विदद्यदी सरमा रुग्णमद्रेर्महि पाथः पूर्व्यं सध्र्यक्कः । अग्रं नयत्सुपद्यक्षराणामच्छा रवं प्रथमा जानती गात्
सरमा डोंगराच्या तुटलेल्या वाटा, प्राचीन मार्ग, आपल्या सख्या सोबत शोधून काढते. ती चांगल्या पावलांनी चालणाऱ्यांना पुढे घेऊन गेली, प्रथम जाणून तिने आवाजाने गाणे गायले.
अगच्छदु विप्रतमः सखीयन्नसूदयत्सुकृते गर्भमद्रिः । ससान मर्यो युवभिर्मखस्यन्नथाभवदङ्गिराः सद्यो अर्चन्
सर्वात प्रेरित मित्रत्वाने गेला, डोंगराने सुकर्म करणाऱ्यासाठी गर्भ सोडला. तरुण वीराने यज्ञाची व्यवस्था केली, आणि लगेच अङ्गिरस तेजाने उजळले.
सतःसतः प्रतिमानं पुरोभूर्विश्वा वेद जनिमा हन्ति शुष्णम् । प्र णो दिवः पदवीर्गव्युरर्चन्सखा सखीँरमुञ्चन्निरवद्यात्
तो नेहमीच असणारा, पूर्वजांचा आदर्श आहे; तो सर्व उत्पत्ती जाणतो, आणि शुष्णाचा वध करतो. त्याने आमच्यासाठी गायी शोधत आकाशमार्गांचे स्तवन केले, दोषमुक्त मित्राला मुक्त केले.
नि गव्यता मनसा सेदुरर्कैः कृण्वानासो अमृतत्वाय गातुम् । इदं चिन्नु सदनं भूर्येषां येन मासाँ असिषासन्नृतेन
गायी मिळवण्याच्या इच्छेने, त्यांनी मनाने पुढे गेले, अमरत्वासाठी स्तोत्रे रचली. हेच त्यांच्या समृद्धीचे स्थान आहे, ज्यामुळे त्यांनी महिन्यांचे सत्याने पूजन केले.
सम्पश्यमाना अमदन्नभि स्वं पयः प्रत्नस्य रेतसो दुघानाः । वि रोदसी अतपद्घोष एषां जाते निष्ठामदधुर्गोषु वीरान्
पाहून, त्यांनी आनंद केला, आपल्या लोकांकडे गेले; प्राचीन, बीजाचे दूध देणाऱ्या गायींनी दूध दिले. त्यांच्या आवाजाने दोन्ही जग दुमदुमले; जन्मताना, गायींनी वीरांना त्यांच्या गोठ्यात स्थान दिले.
स जातेभिर्वृत्रहा सेदु हव्यैरुदुस्रिया असृजदिन्द्रो अर्कैः । उरूच्यस्मै घृतवद्भरन्ती मधु स्वाद्म दुदुहे जेन्या गौः
वृत्राचा वध करणारा तो, नवजातांसोबत हवनांसाठी बसला; इंद्राने स्तोत्रांनी गायी सोडवल्या. त्याच्यासाठी रुंद, तुपाने भरलेली, प्रिय गाय मधुर दूध देते.
पित्रे चिच्चक्रुः सदनं समस्मै महि त्विषीमत्सुकृतो वि हि ख्यन् । विष्कभ्नन्त स्कम्भनेना जनित्री आसीना ऊर्ध्वं रभसं वि मिन्वन्
पित्यांसाठी देखील त्यांनी एक मोठं, तेजस्वी निवासस्थान तयार केलं, कुशल लोकांनी त्याची कीर्ती सर्वत्र पसरवली. मातांनी आधार देत, त्या बसल्या आणि जोराने वर मोजू लागल्या.
