उच्छ्रयस्व वनस्पते वर्ष्मन्पृथिव्या अधि । सुमिती मीयमानो वर्चो धा यज्ञवाहसे
हे वनस्पतींच्या अधिपती, पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर उंच उभा राहा. चांगली समजूत पसरव आणि तुझं तेज यज्ञासाठी स्थिर कर.
युवा सुवासाः परिवीत आगात्स उ श्रेयान्भवति जायमानः । तं धीरासः कवय उन्नयन्ति स्वाध्यो मनसा देवयन्तः
तरुण, सुंदर वस्त्र परिधान केलेला, गुंडाळलेला तो येतो—जसा जन्मतो तसा तो अधिक श्रेष्ठ असतो. ज्ञानी आणि कवी मनाने भक्तीपूर्वक त्याला उंच करतात.
जातो जायते सुदिनत्वे अह्नां समर्य आ विदथे वर्धमानः । पुनन्ति धीरा अपसो मनीषा देवया विप्र उदियर्ति वाचम्
जन्मलेला तो पुन्हा पुन्हा उजळ दिवसांत जन्म घेतो, सभेत वाढतो. ज्ञानी मनाने आहुती शुद्ध करतात आणि भक्तिपूर्वक ऋषी स्तुती उचलतात.
यान्वो नरो देवयन्तो निमिम्युर्वनस्पते स्वधितिर्वा ततक्ष । ते देवासः स्वरवस्तस्थिवांसः प्रजावदस्मे दिधिषन्तु रत्नम्
हे वनस्पतींच्या अधिपती, भक्तजनांनी किंवा कारागिराने तुझ्यासाठी जे काही तयार केले, ते देव, आपला नाद घेऊन उभे राहून, आम्हाला संततीसहित धन लाभू दे.
ये वृक्णासो अधि क्षमि निमितासो यतस्रुचः । ते नो व्यन्तु वार्यं देवत्रा क्षेत्रसाधसः
जे लाकूड कापून पृथ्वीवर ठेवले, जे घडवले, जे सरळ धार असले, ते आम्हाला देवदत्त भरपूर संपत्ती आणि शेतात यश मिळवून देऊ दे.
आदित्या रुद्रा वसवः सुनीथा द्यावाक्षामा पृथिवी अन्तरिक्षम् । सजोषसो यज्ञमवन्तु देवा ऊर्ध्वं कृण्वन्त्वध्वरस्य केतुम्
आदित्य, रुद्र, वसु, सद्गतीचे मार्गदर्शक, आकाश आणि पृथ्वी, विस्तीर्ण पृथ्वी आणि आकाशमंडळ—हे सर्व देव एकत्र यज्ञाचे रक्षण करो आणि यज्ञाचा ध्वज उंचावू दे.
हंसा इव श्रेणिशो यतानाः शुक्रा वसानाः स्वरवो न आगुः । उन्नीयमानाः कविभिः पुरस्ताद्देवा देवानामपि यन्ति पाथः
राजहंसांसारखे रांगेने, उजळ वस्त्र घातलेले, गाणारे आले आहेत. कवींनी पुढे उचललेले, ते देव देवांच्या मार्गावर जातात.
शृङ्गाणीवेच्छृङ्गिणां सं ददृश्रे चषालवन्तः स्वरवः पृथिव्याम् । वाघद्भिर्वा विहवे श्रोषमाणा अस्माँ अवन्तु पृतनाज्येषु
शिंगधारी जनावरांच्या शिंगांसारखे, प्यायच्या पात्रांसह गायक पृथ्वीवर दिसतात. शब्दांनी किंवा हाकांनी, ऐकणारे, ते आम्हाला विजयाच्या लढाईत रक्षण करो.
वनस्पते शतवल्शो वि रोह सहस्रवल्शा वि वयं रुहेम । यं त्वामयं स्वधितिस्तेजमानः प्रणिनाय महते सौभगाय
हे वनस्पतींच्या अधिपती, शंभर फांद्यांचा, वाढत जा; हजार फांद्यांचा, आम्हीही वाढू. कारागिराने धार लावून तुला मोठ्या सौभाग्यासाठी घडवले.
