त्वं ताँ अग्न उभयान्वि विद्वान्वेषि प्रपित्वे मनुषो यजत्र । अभिपित्वे मनवे शास्यो भूर्मर्मृजेन्य उशिग्भिर्नाक्रः
अग्ने, दोन्ही बाजू जाणणारा, तू मानवासाठी प्राचीन मार्ग शोधतोस, हे पूज्य. जो पुढे जायला इच्छितो त्याने तुझं ऐकावं, आणि तू ऋषींचा पुढारी आहेस.
अवोचाम निवचनान्यस्मिन्मानस्य सूनुः सहसाने अग्नौ । वयं सहस्रमृषिभिः सनेम विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम्
आम्ही मनाच्या पुत्राच्या साक्षीने, प्रचंड अग्नित या वचनांचा उच्चार केला. आम्ही हजार ऋषींसह बळ मिळवू, आणि या दीर्घायुषी, पोषण करणाऱ्या लोकांचा खरा अर्थ जाणू.
अनर्वाणं वृषभं मन्द्रजिह्वं बृहस्पतिं वर्धया नव्यमर्कैः । गाथान्यः सुरुचो यस्य देवा आशृण्वन्ति नवमानस्य मर्ताः
कोमल जिभेचा, वृषभासारखा बृहस्पतीला, नवीन स्तोत्रांनी वाढवा. त्याच्या तेजस्वी गाथा ऐकायला देव येतात, आणि नव्या मनाने माणसेही त्याला ऐकतात.
तमृत्विया उप वाचः सचन्ते सर्गो न यो देवयतामसर्जि । बृहस्पतिः स ह्यञ्जो वरांसि विभ्वाभवत्समृते मातरिश्वा
त्याच्यासाठी ऋत्विक आपली वाणी जोडतात, जशी देवभक्तांनी सुरू केलेली प्रवाह वाहतो. बृहस्पती वेगवान आणि सामर्थ्यवान आहे, तो अनेक रूपांनी प्रकटला, मातरिश्वानने नेहमी स्मरण केला.
उपस्तुतिं नमस उद्यतिं च श्लोकं यंसत्सवितेव प्र बाहू । अस्य क्रत्वाहन्यो यो अस्ति मृगो न भीमो अरक्षसस्तुविष्मान्
त्याला स्तुती, नम्रता आणि गौरव अर्पण करा, ज्याचे स्तोत्र सवितारच्या बाहूंसारखे उंचावते. त्याच्या निर्धाराने तो अद्वितीय आहे, जसा रौद्र वन्य प्राणी, बलवान आणि संकटांपासून रक्षण करणारा.
अस्य श्लोको दिवीयते पृथिव्यामत्यो न यंसद्यक्षभृद्विचेताः । मृगाणां न हेतयो यन्ति चेमा बृहस्पतेरहिमायाँ अभि द्यून्
त्याचे स्तोत्र आकाशात आणि पृथ्वीवर घुमते, जणू काही रथवान अदृश्य भार वाहतो. जसे वन्य प्राण्यांचे पायथळे इकडे तिकडे जातात, तसे बृहस्पतीचे सामर्थ्य मेघांवर विजय मिळवते.
ये त्वा देवोस्रिकं मन्यमानाः पापा भद्रमुपजीवन्ति पज्राः । न दूढ्ये अनु ददासि वामं बृहस्पते चयस इत्पियारुम्
जे तुला दुर्बल समजून, बृहस्पती, चांगल्या नशिबासाठी येतात, ते सुखात राहतात. तू पात्रांना कधीच दान नाकारत नाहीस, अगदी साध्यांनाही कृपा देतोस.
सुप्रैतुः सूयवसो न पन्था दुर्नियन्तुः परिप्रीतो न मित्रः । अनर्वाणो अभि ये चक्षते नोऽपीवृता अपोर्णुवन्तो अस्थुः
दात्यांचा मार्ग नेहमी मोकळा असो, जसा सहज प्रसन्न मित्राचा असतो. जे दुर्बल नाहीत, जे आपल्याकडे प्रेमाने पाहतात, ते समृद्धी मिळवून समाधानी राहतात.
सं यं स्तुभोऽवनयो न यन्ति समुद्रं न स्रवतो रोधचक्राः । स विद्वाँ उभयं चष्टे अन्तर्बृहस्पतिस्तर आपश्च गृध्रः
जी स्तुती गायली जाते ती कधीच वाया जात नाही, जशी पाण्याची धार अडथळ्यांशिवाय समुद्राकडे जाते. बृहस्पती दोन्ही बाजू जाणतो, तो आतून सर्व ओळखतो, आणि गिधाडासारखा पाण्यांवरून जातो.
