उपक्षेतारस्तव सुप्रणीतेऽग्ने विश्वानि धन्या दधानाः । सुरेतसा श्रवसा तुञ्जमाना अभि ष्याम पृतनायूँरदेवान्
तुझ्या उत्तम मार्गदर्शनाखाली राहणारे, अग्ने, सर्व सुखसमृद्धी मिळवतात; श्रेष्ठ वंश आणि कीर्तीने प्रेरित होऊन, आपण युद्धातील नेत्यांसारख्या देवांकडे जाऊ या.
आ देवानामभवः केतुरग्ने मन्द्रो विश्वानि काव्यानि विद्वान् । प्रति मर्ताँ अवासयो दमूना अनु देवान्रथिरो यासि साधन्
तू देवांचा चिन्ह बनलास, अग्ने, आनंददायक आणि सर्व ज्ञानाचा जाणकार; तू मर्त्यांना जागृत करतोस, अद्भुत, आणि देवांसोबत सारथीसारखा कार्य साधतोस.
नि दुरोणे अमृतो मर्त्यानां राजा ससाद विदथानि साधन् । घृतप्रतीक उर्विया व्यद्यौदग्निर्विश्वानि काव्यानि विद्वान्
मर्त्यांच्या घरात, अमर राजा बसला आणि सभा यशस्वी केली; तुपाने शोभिवलेला, विशाल तेजाने झळकणारा, अग्नी सर्व ज्ञान जाणून प्रकट झाला.
आ नो गहि सख्येभिः शिवेभिर्महान्महीभिरूतिभिः सरण्यन् । अस्मे रयिं बहुलं संतरुत्रं सुवाचं भागं यशसं कृधी नः
आमच्याकडे ये, शुभ आणि मैत्रीपूर्ण, महान आणि सामर्थ्यशाली सहाय्यकांसह, हे मार्गदर्शका; आम्हाला विपुल, सर्वत्र पोहोचणारे धन, मधुर बोल, आणि कीर्ती दे.
एता ते अग्ने जनिमा सनानि प्र पूर्व्याय नूतनानि वोचम् । महान्ति वृष्णे सवना कृतेमा जन्मञ्जन्मन्निहितो जातवेदाः
हे अग्ने, तुझे हे प्राचीन जन्म आहेत; आता मी नवीन आणि पूर्वीचे जन्म सांगतो; हे महान, बलशाली यज्ञ तुझ्यासाठीच केले आहेत, प्रत्येक जन्मी स्थापित झालेले जातवेद.
जन्मञ्जन्मन्निहितो जातवेदा विश्वामित्रेभिरिध्यते अजस्रः । तस्य वयं सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम
प्रत्येक जन्मी स्थापित झालेला जातवेद, विश्वामित्रांनी अखंड प्रज्वलित केला; त्याच्या कृपेत, पूजनीयाच्या, आपण शुभ मनाने आणि आनंदात राहू या.
इमं यज्ञं सहसावन्त्वं नो देवत्रा धेहि सुक्रतो रराणः । प्र यंसि होतर्बृहतीरिषो नोऽग्ने महि द्रविणमा यजस्व
हे अग्ने, आमच्या या यज्ञाला तुझ्या सामर्थ्याने देवांमध्ये स्थान दे. तू आनंदाने आमचे यज्ञ स्वीकार आणि आमच्या स्तुतींनी समृद्ध होणारे होम योग्य मार्गाने पोहोचव. अग्ने, आमच्यासाठी मोठे धन मिळव.
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे
अग्ने, आम्हाला कायमची, भरपूर समृद्धी दे, जी यज्ञ करणाऱ्याला मिळते. आमचा मुलगा बुद्धिमान आणि विजयी होवो. अग्ने, तुझी कृपा आमच्यावर सदैव राहो.