सखायस्त्वा ववृमहे देवं मर्तास ऊतये । अपां नपातं सुभगं सुदीदितिं सुप्रतूर्तिमनेहसम्
मित्र म्हणून आम्ही तुला, हे देव, मदतीसाठी निवडलं आहे—पाण्याचा पुत्र, भाग्यशाली, तेजस्वी, उत्तम मार्गदर्शक आणि निष्पाप.
कायमानो वना त्वं यन्मातॄरजगन्नपः । न तत्ते अग्ने प्रमृषे निवर्तनं यद्दूरे सन्निहाभवः
हे अग्नी, जेव्हा तू झाडांमध्ये, तुझ्या मातांमध्ये, पाण्यात फिरतोस, तेव्हा तुला परत फिरावं लागत नाही, तू जवळ असलास किंवा दूर.
अति तृष्टं ववक्षिथाथैव सुमना असि । प्रप्रान्ये यन्ति पर्यन्य आसते येषां सख्ये असि श्रितः
तू तहानलेल्या लोकांना मागे टाकलंस, म्हणूनच तू प्रसन्न आहेस. काही पुढे जातात, काही सभोवताली बसतात—ज्यांच्या मैत्रीत तू आश्रय घेतलास.
ईयिवांसमति स्रिधः शश्वतीरति सश्चतः । अन्वीमविन्दन्निचिरासो अद्रुहोऽप्सु सिंहमिव श्रितम्
जो वेगाने, कधीही न थांबता, नेहमी सोबत जातो—दीर्घकाळ टिकणारे, अहित न करणारे, त्याला सापडले, जणू पाण्यात वसलेला सिंह.
ससृवांसमिव त्मनाग्निमित्था तिरोहितम् । ऐनं नयन्मातरिश्वा परावतो देवेभ्यो मथितं परि
जसा स्वतःला पाठवतो, तसा अग्नी, लपून राहतो. मातरिश्वान त्याला दूरवरून देवांकडून काढून इथे आणतो.
तं त्वा मर्ता अगृभ्णत देवेभ्यो हव्यवाहन । विश्वान्यद्यज्ञाँ अभिपासि मानुष तव क्रत्वा यविष्ठ्य
माणसांनी तुला, हे अग्नी, देवांसाठी आहुती वाहणारा म्हणून धरलं आहे. तू तुझ्या इच्छेने सर्व यज्ञांची देखरेख करतोस, हे सर्वांत तरुण.
तद्भद्रं तव दंसना पाकाय चिच्छदयति । त्वां यदग्ने पशवः समासते समिद्धमपिशर्वरे
तुझी ती शुभ जीभ, अग्नी, शिजवण्यासाठीसुद्धा झाकते. जेव्हा गायी, अग्नी, तुझ्याभोवती पेटलेल्या अवस्थेत, अगदी अंधारातही गोळा होतात.
आ जुहोता स्वध्वरं शीरं पावकशोचिषम् । आशुं दूतमजिरं प्रत्नमीड्यं श्रुष्टी देवं सपर्यत
शुद्ध, सुव्यवस्थित आणि तेजस्वी ज्वाला अर्पण करा, जी जलद दूतासारखी, थकवा न येणारी, प्राचीन आणि स्तुत्य आहे; ऐकणाऱ्या देवतेचा सन्मान करा.
त्रीणि शता त्री सहस्राण्यग्निं त्रिंशच्च देवा नव चासपर्यन् । औक्षन्घृतैरस्तृणन्बर्हिरस्मा आदिद्धोतारं न्यसादयन्त
तीनशे, तीन हजार आणि एकोणचाळीस देवांनी अग्नीचा सन्मान केला; त्यांनी त्याला तुपाने अभिषेक केला, त्याच्यासाठी कुशाचं आसन घातलं आणि त्याला यजमान म्हणून बसवलं.