मही यदि धिषणा शिश्नथे धात्सद्योवृधं विभ्वं रोदस्योः । गिरो यस्मिन्ननवद्याः समीचीर्विश्वा इन्द्राय तविषीरनुत्ताः
महान बुद्धीने जेव्हा आकाश आणि पृथ्वी यांच्या मध्ये सतत वाढणारा, सर्वत्र व्यापणारा तेजस्वी पुरुष स्थापन केला, त्याच्यात इंद्रासाठी सर्व दोषरहित, सुंदर गीते एकत्र येतात, आणि त्या कोणीही जिंकू शकत नाहीत.
मह्या ते सख्यं वश्मि शक्तीरा वृत्रघ्ने नियुतो यन्ति पूर्वीः । महि स्तोत्रमव आगन्म सूरेरस्माकं सु मघवन्बोधि गोपाः
हे वीर, मी तुझी मैत्री मागतो; वॄत्राचा नाश करणारा, तुझ्या असंख्य सेना पुढे चालल्या आहेत; आम्ही सूर्याच्या मोठ्या स्तुतीकडे आलो आहोत — दयाळू, आमचे रक्षण कर, आम्हाला लक्षात ठेव.
महि क्षेत्रं पुरु श्चन्द्रं विविद्वानादित्सखिभ्यश्चरथं समैरत् । इन्द्रो नृभिरजनद्दीद्यानः साकं सूर्यमुषसं गातुमग्निम्
जो मोठं आणि अनेक तेजांनी भरलेलं क्षेत्र जाणतो, त्याने ते आपल्या मित्रांना सारखं वाटून दिलं; इंद्राने लोकांमध्ये तेज दाखवत, सूर्य, उषा आणि अग्नी यांना एकत्र मार्गासाठी उत्पन्न केलं.
अपश्चिदेष विभ्वो दमूनाः प्र सध्रीचीरसृजद्विश्वश्चन्द्राः । मध्वः पुनानाः कविभिः पवित्रैर्द्युभिर्हिन्वन्त्यक्तुभिर्धनुत्रीः
जे मागे होते, हे सर्वव्यापी आणि घराचे पालन करणारा, त्यांनाही तू एकत्र पुढे नेलेस, सर्वजण तेजाने चमकले; कवींनी मध गाळणीतून शुद्ध करत, दिवसांच्या कृत्यांनी दानांची निर्मिती करतात.
अनु कृष्णे वसुधिती जिहाते उभे सूर्यस्य मंहना यजत्रे । परि यत्ते महिमानं वृजध्यै सखाय इन्द्र काम्या ऋजिप्याः
काळ्या रात्रीनंतर पृथ्वीचे धन प्रकट होते; सूर्याच्या महिमेमुळे दोन्ही पूजनीय आहेत; तुझ्या महानतेभोवती, हे इंद्रा, इच्छित आणि स्तुत्य मित्र तुझ्या कीर्तीला गाठण्याचा प्रयत्न करतात.
पतिर्भव वृत्रहन्सूनृतानां गिरां विश्वायुर्वृषभो वयोधाः । आ नो गहि सख्येभिः शिवेभिर्महान्महीभिरूतिभिः सरण्यन्
हे वॄत्राचा नाश करणारा, तू सत्य वचनांचा, सर्व वाणीचा स्वामी हो; तू वृषभ आहेस, बळ देणारा; शुभ मैत्री घेऊन, मोठ्या आणि दयाळू सहाय्यांसह आमच्याकडे ये, हे वेगवान महात्मा.
तमङ्गिरस्वन्नमसा सपर्यन्नव्यं कृणोमि सन्यसे पुराजाम् । द्रुहो वि याहि बहुला अदेवीः स्वश्च नो मघवन्सातये धाः
अंगिरस, तुला नम्रतेने वंदन करतो, प्राचीन देवासाठी मी नवीन स्तुती करतो; असत्य, दुष्ट गोष्टी दूर कर, आणि दयाळू, आमच्या कल्याणासाठी तुझेच आमच्याकडे ठेव.
