इळायास्त्वा पदे वयं नाभा पृथिव्या अधि । जातवेदो नि धीमह्यग्ने हव्याय वोळ्हवे
इळेच्या स्थानावर, पृथ्वीच्या नाभीवर, सर्व जन्म जाणणाऱ्या अग्ने, तुला आम्ही इथे ठेवतो, अर्पणासाठी, पुरोडाशासाठी.
मन्थता नरः कविमद्वयन्तं प्रचेतसममृतं सुप्रतीकम् । यज्ञस्य केतुं प्रथमं पुरस्तादग्निं नरो जनयता सुशेवम्
पुरुषांनी त्या सर्वज्ञ, अमर, सुंदर अग्नीला घासून प्रकट करावा; तुम्ही पुरुषांनी यज्ञाचा चिन्ह, प्रथम आणि कल्याणकारी अग्नी समोर आणावा.
यदी मन्थन्ति बाहुभिर्वि रोचतेऽश्वो न वाज्यरुषो वनेष्वा । चित्रो न यामन्नश्विनोरनिवृतः परि वृणक्त्यश्मनस्तृणा दहन्
जेव्हा ते आपले हात वापरून त्याला घासतात, तेव्हा तो जंगलात वेगवान, लाल घोड्यासारखा चमकतो; अश्विनांच्या मुक्त मार्गासारखा, तो दगडातून गवताला वेढून जाळतो.
जातो अग्नी रोचते चेकितानो वाजी विप्रः कविशस्तः सुदानुः । यं देवास ईड्यं विश्वविदं हव्यवाहमदधुरध्वरेषु
जन्मलेला अग्नी तेजाने चमकतो, समजूतदार, बलवान, ऋषीप्रिय, उदार; देवांनी यज्ञात स्तुतीस पात्र, सर्वज्ञ, अर्पण वाहणारा म्हणून त्याला ठेवले आहे.
सीद होतः स्व उ लोके चिकित्वान्सादया यज्ञं सुकृतस्य योनौ । देवावीर्देवान्हविषा यजास्यग्ने बृहद्यजमाने वयो धाः
होता, आपल्या जागी बस, समजूतदार; यज्ञाला शुभ स्थानावर बसव; देवस्वरूपा, अर्पणाने देवांची पूजा कर, अग्ने, मोठ्या यजमानाला बळ दे.
कृणोत धूमं वृषणं सखायोऽस्रेधन्त इतन वाजमच्छ । अयमग्निः पृतनाषाट् सुवीरो येन देवासो असहन्त दस्यून्
मित्रांनो, धूर मजबूत करा, थांबू नका, विजयासाठी प्रयत्न करा; हा अग्नी, शत्रूंचा नाश करणारा, बलवान, ज्याच्यामुळे देवांनी दस्यूंना हरवले.
अयं ते योनिरृत्वियो यतो जातो अरोचथाः । तं जानन्नग्न आ सीदाथा नो वर्धया गिरः
हे ऋत्विजा, हे तुझे स्थान आहे, जिथून तू जन्मलास आणि प्रकाशमान झालास; ते जाणून, अग्ने, इथे बस आणि आमच्या स्तुती वाढव.
तनूनपादुच्यते गर्भ आसुरो नराशंसो भवति यद्विजायते । मातरिश्वा यदमिमीत मातरि वातस्य सर्गो अभवत्सरीमणि
त्याला देहाचा रक्षक, दैवी गर्भ म्हणतात; तो जन्मला की, तो पुरुषांचा आशय होतो; मातरिश्वानाने त्याला मोजले, तेव्हा वाऱ्याचा प्रवाह आईच्या पोटी प्रकट झाला.
सुनिर्मथा निर्मथितः सुनिधा निहितः कविः । अग्ने स्वध्वरा कृणु देवान्देवयते यज
सुयोग्य घासून, नीट ठेवलेला, हा कवी अग्नी; योग्य यज्ञ कर, अग्ने, भक्तासाठी देवांची पूजा कर.
अजीजनन्नमृतं मर्त्यासोऽस्रेमाणं तरणिं वीळुजम्भम् । दश स्वसारो अग्रुवः समीचीः पुमांसं जातमभि सं रभन्ते
मरणधर्म्यांनी अमर, थकवा न येणारा, वेगवान, लपलेले जबडे असलेला अग्नी उत्पन्न केला; दहा बहिणी एकत्र येऊन, जन्मलेल्या तेजस्वी पुरुषाला वेढतात.
प्र सप्तहोता सनकादरोचत मातुरुपस्थे यदशोचदूधनि । न नि मिषति सुरणो दिवेदिवे यदसुरस्य जठरादजायत
सप्त होत्रांचे तेज प्राचीन काळापासून उजळले, जणू आईच्या कुशीत, दूधात ते जळत होते. तो उदार देव दिवसेंदिवस डोळे मिटत नाही, कारण तो बलाढ्याच्या उदरातून जन्मला तेव्हापासून.