एवा महस्तुविजातस्तुविष्मान्बृहस्पतिर्वृषभो धायि देवः । स न स्तुतो वीरवद्धातु गोमद्विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम्
म्हणून, बृहस्पती जो महानतेत जन्मलेला, बलवान, वृषभ आणि देव आहे, तो स्थिर आहे. आमच्या स्तुतीने तो आम्हाला वीरशक्ती आणि गोधन देवो, आणि या दीर्घायुषी, पोषण करणाऱ्या लोकांचा खरा अर्थ आम्ही जाणू.
कङ्कतो न कङ्कतोऽथो सतीनकङ्कतः । द्वाविति प्लुषी इति न्यदृष्टा अलिप्सत
कांगकटा पक्ष्याचा आवाज, पुन्हा तोच आवाज, आणि सतीन कांगकटा पक्ष्याचा. दोन जण 'प्लुषी' म्हणतात, असे अदृश्य लोक स्थिर झाले आणि त्यांनी स्पर्श केला नाही.
अदृष्टान्हन्त्यायत्यथो हन्ति परायती । अथो अवघ्नती हन्त्यथो पिनष्टि पिंषती
अदृश्य लोक येणाऱ्यांना मारतात, आणि जाणाऱ्यांनाही मारतात. ते वरूनही मारतात, आणि दडपतात, चिरडतात.
शरासः कुशरासो दर्भासः सैर्या उत । मौञ्जा अदृष्टा वैरिणाः सर्वे साकं न्यलिप्सत
बाण, खोटे बाण, कुश, आणि सईर गवत; मुञ्ज गवत, हे अदृश्य शत्रू सगळे एकत्र स्थिर झाले आणि त्यांनी स्पर्श केला नाही.
नि गावो गोष्ठे असदन्नि मृगासो अविक्षत । नि केतवो जनानां न्यदृष्टा अलिप्सत
गायी गोठ्यात स्थिर झाल्या, वन्य प्राणी इकडे तिकडे भटकले. लोकांमधील चिन्हे, अदृश्य लोक स्थिर झाले आणि त्यांनी स्पर्श केला नाही.
एत उ त्ये प्रत्यदृश्रन्प्रदोषं तस्करा इव । अदृष्टा विश्वदृष्टाः प्रतिबुद्धा अभूतन
हे संध्याकाळी प्रकटले, जणू काही चोर. अदृश्य लोक, सगळ्यांना दिसणारे, जागे झाले.
द्यौर्वः पिता पृथिवी माता सोमो भ्रातादितिः स्वसा । अदृष्टा विश्वदृष्टास्तिष्ठतेलयता सु कम्
आकाश तुझा पिता, पृथ्वी तुझी माता, सोम तुझा भाऊ, अदिती तुझी बहीण. अदृश्य, सर्वांना दिसणारे, उभे आहेत; तू चांगल्या मार्गाने चाल.
ये अंस्या ये अङ्ग्याः सूचीका ये प्रकङ्कताः । अदृष्टाः किं चनेह वः सर्वे साकं नि जस्यत
जे खांद्यावर आहेत, जे हातपायावर आहेत, जे सुईसारखे आहेत, जे प्राकंकटा आहेत; अदृश्य लोक, इथे जे काही आहात, सगळे एकत्र शांत व्हा.
उत्पुरस्तात्सूर्य एति विश्वदृष्टो अदृष्टहा । अदृष्टान्सर्वाञ्जम्भयन्सर्वाश्च यातुधान्यः
सूर्य समोरून उगवतो, सर्वांना दिसणारा, अदृश्यांचा नाश करणारा. तो सर्व अदृश्य लोकांना आणि सर्व यातुधानांना जिंकतो.
उदपप्तदसौ सूर्यः पुरु विश्वानि जूर्वन् । आदित्यः पर्वतेभ्यो विश्वदृष्टो अदृष्टहा
तो सूर्य उगवला, सर्व दुःख दूर करतो. पर्वतांवरून आलेला आदित्य, सर्वांना दिसणारा, अदृश्यांचा नाश करणारा.
सूर्ये विषम् आ सजामि दृतिꣳ सुरावतो गृहे । सो चिन् नु न मराति नो वयम् मरामारे अस्य योजनꣳ हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार
मी माझा निश्चय सूर्याच्या प्रकाशात आणि दानशूराच्या घरात ठेवतो; तो नष्ट होऊ नये, आम्हीही नष्ट होऊ नये; याचं बंधन तुटू नये; तुझं सामर्थ्य मधासारखं गोड आहे, तुझे कृत्यही मधुर आहे.
