महि त्वाष्ट्रमूर्जयन्तीरजुर्यं स्तभूयमानं वहतो वहन्ति । व्यङ्गेभिर्दिद्युतानः सधस्थ एकामिव रोदसी आ विवेश
त्वष्ट्याची महान, पोषण करणारी, सरळ चालणारी संतती, आधार मिळून, वाहणाऱ्याला वाहते. आपल्या तेजाने झळाळून, त्यांनी जणू दोन विश्वे एकच आहेत असे आसन गाठले.
जानन्ति वृष्णो अरुषस्य शेवमुत ब्रध्नस्य शासने रणन्ति । दिवोरुचः सुरुचो रोचमाना इळा येषां गण्या माहिना गीः
त्या बलशाली, लाल वृषभाच्या कृपेची ओळख ठेवतात; चितकबऱ्याच्या आज्ञेने त्या गर्जना करतात. स्वर्गातील तेजस्वी प्रकाश, ज्यांचे गाणे मोठेपणात मोजले जाते, त्या इळेच्या आहेत.
उतो पितृभ्यां प्रविदानु घोषं महो महद्भ्यामनयन्त शूषम् । उक्षा ह यत्र परि धानमक्तोरनु स्वं धाम जरितुर्ववक्ष
दोन वडिलांसह, त्यांनी महानांचा मोठा आवाज आणला आहे. जिथे वृषभ दुध देणाऱ्याच्या कुंपणाभोवती फिरतो, तिथे गायकाने आपले स्थान सांगितले.
अध्वर्युभिः पञ्चभिः सप्त विप्राः प्रियं रक्षन्ते निहितं पदं वेः । प्राञ्चो मदन्त्युक्षणो अजुर्या देवा देवानामनु हि व्रता गुः
पाच याजकांसह, सात ऋषी वृषभाच्या प्रिय, निश्चित मार्गाचे रक्षण करतात. पुढे जुळवलेले, न थकणारे आनंद मानतात; देव देवांचे व्रत पाळतात.
दैव्या होतारा प्रथमा न्यृञ्जे सप्त पृक्षासः स्वधया मदन्ति । ऋतं शंसन्त ऋतमित्त आहुरनु व्रतं व्रतपा दीध्यानाः
दैवी यजमान, पहिले, आसनस्थ झाले आहेत; सात शुद्धजन आपल्या स्वभावात आनंद मानतात. सत्य सांगत, सत्याचा मित्र बोलावतात; व्रत पाळणारे तेजस्वी व्रताचा पाठपुरावा करतात.
वृषायन्ते महे अत्याय पूर्वीर्वृष्णे चित्राय रश्मयः सुयामाः । देव होतर्मन्द्रतरश्चिकित्वान्महो देवान्रोदसी एह वक्षि
बलवान मोठ्या प्रवासासाठी जुळले आहेत, तेजस्वी, उत्तम जुळलेले किरण बलवानासाठी आहेत. हे दैवी यजमान, सर्वात प्रिय, ज्ञानी, हे दोन विश्वांचे महान देव इथे आण.
पृक्षप्रयजो द्रविणः सुवाचः सुकेतव उषसो रेवदूषुः । उतो चिदग्ने महिना पृथिव्याः कृतं चिदेनः सं महे दशस्य
शुद्ध, मधुर बोलणारे, योग्य मार्गदर्शक यांच्याशी जुळलेले, त्यांनी तेजस्वी उषा बोलावल्या. अग्ने, पृथ्वीच्या महानतेने काही अपराध झाला असेल, तर तो आमच्या मोठ्या कल्याणासाठी माफ कर.
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे
अग्ने, आम्हाला गायींचे भरपूर, टिकणारे आणि उत्तम धन दे, जे तुला हाक मारणाऱ्यांसाठी श्रेष्ठ आहे. आमचा मुलगा आणि त्याची संतती विजयी होवोत; तुझी कृपा आमच्यावर असो.
अञ्जन्ति त्वामध्वरे देवयन्तो वनस्पते मधुना दैव्येन । यदूर्ध्वस्तिष्ठा द्रविणेह धत्ताद्यद्वा क्षयो मातुरस्या उपस्थे
हे वनस्पतींच्या अधिपती, देवपूजेच्या वेळी भक्तजन तुझ्यावर दैवी मध घालतात. तू जेव्हा ताठ उभा राहतोस, तेव्हा इथे आम्हाला संपत्ती मिळू दे. तू वर राहिलास किंवा तुझ्या मातेला बिलगून राहिलास, तरीही आम्हाला धन दे.