अमित्रायुधो मरुतामिव प्रयाः प्रथमजा ब्रह्मणो विश्वमिद्विदुः । द्युम्नवद्ब्रह्म कुशिकास एरिर एकएको दमे अग्निं समीधिरे
शत्रूंना पराभूत करणारे, मरुतांसारखे पुढे जाणारे, ब्रह्माचा पहिला पुत्र, हे सर्वांना माहीत आहे. तेजस्वी प्रार्थना कुशिकांनी केली; प्रत्येकाने आपल्या घरात अग्नी प्रज्वलित केला.
यदद्य त्वा प्रयति यज्ञे अस्मिन्होतश्चिकित्वोऽवृणीमहीह । ध्रुवमया ध्रुवमुताशमिष्ठाः प्रजानन्विद्वाँ उप याहि सोमम्
आज या यज्ञात, आम्ही भक्तीने तुला, ज्ञानी होत्रा, निवडले आहे; तू येथे ये. स्थिरतेने, उत्तम आहुतींनी, जाणून-समजून, सोमाकडे ये.
इच्छन्ति त्वा सोम्यासः सखायः सुन्वन्ति सोमं दधति प्रयांसि । तितिक्षन्ते अभिशस्तिं जनानामिन्द्र त्वदा कश्चन हि प्रकेतः
सोमप्रिय, तुझे मित्र तुला इच्छितात; ते सोम पिळतात आणि आहुती तयार करतात. ते लोकांच्या निंदेला सहन करतात; इंद्रा, तुझ्याशिवाय कोणीही खरा ज्ञानी नाही.
न ते दूरे परमा चिद्रजांस्या तु प्र याहि हरिवो हरिभ्याम् । स्थिराय वृष्णे सवना कृतेमा युक्ता ग्रावाणः समिधाने अग्नौ
तुझ्यापासून दूर असं काहीच नाही; हे हरीयुक्त, आपल्या घोड्यांसह पुढे ये. या बलाढ्य वृषभासाठी या आहुती तयार केल्या आहेत, दगड बांधले आहेत, अग्नी प्रज्वलित केला आहे.
इन्द्रः सुशिप्रो मघवा तरुत्रो महाव्रातस्तुविकूर्मिरृघावान् । यदुग्रो धा बाधितो मर्त्येषु क्व त्या ते वृषभ वीर्याणि
इंद्र, सुंदर दाढीचा, दानशूर, बलवान, मोठ्या सैन्याचा नेता, पराक्रमी—जेव्हा तू, रौद्र, माणसांत रोखला जातोस, वृषभा, तुझे शौर्य कुठे असते?
त्वं हि ष्मा च्यावयन्नच्युतान्येको वृत्रा चरसि जिघ्नमानः । तव द्यावापृथिवी पर्वतासोऽनु व्रताय निमितेव तस्थुः
फक्त तूच अचल गोष्टी हलवतोस; तू वृत्रांचा नाश करत हिंडतोस. तुझे नियम जणू आकाश-पृथ्वी आणि पर्वतांना स्थिर ठेवतात.
उताभये पुरुहूत श्रवोभिरेको दृळ्हमवदो वृत्रहा सन् । इमे चिदिन्द्र रोदसी अपारे यत्संगृभ्णा मघवन्काशिरित्ते
हे बहुप्रसिद्धा, केवळ तुझ्या कीर्तीनेच तू किल्ला फोडला, वृत्राचा संहार केला. हे इंद्रा, ही दोन विशाल जगंही तू आपल्या मालकीसारखी पकडलीस, दानशूरा.
प्र सू त इन्द्र प्रवता हरिभ्यां प्र ते वज्रः प्रमृणन्नेतु शत्रून् । जहि प्रतीचो अनूचः पराचो विश्वं सत्यं कृणुहि विष्टमस्तु
इंद्रा, तुझे हरी घोडे उतारावर सोड; तुझा वज्र शत्रूंना चिरडत जावो. सर्व दिशांनी येणाऱ्यांना पराभूत कर, सत्य विजयी होवो, असत्य नष्ट होवो.
यस्मै धायुरदधा मर्त्यायाभक्तं चिद्भजते गेह्यं सः । भद्रा त इन्द्र सुमतिर्घृताची सहस्रदाना पुरुहूत रातिः
ज्याला तू, माणसा, जीवन दिलेस, त्याला न दिलेला भागही घरात मिळतो. तुझी कृपा, इंद्रा, तूपासारखी शुभ आहे; हे बहुप्रसिद्धा, तुझे दान हजारपट आहे.
सहदानुं पुरुहूत क्षियन्तमहस्तमिन्द्र सं पिणक्कुणारुम् । अभि वृत्रं वर्धमानं पियारुमपादमिन्द्र तवसा जघन्थ
हे बहुप्रसिद्धा, बलाढ्य शत्रू, दडपणारा, इंद्रा, तुझ्या सामर्थ्याने चिरड; शत्रूंची गोंधळ उडव. वाढणाऱ्या, फुगणाऱ्या वृत्रावर, इंद्रा, तू आपल्या सामर्थ्याने पाय नसलेल्याला हरवलेस.
