त्वया वयमुत्तमं धीमहे वयो बृहस्पते पप्रिणा सस्निना युजा । मा नो दुःशंसो अभिदिप्सुरीशत प्र सुशंसा मतिभिस्तारिषीमहि
ब्रहस्पते, तुझ्यासारख्या मजबूत आणि विश्वासू मित्रामुळे आम्ही सर्वोच्च सामर्थ्य मिळवतो. आमचे वाईट चिंतन करणारा आमच्यावर विजय मिळवू नये. चांगल्या विचारांनी आम्ही सर्व वाईट गोष्टींवर मात करू दे.
अनानुदो वृषभो जग्मिराहवं निष्टप्ता शत्रुं पृतनासु सासहिः । असि सत्य ऋणया ब्रह्मणस्पत उग्रस्य चिद्दमिता वीळुहर्षिणः
कोणतीही अडथळा न येता, वृषभासारखा तू युद्धात पुढे जातोस; लढाईत तू शत्रूंना जाळून टाकतोस. ब्रह्मणस्पते, तू वचनाचा खरा आहेस, आणि रागीट, गर्विष्ठ माणसालाही तू खाली आणतोस.
अदेवेन मनसा यो रिषण्यति शासामुग्रो मन्यमानो जिघांसति । बृहस्पते मा प्रणक्तस्य नो वधो नि कर्म मन्युं दुरेवस्य शर्धतः
जो कोणी देवाला न मानणाऱ्या मनाने आमचे नुकसान करायचा प्रयत्न करतो, जो स्वतःला बलवान समजतो आणि मारायचा विचार करतो—ब्रहस्पते, अशा माणसाचा घाव आम्हाला लागू देऊ नकोस, आणि वाईट माणसाचा राग आमच्यावर जिंकू देऊ नकोस.
भरेषु हव्यो नमसोपसद्यो गन्ता वाजेषु सनिता धनंधनम् । विश्वा इदर्यो अभिदिप्स्वो मृधो बृहस्पतिर्वि ववर्हा रथाँ इव
युद्धात तुला हाक मारावी, नम्रतेने तुझ्या जवळ जावे, कारण तू मदतीला येणारा आणि संपत्ती देणारा आहेस. ब्रहस्पते, सर्व शत्रूंच्या हल्ल्यांना तू रथ फोडल्यासारखे विखुरून टाकतोस.
तेजिष्ठया तपनी रक्षसस्तप ये त्वा निदे दधिरे दृष्टवीर्यम् । आविस्तत्कृष्व यदसत्त उक्थ्यं बृहस्पते वि परिरापो अर्दय
तुझ्या प्रखर तेजाने, ब्रहस्पते, जे दुष्ट तुझ्याविरुद्ध उभे आहेत त्यांना जाळून टाक. तुझे स्तुत्य सामर्थ्य प्रकट कर, आणि भोवतीचे सर्व अंधार पूर्णपणे नष्ट कर.
बृहस्पते अति यदर्यो अर्हाद्द्युमद्विभाति क्रतुमज्जनेषु । यद्दीदयच्छवस ऋतप्रजात तदस्मासु द्रविणं धेहि चित्रम्
ब्रहस्पते, जेव्हा तुझे सामर्थ्य श्रेष्ठ लोकांमध्ये तेजाने चमकते, जेव्हा तुझी सत्यातून जन्मलेली ऊर्जा प्रकट होते, तेव्हा आम्हाला विविध आणि सुंदर संपत्ती दे.
मा न स्तेनेभ्यो ये अभि द्रुहस्पदे निरामिणो रिपवोऽन्नेषु जागृधुः । आ देवानामोहते वि व्रयो हृदि बृहस्पते न परः साम्नो विदुः
आमच्यावर डाव आखणाऱ्या चोरांकडून किंवा जे अन्नासाठी टपून बसले आहेत अशा शत्रूंपासून आम्ही वाचू. देवांची इच्छा हृदयात पूर्ण होते—ब्रहस्पते, सामगानाचा गूढ अर्थ दुसऱ्याला कळत नाही.