वैश्वानराय धिषणामृतावृधे घृतं न पूतमग्नये जनामसि । द्विता होतारं मनुषश्च वाघतो धिया रथं न कुलिशः समृण्वति
वैश्वानरासाठी, जो ज्ञान वाढवतो, आम्ही शुद्ध तूप अर्पण करतो. आम्ही मनापासून त्याला होतार म्हणून निवडतो, जसा कुशल हातांनी बनवलेला रथ असतो.
स रोचयज्जनुषा रोदसी उभे स मात्रोरभवत्पुत्र ईड्यः । हव्यवाळग्निरजरश्चनोहितो दूळभो विशामतिथिर्विभावसुः
त्याच्या जन्माने त्याने आकाश आणि पृथ्वी उजळली. तो आपल्या मातांचा प्रिय पुत्र झाला. अग्नी, अमर, निवडलेला, लोकांचा पाहुणा, तेजस्वी, तो होम स्वीकारतो.
क्रत्वा दक्षस्य तरुषो विधर्मणि देवासो अग्निं जनयन्त चित्तिभिः । रुरुचानं भानुना ज्योतिषा महामत्यं न वाजं सनिष्यन्नुप ब्रुवे
देवतांनी आपल्या बुद्धीने आणि कौशल्याने, इच्छेने अग्नीची निर्मिती केली. तेजाने झळाळणारा, मी त्याची स्तुती करतो, कारण तो मोठा आहे आणि संपत्ती देणारा आहे.
आ मन्द्रस्य सनिष्यन्तो वरेण्यं वृणीमहे अह्रयं वाजमृग्मियम् । रातिं भृगूणामुशिजं कविक्रतुमग्निं राजन्तं दिव्येन शोचिषा
आम्ही आनंददायक आणि श्रेष्ठ असा न संपणारा वीरत्वाचा लाभ निवडतो. भृगूंचे देणे, उशिजचा पुत्र, बुद्धिमान, तेजस्वी, दिव्य तेजाने झळकणारा राजा अग्नी आम्ही निवडतो.
अग्निं सुम्नाय दधिरे पुरो जना वाजश्रवसमिह वृक्तबर्हिषः । यतस्रुचः सुरुचं विश्वदेव्यं रुद्रं यज्ञानां साधदिष्टिमपसाम्
लोकांनी अग्नीला कृपेसाठी येथे, समृद्धी मिळवणारा म्हणून, सुंदर वेदीवर स्थापित केले आहे. तेजस्वी अर्पणांनी तो सर्व देवांचा, रुद्र, यज्ञांचा मार्गदर्शक आणि पाण्यांचा शुद्ध करणारा आहे.
पावकशोचे तव हि क्षयं परि होतर्यज्ञेषु वृक्तबर्हिषो नरः । अग्ने दुव इच्छमानास आप्यमुपासते द्रविणं धेहि तेभ्यः
शुद्ध तेज असलेल्या अग्ने, तुझ्या आजूबाजूला यज्ञात होतार म्हणून सेवा करणारे पुरुष आहेत. अग्ने, तुझी कृपा मिळवण्यासाठी लोक येतात; त्यांना संपत्ती दे.
आ रोदसी अपृणदा स्वर्महज्जातं यदेनमपसो अधारयन् । सो अध्वराय परि णीयते कविरत्यो न वाजसातये चनोहितः
त्याने आपल्या मोठ्या तेजाने आकाश आणि पृथ्वी व्यापली, जेव्हा पाण्यांनी त्याला धारण केले. तो यज्ञात फिरवला जातो, बुद्धिमान, जलद, संपत्ती मिळवणाऱ्या वीरासारखा, निवडलेला.
नमस्यत हव्यदातिं स्वध्वरं दुवस्यत दम्यं जातवेदसम् । रथीरृतस्य बृहतो विचर्षणिरग्निर्देवानामभवत्पुरोहितः
होम घेणाऱ्या, सत्य यज्ञ करणाऱ्याचा सन्मान करा. सर्व जन्म जाणणाऱ्या, श्रेष्ठ, ज्ञानी अग्नीचे स्तवन करा. अग्नी, सत्याचा रथवान, सर्व लोकांमध्ये बुद्धिमान, देवांचा पुरोहित झाला.
