुद्धतेने यज्ञासाठी योग्य होतार आहे, त्याला माणसांनी आहुतींनी प्रज्वलित करावे.
इह त्वं सूनो सहसो नो अद्य जातो जाताँ उभयाँ अन्तरग्ने । दूत ईयसे युयुजान ऋष्व ऋजुमुष्कान्वृषणः शुक्राँश्च
आज येथे, सामर्थ्याच्या पुत्रा, तू आमच्यात जन्म घेतलास, दोन्ही प्रकारांमध्ये जन्मलेला आहेस, अग्नी; दूत म्हणून, वेगवान, सरळ आणि तेजस्वी घोड्यांना जोडून तू पुढे जातोस.
अत्या वृधस्नू रोहिता घृतस्नू ऋतस्य मन्ये मनसा जविष्ठा । अन्तरीयसे अरुषा युजानो युष्माँश्च देवान्विश आ च मर्तान्
लाल, पोसलेले, तुपात न्हालेली घोडी, मी समजतो की, ऋतासाठी सर्वात वेगवान आहेत; तू त्यांना जोडून, देव आणि माणसे यांना एकत्र आणतोस.
अर्यमणं वरुणं मित्रमेषामिन्द्राविष्णू मरुतो अश्विनोत । स्वश्वो अग्ने सुरथः सुराधा एदु वह सुहविषे जनाय
आर्यमन, वरुण, मित्र, इंद्र, विष्णू, मरुत आणि अश्विन यांना घेऊन ये; अग्नी, चांगल्या घोड्यांचा, चांगल्या रथांचा, चांगल्या देणग्यांचा, योग्यरीत्या पुजणाऱ्यासाठी त्यांना येथे घेऊन ये.
गोमाँ अग्नेऽविमाँ अश्वी यज्ञो नृवत्सखा सदमिदप्रमृष्यः । इळावाँ एषो असुर प्रजावान्दीर्घो रयिः पृथुबुध्नः सभावान्
अग्नी, हा यज्ञ गायी, मेंढ्या आणि घोड्यांनी समृद्ध आहे, तो माणसांचा मित्र आहे, नेहमी जिंकता न येणारा आहे; हे प्रभो, हा अन्न, संतती आणि दीर्घकाल टिकणाऱ्या, रुंद पाया असलेल्या संपत्तीने भरलेला आहे.
यस्त इध्मं जभरत्सिष्विदानो मूर्धानं वा ततपते त्वाया । भुवस्तस्य स्वतवाँः पायुरग्ने विश्वस्मात्सीमघायत उरुष्य
जो तुझ्यासाठी, अग्नी, भक्तीने इंधन आणतो किंवा तुझ्या शिरावर लाकूड ठेवतो, त्याचा तू, धनाचा स्वामी, रक्षण कर; त्याच्यापासून सर्व संकटे दूर कर आणि त्याला भरभराट दे.
यस्ते भरादन्नियते चिदन्नं निशिषन्मन्द्रमतिथिमुदीरत् । आ देवयुरिनधते दुरोणे तस्मिन्रयिर्ध्रुवो अस्तु दास्वान्
जो तुला अग्नी, थोडेसे का असेना, अन्न आणतो आणि तुला प्रिय पाहुणा मानून स्तुती करतो, त्याच्यासाठी, देवा, देव त्याच्या घरात वास करो; दान करणाऱ्याला स्थिर संपत्ती लाभो.
यस्त्वा दोषा य उषसि प्रशंसात्प्रियं वा त्वा कृणवते हविष्मान् । अश्वो न स्वे दम आ हेम्यावान्तमंहसः पीपरो दाश्वांसम्
जो संध्याकाळी किंवा पहाटे तुला स्तुती करतो किंवा आहुतींनी तुला प्रिय करतो, जसा घोडा आपल्या घरात परततो, तसा, अग्नी, भक्ताला सर्व पापांतून सुरक्षितपणे पार ने.
यस्तुभ्यमग्ने अमृताय दाशद्दुवस्त्वे कृणवते यतस्रुक् । न स राया शशमानो वि योषन्नैनमंहः परि वरदघायोः
जो तुला, अग्नी, अमर मानून सेवा करतो किंवा आहुतींनी तुला मित्र करतो, त्याचे धन कधीच कमी होऊ नये; पाप आणि संकट त्याच्यापासून दूर जावोत.
यस्य त्वमग्ने अध्वरं जुजोषो देवो मर्तस्य सुधितं रराणः । प्रीतेदसद्धोत्रा सा यविष्ठासाम यस्य विधतो वृधासः
ज्याच्यासाठी, अग्नी, तू, देवा, मनुष्याने केलेला यज्ञ स्वीकारतोस, त्याच्या आहुती तुला प्रिय होवोत; ज्ञानींच्या स्तुतींमुळे त्याची वाढ होवो.