समिद्धस्य श्रयमाणः पुरस्ताद्ब्रह्म वन्वानो अजरं सुवीरम् । आरे अस्मदमतिं बाधमान उच्छ्रयस्व महते सौभगाय
प्रज्वलित अग्नीसमोर आश्रय घेत, स्तुती करत, अमर आणि पराक्रमी मिळवण्यासाठी प्रयत्न करत, आमच्यापासून वाईट विचार दूर कर. मोठ्या सौभाग्यासाठी वर उभा राहा.
उच्छ्रयस्व वनस्पते वर्ष्मन्पृथिव्या अधि । सुमिती मीयमानो वर्चो धा यज्ञवाहसे
हे वनस्पतींच्या अधिपती, पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर उंच उभा राहा. चांगली समजूत पसरव आणि तुझं तेज यज्ञासाठी स्थिर कर.
युवा सुवासाः परिवीत आगात्स उ श्रेयान्भवति जायमानः । तं धीरासः कवय उन्नयन्ति स्वाध्यो मनसा देवयन्तः
तरुण, सुंदर वस्त्र परिधान केलेला, गुंडाळलेला तो येतो—जसा जन्मतो तसा तो अधिक श्रेष्ठ असतो. ज्ञानी आणि कवी मनाने भक्तीपूर्वक त्याला उंच करतात.
जातो जायते सुदिनत्वे अह्नां समर्य आ विदथे वर्धमानः । पुनन्ति धीरा अपसो मनीषा देवया विप्र उदियर्ति वाचम्
जन्मलेला तो पुन्हा पुन्हा उजळ दिवसांत जन्म घेतो, सभेत वाढतो. ज्ञानी मनाने आहुती शुद्ध करतात आणि भक्तिपूर्वक ऋषी स्तुती उचलतात.
यान्वो नरो देवयन्तो निमिम्युर्वनस्पते स्वधितिर्वा ततक्ष । ते देवासः स्वरवस्तस्थिवांसः प्रजावदस्मे दिधिषन्तु रत्नम्
हे वनस्पतींच्या अधिपती, भक्तजनांनी किंवा कारागिराने तुझ्यासाठी जे काही तयार केले, ते देव, आपला नाद घेऊन उभे राहून, आम्हाला संततीसहित धन लाभू दे.
ये वृक्णासो अधि क्षमि निमितासो यतस्रुचः । ते नो व्यन्तु वार्यं देवत्रा क्षेत्रसाधसः
जे लाकूड कापून पृथ्वीवर ठेवले, जे घडवले, जे सरळ धार असले, ते आम्हाला देवदत्त भरपूर संपत्ती आणि शेतात यश मिळवून देऊ दे.
आदित्या रुद्रा वसवः सुनीथा द्यावाक्षामा पृथिवी अन्तरिक्षम् । सजोषसो यज्ञमवन्तु देवा ऊर्ध्वं कृण्वन्त्वध्वरस्य केतुम्
आदित्य, रुद्र, वसु, सद्गतीचे मार्गदर्शक, आकाश आणि पृथ्वी, विस्तीर्ण पृथ्वी आणि आकाशमंडळ—हे सर्व देव एकत्र यज्ञाचे रक्षण करो आणि यज्ञाचा ध्वज उंचावू दे.
हंसा इव श्रेणिशो यतानाः शुक्रा वसानाः स्वरवो न आगुः । उन्नीयमानाः कविभिः पुरस्ताद्देवा देवानामपि यन्ति पाथः
राजहंसांसारखे रांगेने, उजळ वस्त्र घातलेले, गाणारे आले आहेत. कवींनी पुढे उचललेले, ते देव देवांच्या मार्गावर जातात.
शृङ्गाणीवेच्छृङ्गिणां सं ददृश्रे चषालवन्तः स्वरवः पृथिव्याम् । वाघद्भिर्वा विहवे श्रोषमाणा अस्माँ अवन्तु पृतनाज्येषु
शिंगधारी जनावरांच्या शिंगांसारखे, प्यायच्या पात्रांसह गायक पृथ्वीवर दिसतात. शब्दांनी किंवा हाकांनी, ऐकणारे, ते आम्हाला विजयाच्या लढाईत रक्षण करो.
वनस्पते शतवल्शो वि रोह सहस्रवल्शा वि वयं रुहेम । यं त्वामयं स्वधितिस्तेजमानः प्रणिनाय महते सौभगाय
हे वनस्पतींच्या अधिपती, शंभर फांद्यांचा, वाढत जा; हजार फांद्यांचा, आम्हीही वाढू. कारागिराने धार लावून तुला मोठ्या सौभाग्यासाठी घडवले.