मिहः पावकाः प्रतता अभूवन्स्वस्ति नः पिपृहि पारमासाम् । इन्द्र त्वं रथिरः पाहि नो रिषो मक्षूमक्षू कृणुहि गोजितो नः
तेजस्वी पाऊस सर्वत्र पसरला आहे; आम्हाला कल्याण दे, या संकटांपासून वाचव; इंद्रा, तू रथाचा चालक आहेस — आम्हाला हानीपासून वाचव, लवकर, लवकर आम्हाला गोमय विजय मिळवून दे.
अदेदिष्ट वृत्रहा गोपतिर्गा अन्तः कृष्णाँ अरुषैर्धामभिर्गात् । प्र सूनृता दिशमान ऋतेन दुरश्च विश्वा अवृणोदप स्वाः
वॄत्राचा नाश करणारा, गोपालक जवळ आला आहे; काळोखात तो लाल प्रकाशांसह गेला; सत्य वचन पाठवून, सत्याने त्याने सर्व कठीण जागा आणि शुभ स्थानं उघडली.
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम्
या स्पर्धेत आपण दयाळू इंद्राला बोलावूया, जो पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ आहे आणि विजय मिळवतो; जो ऐकतो, युद्धात मदतीसाठी येतो, वॄत्रांचा नाश करतो आणि धनाचा जिंकणारा आहे.
इन्द्र सोमं सोमपते पिबेमं माध्यंदिनं सवनं चारु यत्ते । प्रप्रुथ्या शिप्रे मघवन्नृजीषिन्विमुच्या हरी इह मादयस्व
इंद्रा, हे सोमपती, हा मध्यान्हाचा सोमपान कर, जो तुला प्रिय आहे; दयाळू आणि बलवान, मोकळ्या केशांनी, तुझे घोडे सोडून इथे आनंद मान.
गवाशिरं मन्थिनमिन्द्र शुक्रं पिबा सोमं ररिमा ते मदाय । ब्रह्मकृता मारुतेना गणेन सजोषा रुद्रैस्तृपदा वृषस्व
गायीच्या डोक्याने तयार केलेला, उजळ, मंथन केलेला सोम, इंद्रा, प्या, आम्ही तो तुझ्या आनंदासाठी केला आहे; ब्रह्मवंत, मरुतांसह, रुद्रांसह, तीन भागांनी बळवान हो.
ये ते शुष्मं ये तविषीमवर्धन्नर्चन्त इन्द्र मरुतस्त ओजः । माध्यंदिने सवने वज्रहस्त पिबा रुद्रेभिः सगणः सुशिप्र
ज्यांनी तुझी शक्ती वाढवली, तुझं सामर्थ्य वाढवलं, हे इंद्रा, ते मरुत; मध्यान्हाच्या सोमपानात, वज्रधारी, रुद्रांसह, तुझ्या सैन्यासह, सुंदर केशांनी, प्या.
त इन्न्वस्य मधुमद्विविप्र इन्द्रस्य शर्धो मरुतो य आसन् । येभिर्वृत्रस्येषितो विवेदामर्मणो मन्यमानस्य मर्म
तेच मधुर, ज्ञानी इंद्राचे मरुतांचे सैन्य आहे, जे उपस्थित होते; ज्यांच्या मदतीने, तुझ्या प्रेरणेने, त्याने वॄत्राच्या गर्विष्ठ शरीराचे सांधे शोधले.
मनुष्वदिन्द्र सवनं जुषाणः पिबा सोमं शश्वते वीर्याय । स आ ववृत्स्व हर्यश्व यज्ञैः सरण्युभिरपो अर्णा सिसर्षि
माणसासारखा, इंद्रा, सोमपानात आनंद मान, नेहमी वाढणाऱ्या सामर्थ्यासाठी सोम प्या; इथे ये, वेगवान घोड्यांवर, यज्ञांसह, सहाय्यकांसह, तू वाहणाऱ्या पाण्यांना दूर कर.