चित्तिमचित्तिं चिनवद्वि विद्वान्पृष्ठेव वीता वृजिना च मर्तान् । राये च नः स्वपत्याय देव दितिं च रास्वादितिमुरुष्य
ज्ञानी मनुष्य विचारांवर विचार गोळा करतो, जणू काही मागे ठेवतो आणि माणसांत योग्य-अयोग्य वेगळे करतो. हे देव, आम्हाला संपत्ती आणि स्वामित्व दे, मर्यादित व अमर्यादित दोन्ही दे, हे बलाढ्य!
कविं शशासुः कवयोऽदब्धा निधारयन्तो दुर्यास्वायोः । अतस्त्वं दृश्याँ अग्न एतान्पड्भिः पश्येरद्भुताँ अर्य एवैः
निर्दोष कवींनी त्या ज्ञानीला शिकवले, कठीण वाटा सांभाळल्या. म्हणून, अग्ने, तू या अद्भुत गोष्टी आपल्या डोळ्यांनी पाहतोस, जसा सज्जन माणूस पाहतो.
त्वमग्ने वाघते सुप्रणीतिः सुतसोमाय विधते यविष्ठ । रत्नं भर शशमानाय घृष्वे पृथु श्चन्द्रमवसे चर्षणिप्राः
अग्ने, तू भक्तासाठी, सोम पिऊन यज्ञ करणाऱ्यासाठी उत्तम मार्गदर्शक आहेस. उत्साही, परिश्रमी लोकांसाठी संपत्ती आण, लोकांचे रक्षण करणारा, मोठे आणि तेजस्वी सहाय्य दे.
अधा ह यद्वयमग्ने त्वाया पड्भिर्हस्तेभिश्चकृमा तनूभिः । रथं न क्रन्तो अपसा भुरिजोरृतं येमुः सुध्य आशुषाणाः
अग्ने, आम्ही पायांनी, हातांनी, शरीराने जे काही तुझ्यासाठी केले, ते जणू रथावर चढणाऱ्यांसारखे, अडथळे टाळून केले. जे जलद प्रयत्न करतात, ते योग्य मार्गावर पोहोचतात.
अधा मातुरुषसः सप्त विप्रा जायेमहि प्रथमा वेधसो नॄन् । दिवस्पुत्रा अङ्गिरसो भवेमाद्रिं रुजेम धनिनं शुचन्तः
मग आम्ही, सात ज्ञानी, उषेच्या पुत्रा, पहिल्या बुद्धिमान माणसांसारखे जन्म घेऊ. आम्ही दिव्याचे पुत्र अंगिरस व्हावे, तेजस्वी होऊन, संपत्तीने भरलेला पर्वत फोडू.
अधा यथा नः पितरः परासः प्रत्नासो अग्न ऋतमाशुषाणाः । शुचीदयन्दीधितिमुक्थशासः क्षामा भिन्दन्तो अरुणीरप व्रन्
मग, अग्ने, जसे आमचे जुने वडील सत्यासाठी झटले, तशीच आम्हीही करू. त्यांनी आपले तेज शुद्ध केले, स्तोत्रे म्हटली, काळी पृथ्वी फोडली, अंधार दूर केला.
सुकर्माणः सुरुचो देवयन्तोऽयो न देवा जनिमा धमन्तः । शुचन्तो अग्निं ववृधन्त इन्द्रमूर्वं गव्यं परिषदन्तो अग्मन्
सत्कर्म करणारे, तेजस्वी, देवासारखे, जन्माच्या वेळी विधी करतात. शुद्ध मनाने त्यांनी अग्नी आणि इंद्र वाढवले, गायींच्या मोठ्या संपत्तीची इच्छा ठेवून एकत्र आले.
आ यूथेव क्षुमति पश्वो अख्यद्देवानां यज्जनिमान्त्युग्र । मर्तानां चिदुर्वशीरकृप्रन्वृधे चिदर्य उपरस्यायोः
जसा कळपातील जनावरांचा नेता, तसा बलवान देवांनी आपल्या वंशांची घोषणा केली, त्यांच्या सामर्थ्याच्या वेळी. माणसांतही, जो सर्वत्र राज्य करतो त्याने कृपा दाखवली, आणि श्रेष्ठ-निम्न सर्वांना वाढवले.
अकर्म ते स्वपसो अभूम ऋतमवस्रन्नुषसो विभातीः । अनूनमग्निं पुरुधा सुश्चन्द्रं देवस्य मर्मृजतश्चारु चक्षुः
हे स्वयंप्रकाशमान, आम्ही तुझे कर्तव्य केले नाही; आम्ही सत्यात, तेजस्वी उषांमध्ये प्रवेश केला. शुद्ध, नेहमी नवा, अनेक रूपांचा अग्नी, देवाचा सुंदर डोळा जो स्तोत्रांत आनंद मानतो.