तिस्रो यह्वस्य समिधः परिज्मनोऽग्नेरपुनन्नुशिजो अमृत्यवः । तासामेकामदधुर्मर्त्ये भुजमु लोकमु द्वे उप जामिमीयतुः
उशिजांनी तयार केलेल्या अग्नीच्या तीन अमर समिधांनी त्याला शुद्ध केले. त्यातील एक मर्त्यांसाठी आधार म्हणून ठेवले, आणि दोन त्यांच्या स्थानाकडे परत गेले.
विशां कविं विश्पतिं मानुषीरिषः सं सीमकृण्वन्स्वधितिं न तेजसे । स उद्वतो निवतो याति वेविषत्स गर्भमेषु भुवनेषु दीधरत्
लोकांचा ऋषी, कुटुंबांचा स्वामी, मानवी समृद्धी, त्याला आधार बनवतात, जसा तेजासाठी धारदार साधन असतो. तो वरखाली दोन्हीकडे फिरतो, सर्व जगात बीज धारण करतो.
स जिन्वते जठरेषु प्रजज्ञिवान्वृषा चित्रेषु नानदन्न सिंहः । वैश्वानरः पृथुपाजा अमर्त्यो वसु रत्ना दयमानो वि दाशुषे
तो पोटात वाढतो, पुन्हा पुन्हा जन्म घेतो, सुंदर स्थळी वाघासारखा गर्जतो. वैश्वानर, रुंद पायाचा, अमर, भक्ताला मौल्यवान द्रव्ये वाटतो.
वैश्वानरः प्रत्नथा नाकमारुहद्दिवस्पृष्ठं भन्दमानः सुमन्मभिः । स पूर्ववज्जनयञ्जन्तवे धनं समानमज्मं पर्येति जागृविः
वैश्वानर, प्राचीन, उत्तम विचारांनी आनंदित होऊन, आकाशाला स्पर्श करणाऱ्या स्थानावर पोहोचला. पूर्वीप्रमाणे, तो भक्तासाठी संपत्ती निर्माण करतो, नेहमी जागा राहतो.
ऋतावानं यज्ञियं विप्रमुक्थ्यमा यं दधे मातरिश्वा दिवि क्षयम् । तं चित्रयामं हरिकेशमीमहे सुदीतिमग्निं सुविताय नव्यसे
धर्मशील, यज्ञासाठी योग्य, ज्ञानी, ज्याला मातरिश्वानने आकाशात स्थान दिले. तो तेजस्वी, सोन्याचे केस असलेला अग्नी, आम्ही त्याला चांगल्या मार्गदर्शनासाठी आणि नव्या समृद्धीसाठी शोधतो.
शुचिं न यामन्निषिरं स्वर्दृशं केतुं दिवो रोचनस्थामुषर्बुधम् । अग्निं मूर्धानं दिवो अप्रतिष्कुतं तमीमहे नमसा वाजिनं बृहत्
शुद्ध प्रवाहासारखा, जलद, तेजस्वी, स्वर्गात प्रकाश देणारा, जागा करणारा अग्नी, स्वर्गाचा मुकुट, अडथळ्यांशिवाय, आम्ही त्याला नम्रतेने, मोठ्या विजयासाठी शोधतो.
मन्द्रं होतारं शुचिमद्वयाविनं दमूनसमुक्थ्यं विश्वचर्षणिम् । रथं न चित्रं वपुषाय दर्शतं मनुर्हितं सदमिद्राय ईमहे
आनंददायक, शुद्ध, बिनस्पर्धक, कुलवंत, सर्व लोकांत ज्ञानी, सुंदर रथासारखा, मनूने स्थापित केलेला, आम्ही त्याला कायमच्या निवासासाठी शोधतो.