विश्वेभ्यो हि त्वा भुवनेभ्यस्परि त्वष्टाजनत्साम्नःसाम्नः कविः । स ऋणचिदृणया ब्रह्मणस्पतिर्द्रुहो हन्ता मह ऋतस्य धर्तरि
तवष्ट्याने तुझ्यासाठी अशी बुद्धी निर्माण केली आहे की तू सर्व जगांमध्ये श्रेष्ठ आहेस. म्हणून, ब्रह्मणस्पते, तू कर्जबाजारीलाही मुक्त करतोस, कपटाचा नाश करतोस आणि सत्याचा मोठा आधार आहेस.
तव श्रिये व्यजिहीत पर्वतो गवां गोत्रमुदसृजो यदङ्गिरः । इन्द्रेण युजा तमसा परीवृतं बृहस्पते निरपामौब्जो अर्णवम्
तुझ्या कीर्तीकरता, पर्वत फाटून गायींचा कळप बाहेर आला, जेव्हा अंगिरसांनी त्यांना सोडवले. इंद्राच्या मदतीने, ब्रहस्पते, तू अंधार दूर केलेस आणि समुद्राचे पाणी उघडलेस.
ब्रह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्व । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः
ब्रह्मणस्पते, तू या स्तोत्राचा मार्गदर्शक आहेस; आमच्या संततीला प्रेरणा दे. देव ज्या सर्व चांगल्या गोष्टींचे रक्षण करतात, त्या आम्हाला मिळू देत. आम्ही सभेत पराक्रमीपणे बोलू, विजय मिळवू.
सेमामविड्ढि प्रभृतिं य ईशिषेऽया विधेम नवया महा गिरा । यथा नो मीढ्वान्स्तवते सखा तव बृहस्पते सीषधः सोत नो मतिम्
बृहस्पती, तू सर्वशक्तिमान आहेस, आमच्या या यज्ञाची सुरुवातीपासूनच जाणीव ठेव. आम्ही तुझी नवी आणि मोठ्या भक्तीने सेवा करू इच्छितो. जसा उदार मित्र तुझी स्तुती करतो, तसाच तू आमच्या मनातील इच्छा पूर्ण कर.
यो नन्त्वान्यनमन्न्योजसोतादर्दर्मन्युना शम्बराणि वि । प्राच्यावयदच्युता ब्रह्मणस्पतिरा चाविशद्वसुमन्तं वि पर्वतम्
जो अपराजेय शत्रूंच्या किल्ल्यांना आपल्या मोठ्या शक्तीने मोडतो, जो गर्विष्ठ शंबराचा अभिमान चिरडतो—तो ब्रह्मणस्पती अशक्य वाटणारेही खाली पाडतो आणि संपत्तीने भरलेल्या पर्वतात प्रवेश करतो.
तद्देवानां देवतमाय कर्त्वमश्रथ्नन्दृळ्हाव्रदन्त वीळिता । उद्गा आजदभिनद्ब्रह्मणा वलमगूहत्तमो व्यचक्षयत्स्वः
हे देवांमध्येही सर्वात दिव्य असे कृत्य पूर्ण झाले; जे ठाम आणि निर्धाराने उभे होते, तेही टिकू शकले नाहीत. त्याने आपल्या स्तोत्राने अंधार दूर केला, ब्रह्मणाने वलाचा भेद केला आणि प्रकाश प्रकट केला.
अश्मास्यमवतं ब्रह्मणस्पतिर्मधुधारमभि यमोजसातृणत् । तमेव विश्वे पपिरे स्वर्दृशो बहु साकं सिसिचुरुत्समुद्रिणम्
ब्रह्मणस्पतीने आपल्या सामर्थ्याने मधाचा प्रवाह असलेला दगडी अडथळा फोडला. ज्यांना प्रकाश दिसतो, असे सर्व ऋषी त्या प्रवाहाचा आस्वाद घेतात; अनेक जण मिळून त्या मोठ्या झऱ्यातून पाणी घेतात.
सना ता का चिद्भुवना भवीत्वा माद्भिः शरद्भिर्दुरो वरन्त वः । अयतन्ता चरतो अन्यदन्यदिद्या चकार वयुना ब्रह्मणस्पतिः
काही जग नेहमीच होतील, काही पुढे निर्माण होतील; देवांनो, तुमचे वर्ष फक्त शरद ऋतूने मर्यादित नाहीत. ब्रह्मणस्पतीने आपल्या बुद्धीने अनेक मार्ग निर्माण केले, प्रत्येकजण वेगळ्या वाटेने फिरतो.