नि सामनामिषिरामिन्द्र भूमिं महीमपारां सदने ससत्थ । अस्तभ्नाद्द्यां वृषभो अन्तरिक्षमर्षन्त्वापस्त्वयेह प्रसूताः
इंद्रा, तुझ्या स्तोत्रांनी तू पृथ्वीला, विशाल व असीम, वासासाठी स्थिर केलेस. वृषभाने आकाश व मध्यप्रदेश थांबवले; तुझ्या आज्ञेने पाणी येथे वाहू लागले.
अलातृणो वल इन्द्र व्रजो गोः पुरा हन्तोर्भयमानो व्यार । सुगान्पथो अकृणोन्निरजे गाः प्रावन्वाणीः पुरुहूतं धमन्तीः
वलाने, गायींचे कुंपण, इंद्रा, ओलांडता येत नव्हते; मारणाऱ्याच्या भीतीने तो मागे हटला. तू मार्ग सुकर केलेस, गायी सोडवल्यास, आणि गायकांनी, हे बहुप्रसिद्धा, तुझी स्तुती केली.
एको द्वे वसुमती समीची इन्द्र आ पप्रौ पृथिवीमुत द्याम् । उतान्तरिक्षादभि नः समीक इषो रथीः सयुजः शूर वाजान्
इंद्रा, तू एकट्याने दोन्ही समृद्ध पृथ्वी व आकाश भरलेस; त्यांना विस्तारलेस. आणि मध्यप्रदेशातून, हे वीर, आम्हाला संपत्ती, जुळवलेली रथं आणि बक्षिसे दे.
दिशः सूर्यो न मिनाति प्रदिष्टा दिवेदिवे हर्यश्वप्रसूताः । सं यदानळध्वन आदिदश्वैर्विमोचनं कृणुते तत्त्वस्य
सूर्य ठरवलेल्या दिशा ओलांडत नाही; दिवसेंदिवस हरी घोडे जुळवले जातात. जेव्हा ते मार्गावर एकत्र येतात, तेव्हा तो घोड्यांसह आपले मुक्ती साधतो.
दिदृक्षन्त उषसो यामन्नक्तोर्विवस्वत्या महि चित्रमनीकम् । विश्वे जानन्ति महिना यदागादिन्द्रस्य कर्म सुकृता पुरूणि
उषा पाहण्यासाठी, रात्रीच्या आगमनावेळी, तेजस्विनीचे महान, अद्भुत रूप ते पाहतात. त्याच्या महानतेने, सर्वांना माहीत होते, इंद्राचे असंख्य शुभ कर्म.
महि ज्योतिर्निहितं वक्षणास्वामा पक्वं चरति बिभ्रती गौः । विश्वं स्वाद्म सम्भृतमुस्रियायां यत्सीमिन्द्रो अदधाद्भोजनाय
महान तेज हृदयात ठेवले आहे; गायी पिकलेले दूध घेऊन फिरते. सर्व मधुर अन्न काळ्या गायीमध्ये साठवले आहे, जेव्हा इंद्राने जीवनरस अन्नासाठी ठेवला.
इन्द्र दृह्य यामकोशा अभूवन्यज्ञाय शिक्ष गृणते सखिभ्यः । दुर्मायवो दुरेवा मर्त्यासो निषङ्गिणो रिपवो हन्त्वासः
इंद्रा, किल्ले मजबूत कर; यज्ञासाठी, स्तुती करणाऱ्यांसाठी, मित्रांसाठी व्यवस्था कर. दुष्ट, वाईट माणसे, शस्त्रधारी शत्रू, त्यांचा नाश होवो.
सं घोषः शृण्वेऽवमैरमित्रैर्जही न्येष्वशनिं तपिष्ठाम् । वृश्चेमधस्ताद्वि रुजा सहस्व जहि रक्षो मघवन्रन्धयस्व
शत्रूंच्या आवाजासारखा गजर ऐकू येतो आहे; हे मघवन्, त्या जाळणाऱ्या, भक्षण करणाऱ्या शत्रूला ठार कर. खाली असलेल्या शत्रूला फोडून टाक, जोराने त्याचा नाश कर, आणि त्या राक्षसाचा संहार कर.
उद्वृह रक्षः सहमूलमिन्द्र वृश्चा मध्यं प्रत्यग्रं शृणीहि । आ कीवतः सललूकं चकर्थ ब्रह्मद्विषे तपुषिं हेतिमस्य
हे इंद्रा, त्या राक्षसाला मुळासकट उपटून टाक, त्याच्या मध्यभागी छेद करून ऐक. ब्रह्मद्वेष्टा असलेल्या, शस्त्राच्या ज्वाळेने जळणाऱ्या त्या लपून बसलेल्या शत्रूला तू पळवून लावलेस.