वैश्वानराय पृथुपाजसे विपो रत्ना विधन्त धरुणेषु गातवे । अग्निर्हि देवाँ अमृतो दुवस्यत्यथा धर्माणि सनता न दूदुषत्
वैश्वानर, रुंद पायाचा, त्याच्या निवासस्थानी गायकांनी प्रवासासाठी रत्ने वाटली. अग्नी, अमर, देवांना संतुष्ट करतो, म्हणून हे नियम कायम राहतात, कधीच मोडत नाहीत.
अन्तर्दूतो रोदसी दस्म ईयते होता निषत्तो मनुषः पुरोहितः । क्षयं बृहन्तं परि भूषति द्युभिर्देवेभिरग्निरिषितो धियावसुः
आकाश आणि पृथ्वी यांच्यामध्ये संदेश नेणारा हा अद्भुत दूत, म्हणजे अग्नी, यजमानांच्या प्रमुख पुजाऱ्यासारखा बसलेला आहे. तो आपल्या तेजाने मोठ्या घराला वेढतो, देवांनी त्याला शोभा दिली आहे. अग्नी, बुद्धीने प्रेरित होऊन, आपल्याला संपत्ती मिळवून देतो.
केतुं यज्ञानां विदथस्य साधनं विप्रासो अग्निं महयन्त चित्तिभिः । अपांसि यस्मिन्नधि संदधुर्गिरस्तस्मिन्सुम्नानि यजमान आ चके
ज्ञानी ऋषी आपल्या मनाने यज्ञांचे चिन्ह, सभा यशस्वी करणारा अग्नी याची महती गातात. त्याच्यावर स्तोत्रे ठेवली जातात, त्याच्यावर आहुती दिल्या जातात; त्याच्यावर यजमान आपल्या प्रार्थना अर्पण करतो.
पिता यज्ञानामसुरो विपश्चितां विमानमग्निर्वयुनं च वाघताम् । आ विवेश रोदसी भूरिवर्पसा पुरुप्रियो भन्दते धामभिः कविः
अग्नी हा यज्ञांचा पिता, ज्ञानाचा अधिपती, ज्ञानी आणि यजमानांच्या कौशल्याचा मापक आहे. तो आपल्या तेजाने आकाश आणि पृथ्वीमध्ये प्रवेश करतो; अनेकांना प्रिय असलेला हा कवी आपल्या निवासस्थानी आनंदित होतो.
चन्द्रमग्निं चन्द्ररथं हरिव्रतं वैश्वानरमप्सुषदं स्वर्विदम् । विगाहं तूर्णिं तविषीभिरावृतं भूर्णिं देवास इह सुश्रियं दधुः
चंद्रासारखा तेजस्वी, सोन्यासारखा व्रत असलेला, जलात वास करणारा, प्रकाश जाणणारा वैश्वानर अग्नी, देवांनी येथे वेगवान, बलवान, तेजस्वी आणि सुंदर कीर्ती असलेला म्हणून स्थापला आहे.
अग्निर्देवेभिर्मनुषश्च जन्तुभिस्तन्वानो यज्ञं पुरुपेशसं धिया । रथीरन्तरीयते साधदिष्टिभिर्जीरो दमूना अभिशस्तिचातनः
अग्नी, देव आणि माणसांसोबत, विविध प्रकारांनी सजविलेला यज्ञ प्रज्वलित करतो; तो उत्तम हेतूंनी मार्गदर्शित होणारा सारथीसारखा पुढे जातो, नेहमी तरुण राहतो, घराचा रक्षणकर्ता असून अपशकुन दूर करतो.
अग्ने जरस्व स्वपत्य आयुन्यूर्जा पिन्वस्व समिषो दिदीहि नः । वयांसि जिन्व बृहतश्च जागृव उशिग्देवानामसि सुक्रतुर्विपाम्
अग्ने, तुझ्या स्वतःच्या सामर्थ्यात आणि आयुष्यात वाढ होवो; आम्हाला बळाने पोस, आमच्यासोबत उजळून राहा. आमच्या शक्तींना जागृत कर, मोठ्यांना उठव; तू देवांमध्ये ज्ञानी आणि उत्तम मनाचा आहेस, हे ऋषी.