अभिनक्षन्तो अभि ये तमानशुर्निधिं पणीनां परमं गुहा हितम् । ते विद्वांसः प्रतिचक्ष्यानृता पुनर्यत उ आयन्तदुदीयुराविशम्
जे ज्ञानी, लपवलेल्या पणिंच्या खजिन्याचा शोध घेत दूर, गुप्त ठिकाणी गेले, त्यांनी असत्याकडून परत येऊन पुन्हा सत्याकडे वाटचाल केली आणि प्रकाशात प्रवेश केला.
ऋतावानः प्रतिचक्ष्यानृता पुनरात आ तस्थुः कवयो महस्पथः । ते बाहुभ्यां धमितमग्निमश्मनि नकिः षो अस्त्यरणो जहुर्हि तम्
सत्यप्रिय ज्ञानी असत्याकडून परत येऊन मोठ्या मार्गावर स्थिर राहिले; त्यांनी आपल्या हातांनी दगडावर अग्नी प्रज्वलित केला. त्यांना शत्रू नाही, कारण त्यांनी अंधार दूर केला आहे.
ऋतज्येन क्षिप्रेण ब्रह्मणस्पतिर्यत्र वष्टि प्र तदश्नोति धन्वना । तस्य साध्वीरिषवो याभिरस्यति नृचक्षसो दृशये कर्णयोनयः
जिथे ब्रह्मणस्पती आपल्या जलद, सरळ आणि सत्याने बांधलेल्या बाणाने वार करायचे ठरवतो, तिथे तो नक्कीच पोहोचतो. त्याचे ते उत्तम बाण, ज्यांनी तो भेदतो, ती तीक्ष्ण आणि दूरदृष्टी असतात.
स संनयः स विनयः पुरोहितः स सुष्टुतः स युधि ब्रह्मणस्पतिः । चाक्ष्मो यद्वाजं भरते मती धनादित्सूर्यस्तपति तप्यतुर्वृथा
तोच समेट घडवणारा, मार्गदर्शक, पुरोहित, सर्वांनी स्तुत्य, युद्धात विजयी—हा ब्रह्मणस्पती आहे. जेव्हा तो आपल्या विचाराने संपत्ती आणतो, तेव्हा सूर्य अनेक मार्गांवर तेजाने चमकतो.
विभु प्रभु प्रथमं मेहनावतो बृहस्पतेः सुविदत्राणि राध्या । इमा सातानि वेन्यस्य वाजिनो येन जना उभये भुञ्जते विशः
बृहस्पतीच्या विशाल आणि महान प्रथम कृत्ये गौरवास्पद आहेत. ही शक्तिशालींची संपत्ती आहे, ज्यातून दोन्ही समाज, सर्व लोक, लाभ घेतात.
योऽवरे वृजने विश्वथा विभुर्महामु रण्वः शवसा ववक्षिथ । स देवो देवान्प्रति पप्रथे पृथु विश्वेदु ता परिभूर्ब्रह्मणस्पतिः
जो खालच्या गडातही सर्वत्र व्यापलेला, महान आणि अद्भुत आहे, जो शक्तीने वाढलेला आहे—तो देव देवांमध्ये व्यापक झाला आहे; ब्रह्मणस्पती हे सर्व व्यापतो.
विश्वं सत्यं मघवाना युवोरिदापश्चन प्र मिनन्ति व्रतं वाम् । अच्छेन्द्राब्रह्मणस्पती हविर्नोऽन्नं युजेव वाजिना जिगातम्
हे उदार देवांनो, तुमचे सर्व सत्य येथे आहे; पाण्याही तुमच्या नियमाला कमी करू शकत नाहीत. इंद्रा आणि ब्रह्मणस्पती, आमचे अन्न आणि यज्ञ स्वीकारा, जसे दोन वेगवान घोडे एकत्र जुंपलेले असतात.