एता ते अग्न उचथानि वेधोऽवोचाम कवये ता जुषस्व । उच्छोचस्व कृणुहि वस्यसो नो महो रायः पुरुवार प्र यन्धि
हे अग्ने, हे ज्ञानी, ही स्तुती आम्ही तुला सांगितली; ती स्वीकार. तेज दे, आम्हाला समृद्ध कर, आणि मोठी संपत्ती दे, हे अनेक दान देणारा.
आ वो राजानमध्वरस्य रुद्रं होतारं सत्ययजं रोदस्योः । अग्निं पुरा तनयित्नोरचित्ताद्धिरण्यरूपमवसे कृणुध्वम्
या, यज्ञाचा राजा रुद्र, सत्य यज्ञ करणारा पुरोहित, दोन्ही जगांचा. प्राचीन, सोन्यासारखा तेजस्वी, वज्रधारींचा मदतीला असलेला अग्नी, आम्हाला सहाय्य दे.
अयं योनिश्चकृमा यं वयं ते जायेव पत्य उशती सुवासाः । अर्वाचीनः परिवीतो नि षीदेमा उ ते स्वपाक प्रतीचीः
हे अग्ने, हे आसन आम्ही तुझ्यासाठी तयार केले, जशी पत्नी आपल्या पतीसाठी सुंदर वस्त्र घालून आसन सजवते. जवळ ये, सभोवती राहा आणि बस; तुझे शुभ विचार आमच्याकडे वळू देत.
आशृण्वते अदृपिताय मन्म नृचक्षसे सुमृळीकाय वेधः । देवाय शस्तिममृताय शंस ग्रावेव सोता मधुषुद्यमीळे
जो ऐकतो, कधीही तृप्त होत नाही, त्या ज्ञानीसाठी मी माझी स्तुती अर्पण करतो. देव, अमर, तुझी स्तुती करतो, जसा दगड मधुर रस पिळतो, तसा मी तुझी प्रार्थना करतो.
त्वं चिन्नः शम्या अग्ने अस्या ऋतस्य बोध्यृतचित्स्वाधीः । कदा त उक्था सधमाद्यानि कदा भवन्ति सख्या गृहे ते
हे अग्ने, या कार्यात फक्त तूच आमचा शांतता करणारा आहेस; सत्य जाण, सत्य जाणणारा, स्वतः मार्गदर्शक हो. तुझ्या घरात केव्हा ही यज्ञगीतं आणि मैत्री नांदतील?
कथा ह तद्वरुणाय त्वमग्ने कथा दिवे गर्हसे कन्न आगः । कथा मित्राय मीळ्हुषे पृथिव्यै ब्रवः कदर्यम्णे कद्भगाय
हे अग्ने, आपण वरुणाशी कसे बोलावे, आकाशाशी कसे बोलावे, जेणेकरून आपण काही चूक करणार नाही? मित्र, पृथ्वी, अर्यमन्, भाग यांच्याशी कसे बोलावे?
कद्धिष्ण्यासु वृधसानो अग्ने कद्वाताय प्रतवसे शुभंये । परिज्मने नासत्याय क्षे ब्रवः कदग्ने रुद्राय नृघ्ने
हे अग्ने, बलाढ्य धिष्ण्य, वायू, शुभ, वेगवान यांच्याशी कसे बोलावे? दूर जाणाऱ्या अश्विनीकडून कसे बोलावे? अग्ने, रुद्र, नरांचा संहार करणारा, यांच्याशी कसे बोलावे?
कथा महे पुष्टिम्भराय पूष्णे कद्रुद्राय सुमखाय हविर्दे । कद्विष्णव उरुगायाय रेतो ब्रवः कदग्ने शरवे बृहत्यै
समृद्धी देणाऱ्या पूष्णा, दयाळू रुद्र, यांना आपण आपली आहुती कशी अर्पण करावी? विशाल पाऊल टाकणाऱ्या विष्णूकडे त्याच्या तेजासाठी कसे बोलावे? अग्ने, शर्वा, महान यांच्याशी कसे बोलावे?
कथा शर्धाय मरुतामृताय कथा सूरे बृहते पृच्छ्यमानः । प्रति ब्रवोऽदितये तुराय साधा दिवो जातवेदश्चिकित्वान्
मरुतांचा अमर समूह, सूर्य, महान, यांच्याशी विचारल्यावर कसे बोलावे? अदिती, बलाढ्य, आकाश सिद्धीसाठी, जन्म जाणणाऱ्या ज्ञानी, तू उत्तर दे.