सखायस्त्वा ववृमहे देवं मर्तास ऊतये । अपां नपातं सुभगं सुदीदितिं सुप्रतूर्तिमनेहसम्
मित्र म्हणून आम्ही तुला, हे देव, मदतीसाठी निवडलं आहे—पाण्याचा पुत्र, भाग्यशाली, तेजस्वी, उत्तम मार्गदर्शक आणि निष्पाप.
कायमानो वना त्वं यन्मातॄरजगन्नपः । न तत्ते अग्ने प्रमृषे निवर्तनं यद्दूरे सन्निहाभवः
हे अग्नी, जेव्हा तू झाडांमध्ये, तुझ्या मातांमध्ये, पाण्यात फिरतोस, तेव्हा तुला परत फिरावं लागत नाही, तू जवळ असलास किंवा दूर.
अति तृष्टं ववक्षिथाथैव सुमना असि । प्रप्रान्ये यन्ति पर्यन्य आसते येषां सख्ये असि श्रितः
तू तहानलेल्या लोकांना मागे टाकलंस, म्हणूनच तू प्रसन्न आहेस. काही पुढे जातात, काही सभोवताली बसतात—ज्यांच्या मैत्रीत तू आश्रय घेतलास.
ईयिवांसमति स्रिधः शश्वतीरति सश्चतः । अन्वीमविन्दन्निचिरासो अद्रुहोऽप्सु सिंहमिव श्रितम्
जो वेगाने, कधीही न थांबता, नेहमी सोबत जातो—दीर्घकाळ टिकणारे, अहित न करणारे, त्याला सापडले, जणू पाण्यात वसलेला सिंह.
ससृवांसमिव त्मनाग्निमित्था तिरोहितम् । ऐनं नयन्मातरिश्वा परावतो देवेभ्यो मथितं परि
जसा स्वतःला पाठवतो, तसा अग्नी, लपून राहतो. मातरिश्वान त्याला दूरवरून देवांकडून काढून इथे आणतो.
तं त्वा मर्ता अगृभ्णत देवेभ्यो हव्यवाहन । विश्वान्यद्यज्ञाँ अभिपासि मानुष तव क्रत्वा यविष्ठ्य
माणसांनी तुला, हे अग्नी, देवांसाठी आहुती वाहणारा म्हणून धरलं आहे. तू तुझ्या इच्छेने सर्व यज्ञांची देखरेख करतोस, हे सर्वांत तरुण.
तद्भद्रं तव दंसना पाकाय चिच्छदयति । त्वां यदग्ने पशवः समासते समिद्धमपिशर्वरे
तुझी ती शुभ जीभ, अग्नी, शिजवण्यासाठीसुद्धा झाकते. जेव्हा गायी, अग्नी, तुझ्याभोवती पेटलेल्या अवस्थेत, अगदी अंधारातही गोळा होतात.
आ जुहोता स्वध्वरं शीरं पावकशोचिषम् । आशुं दूतमजिरं प्रत्नमीड्यं श्रुष्टी देवं सपर्यत
शुद्ध, सुव्यवस्थित आणि तेजस्वी ज्वाला अर्पण करा, जी जलद दूतासारखी, थकवा न येणारी, प्राचीन आणि स्तुत्य आहे; ऐकणाऱ्या देवतेचा सन्मान करा.
त्रीणि शता त्री सहस्राण्यग्निं त्रिंशच्च देवा नव चासपर्यन् । औक्षन्घृतैरस्तृणन्बर्हिरस्मा आदिद्धोतारं न्यसादयन्त
तीनशे, तीन हजार आणि एकोणचाळीस देवांनी अग्नीचा सन्मान केला; त्यांनी त्याला तुपाने अभिषेक केला, त्याच्यासाठी कुशाचं आसन घातलं आणि त्याला यजमान म्हणून बसवलं.
त्वामग्ने मनीषिणः सम्राजं चर्षणीनाम् । देवं मर्तास इन्धते समध्वरे
अग्ने, ज्ञानी लोक तुला सर्व लोकांचा राजा मानतात; माणसे यज्ञात तुला, देवतेला, आवाहन करतात.
त्वां यज्ञेष्वृत्विजमग्ने होतारमीळते । गोपा ऋतस्य दीदिहि स्वे दमे
अग्ने, यज्ञात तुला ऋत्विज आणि पुरोहित म्हणून बोलावतात; सत्याचा रक्षक म्हणून आपल्या घरी तेजाने प्रकट हो.