उताशिष्ठा अनु शृण्वन्ति वह्नयः सभेयो विप्रो भरते मती धना । वीळुद्वेषा अनु वश ऋणमाददिः स ह वाजी समिथे ब्रह्मणस्पतिः
सर्वात उत्सुक अग्नी एकामागून एक ऐकतात; ज्ञानी पुरोहित विचार आणि संपत्ती आणतो. पडलेल्या शत्रूंचा द्वेष करत, तो सेवा करण्याचे कर्तव्य उचलतो; म्हणूनच ब्रह्मणस्पती सभेत विजयी ठरतो.
ब्रह्मणस्पतेरभवद्यथावशं सत्यो मन्युर्महि कर्मा करिष्यतः । यो गा उदाजत्स दिवे वि चाभजन्महीव रीतिः शवसासरत्पृथक्
जशी इच्छा होती तशीच ब्रह्मणस्पतीची इच्छा पूर्ण झाली; त्याच्या सत्य संकल्पाने मोठे कार्य घडले. ज्याने गायी सोडवल्या, आकाश विभागले, तो प्रचंड प्रवाहासारखा वेगाने वेगळ्या दिशेने वाहू लागला.
ब्रह्मणस्पते सुयमस्य विश्वहा रायः स्याम रथ्यो वयस्वतः । वीरेषु वीराँ उप पृङ्धि नस्त्वं यदीशानो ब्रह्मणा वेषि मे हवम्
ब्रह्मणस्पती, आम्ही सुव्यवस्थित, रथयुक्त आणि दीर्घायुषी संपत्तीचे स्वामी होऊ. आमच्यात वीर वाढव, जर तू प्रार्थनेने राज्य करत आमचे आवाहन स्वीकारशील.
ब्रह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्व । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः
ब्रह्मणस्पती, तू या स्तोत्राचा मार्गदर्शक आहेस; त्याची जाणीव ठेव आणि त्याच्या संततीला प्रेरणा दे. देव ज्या सर्व शुभ गोष्टींचे रक्षण करतात, त्या आम्हाला लाभोत; आम्ही सभेत मोठ्या अभिमानाने, वीरतेने बोलू.
इन्धानो अग्निं वनवद्वनुष्यतः कृतब्रह्मा शूशुवद्रातहव्य इत् । जातेन जातमति स प्र सर्सृते यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः
जो अग्नी प्रज्वलित करतो, शत्रूंवर विजय मिळवतो, प्रार्थनेत कुशल आहे, तो यज्ञ स्वीकारतो आणि तेजाने चमकतो. जन्मलेल्या पासून जन्मलेला, तो पुढे जातो; ब्रह्मणस्पती ज्याला आपला सोबती निवडतो, त्याला तो पुढे नेतो.
वीरेभिर्वीरान्वनवद्वनुष्यतो गोभी रयिं पप्रथद्बोधति त्मना । तोकं च तस्य तनयं च वर्धते यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः
वीरांसह तो वीरांवर विजय मिळवतो, शत्रूंना हरवतो; गायींनी तो संपत्ती वाढवतो, स्वतःच्या शक्तीने जागृत राहतो. ब्रह्मणस्पती ज्याला आपला सोबती बनवतो, त्याच्या संतती आणि वंशाचा वाढ करतो.
सिन्धुर्न क्षोदः शिमीवाँ ऋघायतो वृषेव वध्रीँरभि वष्ट्योजसा । अग्नेरिव प्रसितिर्नाह वर्तवे यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः
तो नदीच्या लाटेसारखा गर्जतो, वेगवान आणि प्रचंड, वंध्य गायीवर बैल जसा तुटून पडतो तसा, तो आपल्या सामर्थ्याने गर्जना करतो; जशी आग विखुरली जाते आणि थांबत नाही, तसेच ब्रह्मणस्पती ज्या कुणाला आपल्या रथात बसवतो, त्याला तो नेहमी विजय मिळवून देतो.
तस्मा अर्षन्ति दिव्या असश्चतः स सत्वभिः प्रथमो गोषु गच्छति । अनिभृष्टतविषिर्हन्त्योजसा यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः
त्याच्यासाठी देवता आपली अर्पणे ओततात; तो आपल्या सामर्थ्याने गायींमध्ये सर्वात पुढे पोहोचतो; थकवा न येणाऱ्या शक्तीने तो शत्रूंना पराजित करतो, ब्रह्मणस्पती ज्या कुणाला आपल्या रथात बसवतो, त्याला तो नेहमी विजय मिळवून देतो.