त्वमपो यद्ध वृत्रं जघन्वाँ अत्याँ इव प्रासृजः सर्तवाजौ । शयानमिन्द्र चरता वधेन वव्रिवांसं परि देवीरदेवम्
तू जेव्हा वॄत्राचा नाश केला, तेव्हा पाण्यांना जणू शर्यतीच्या घोड्यांसारखे सोडलेस; इंद्रा, तुझ्या शस्त्राने, तू चालणाऱ्यांनाही आणि स्थिर असणाऱ्यांनाही मारलेस, देवांना देवरहितांपासून दूर केलंस.
यजाम इन्नमसा वृद्धमिन्द्रं बृहन्तमृष्वमजरं युवानम् । यस्य प्रिये ममतुर्यज्ञियस्य न रोदसी महिमानं ममाते
आपण नम्रतेने त्या महान, उंच, कधीही न वृद्ध होणाऱ्या, तरुण इंद्राची पूजा करतो; ज्याच्या प्रिय, यज्ञासाठी योग्य असलेल्या महानतेला आकाश आणि पृथ्वीही धरू शकत नाहीत.
इन्द्रस्य कर्म सुकृता पुरूणि व्रतानि देवा न मिनन्ति विश्वे । दाधार यः पृथिवीं द्यामुतेमां जजान सूर्यमुषसं सुदंसाः
इंद्राची कृत्ये किती महान आणि विविध आहेत! सर्व देव त्याच्या आज्ञा मोडत नाहीत. ज्याने बुद्धीने पृथ्वी आणि आकाश धारण केले, सूर्य आणि उषा निर्माण केली, तोच इंद्र.
अद्रोघ सत्यं तव तन्महित्वं सद्यो यज्जातो अपिबो ह सोमम् । न द्याव इन्द्र तवसस्त ओजो नाहा न मासाः शरदो वरन्त
इंद्रा, तुझे सामर्थ्य खोटे नाही, ते सत्य आहे. तू नुकताच जन्मलास आणि लगेच सोमपान केलेस. तुझ्या सामर्थ्याची मर्यादा आकाश, दिवस, महिने किंवा वर्षे यांना गाठता येत नाही.
त्वं सद्यो अपिबो जात इन्द्र मदाय सोमं परमे व्योमन् । यद्ध द्यावापृथिवी आविवेशीरथाभवः पूर्व्यः कारुधायाः
इंद्रा, तू जन्मताच, आनंदासाठी, सर्वोच्च आकाशात सोमपान केलेस. जेव्हा तू आकाश आणि पृथ्वीच्या प्रदेशात प्रवेश केलास, तेव्हा ऋषींच्या कार्यासाठी प्राचीन झाला.
अहन्नहिं परिशयानमर्ण ओजायमानं तुविजात तव्यान् । न ते महित्वमनु भूदध द्यौर्यदन्यया स्फिग्या क्षामवस्थाः
तू, सामर्थ्यवान इंद्रा, पाण्याभोवती पडलेल्या सर्पाचा वध केलास. तुझ्या महानतेला आकाशही तोलू शकले नाही, आणि दुसऱ्याच्या मदतीने तू पृथ्वीला स्थिर केलेस.
यज्ञो हि त इन्द्र वर्धनो भूदुत प्रियः सुतसोमो मियेधः । यज्ञेन यज्ञमव यज्ञियः सन्यज्ञस्ते वज्रमहिहत्य आवत्
इंद्रा, तुझ्यासाठी यज्ञ वाढवणारा ठरला आहे, आणि तुला प्रिय असलेला सोम आनंद देतो. यज्ञानेच, यज्ञप्रिय इंद्रा, यज्ञाचे रक्षण कर; यज्ञानेच तू वज्र मिळवून सर्पाचा नाश केलास.
यज्ञेनेन्द्रमवसा चक्रे अर्वागैनं सुम्नाय नव्यसे ववृत्याम् । य स्तोमेभिर्वावृधे पूर्व्येभिर्यो मध्यमेभिरुत नूतनेभिः
यज्ञाच्या मदतीने, लोकांनी इंद्राला जवळ आणले. तो जुने, मधले आणि नवे स्तोत्रे ऐकून वाढला आहे. आपण त्याला आपल्या नवीन कृपेने वळवूया.