त्वामग्ने मनीषिणः सम्राजं चर्षणीनाम् । देवं मर्तास इन्धते समध्वरे
अग्ने, ज्ञानी लोक तुला सर्व लोकांचा राजा मानतात; माणसे यज्ञात तुला, देवतेला, आवाहन करतात.
त्वां यज्ञेष्वृत्विजमग्ने होतारमीळते । गोपा ऋतस्य दीदिहि स्वे दमे
अग्ने, यज्ञात तुला ऋत्विज आणि पुरोहित म्हणून बोलावतात; सत्याचा रक्षक म्हणून आपल्या घरी तेजाने प्रकट हो.
स घा यस्ते ददाशति समिधा जातवेदसे । सो अग्ने धत्ते सुवीर्यं स पुष्यति
जो तुझी, जातवेदास, समिधेने सेवा करतो, तो अग्ने, वीर्य मिळवतो आणि भरभराटीला पोहोचतो.
स केतुरध्वराणामग्निर्देवेभिरा गमत् । अञ्जानः सप्त होतृभिर्हविष्मते
अग्नी हा यज्ञांचा चिन्ह आहे, तो देवांबरोबर, सात पुरोहितांसह, अर्पण करणाऱ्याजवळ सुशोभित होऊन येतो.
प्र होत्रे पूर्व्यं वचोऽग्नये भरता बृहत् । विपां ज्योतींषि बिभ्रते न वेधसे
पूर्वीची, मोठी वाणी अग्नीला पुरोहित म्हणून अर्पण करा, जो ज्ञानी लोकांसाठी तेजस्वी प्रकाश घेऊन येतो.
अग्निं वर्धन्तु नो गिरो यतो जायत उक्थ्यः । महे वाजाय द्रविणाय दर्शतः
आपली स्तुती अग्नीला वाढवू दे, ज्याच्यापासून स्तुती जन्म घेते; मोठ्या विजयासाठी, संपत्ती आणि तेजासाठी.
अग्ने यजिष्ठो अध्वरे देवान्देवयते यज । होता मन्द्रो वि राजस्यति स्रिधः
अग्ने, यज्ञासाठी सर्वात योग्य, भक्तासाठी देवांची पूजा कर; आनंददायक पुरोहित म्हणून तू सर्व अडथळे दूर करून उजळतोस.
स नः पावक दीदिहि द्युमदस्मे सुवीर्यम् । भवा स्तोतृभ्यो अन्तमः स्वस्तये
हे शुद्ध अग्ने, आमच्यासाठी तेजाने प्रकट हो; आम्हाला तेजस्वी वीर्य दे; स्तुती करणाऱ्यांसाठी कल्याणासाठी सर्वात जवळचा हो.
तं त्वा विप्रा विपन्यवो जागृवांसः समिन्धते । हव्यवाहममर्त्यं सहोवृधम्
तुला, जागरूक आणि विद्वान पुरोहित प्रज्वलित करतात, जो अमर, बलवान आणि हव्य वाहणारा आहे.
अग्निर्होता पुरोहितोऽध्वरस्य विचर्षणिः । स वेद यज्ञमानुषक्
अग्नी हा यज्ञाचा पुरोहित, गृहस्थ आणि ज्ञानी आहे; तो मानवांसाठी यज्ञ जाणतो.
स हव्यवाळमर्त्य उशिग्दूतश्चनोहितः । अग्निर्धिया समृण्वति
तो अमर, हव्य वाहणारा, जलद दूत आणि स्थिर आहे; अग्नी बुद्धीने सर्व पूर्ण करतो.
अग्निर्धिया स चेतति केतुर्यज्ञस्य पूर्व्यः । अर्थं ह्यस्य तरणि
अग्नी बुद्धीने जाणतो; तो यज्ञाचा प्राचीन चिन्ह आहे; कारण त्याला यज्ञाचा अर्थ कळतो.