इयत्तिका शकुन्तिका सका जघास ते विषम् । सो चिन् नु न मराति नो वयम् मरामारे अस्य योजनꣳ हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार
ही छोटी पक्षी, म्हणजेच मादी, तिने तुझ्यासोबत विष खाल्ले आहे. तरीही ना ती मरते, ना आपण मरतो; आपण या विषामुळे मरू नये. या विषाचा परिणाम मोजला गेला आहे; तुझ्यासाठी मध तयार करणाऱ्याने मध केले आहे.
त्रिः सप्त विष्पुलिङ्गका विषस्य पुष्यम् अक्षन् । ताश् चिन् नु न मरन्ति नो वयम् मरामारे अस्य योजनꣳ हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार
तीन वेळा सात असे एकूण एकवीस विषाचे ठिणगीसारखे फळ दिसले आहेत. तरीही ना ती मरतात, ना आपण मरतो; आपण या विषामुळे मरू नये. या विषाचा परिणाम मोजला गेला आहे; तुझ्यासाठी मध तयार करणाऱ्याने मध केले आहे.
नवानाꣳ नवतीनाꣳ विषस्य रोपुषीणाम् । सर्वासाम् अग्रभꣳ नामारे अस्य योजनꣳ हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार
नव्वद आणि नव, अशा एकूण नव्याण्णव विषारी अंकुरांची नावे मी घेतली आहेत. आपण या विषामुळे मरू नये. या विषाचा परिणाम मोजला गेला आहे; तुझ्यासाठी मध तयार करणाऱ्याने मध केले आहे.
त्रिः सप्त मयूर्यः सप्त स्वसारो अग्रुवः । तास् ते विषꣳ वि जभ्रिर उदकꣳ कुम्भिनीर् इव
तीन वेळा सात म्हणजे एकवीस मोरिणी, सात भगिनी, या सगळ्यात पुढच्या आहेत—त्यांनी तुझ्यासाठी विष वाहून नेले आहे, जणू काही कळशीमध्ये पाणी नेले जाते तसं.
इयत्तकः कुषुम्भकस् तकम् भिनद्म्य् अश्मना । ततो विषम् प्र वावृते पराचीर् अनु सꣳवतः
जितका हा कुशुंभक आहे, तितकाच मी दगडाने फोडतो; मग त्या विषाचा प्रवाह उलट्या दिशेने वाहून जातो.
कुषुम्भकस् तद् अब्रवीद् गिरेः प्रवर्तमानकः । वृश्चिकस्यारसꣳ विषम् अरसꣳ वृश्चिक ते विषम्
कुशुंभक म्हणाला, डोंगरावरून खाली येताना — 'विंचवाच्या विषाला काहीच चव नाही; तुझ्या विषालाही काही चव नाही, विंचवा.'
त्वमग्ने द्युभिस्त्वमाशुशुक्षणिस्त्वमद्भ्यस्त्वमश्मनस्परि । त्वं वनेभ्यस्त्वमोषधीभ्यस्त्वं नृणां नृपते जायसे शुचिः
अग्ने, तू आकाशात तेजाने झळकतोस, पाण्यात जलदगतीने धावतोस, दगडांवरही तुझं तेज आहे. तू जंगलात, औषधींमध्ये, आणि माणसांमध्येही आहेस. लोकांचा स्वामी म्हणून तू शुद्ध स्वरूपाने जन्म घेतोस.
तवाग्ने होत्रं तव पोत्रमृत्वियं तव नेष्ट्रं त्वमग्निदृतायतः । तव प्रशास्त्रं त्वमध्वरीयसि ब्रह्मा चासि गृहपतिश्च नो दमे
अग्ने, यज्ञातील होताराचं कार्य तुझंच आहे, पूताचं, ऋत्विजाचं काम तुझंच आहे. नेष्टर, अग्निध्र, आणि यज्ञाचा मुख्य देखील तूच आहेस. यज्ञात प्रमुख ब्राह्मण आणि आमच्या घराचा गृहमुख्यही तूच आहेस.
त्वमग्न इन्द्रो वृषभः सतामसि त्वं विष्णुरुरुगायो नमस्यः । त्वं ब्रह्मा रयिविद्ब्रह्मणस्पते त्वं विधर्तः सचसे पुरंध्या
अग्ने, तूच सत्यवानांमध्ये बलशाली इंद्र आहेस, तूच विशाल पावलांनी चालणारा, पूजनीय विष्णू आहेस. तूच प्रार्थनेचा स्वामी, धनाचा दाता ब्रह्मणस्पती आहेस, आणि तूच उत्तम नियोजन करणारा, उदारांच्या सोबतीने असणारा आहेस.
त्वमग्ने राजा वरुणो धृतव्रतस्त्वं मित्रो भवसि दस्म ईड्यः । त्वमर्यमा सत्पतिर्यस्य सम्भुजं त्वमंशो विदथे देव भाजयुः
अग्ने, तूच व्रतधारी राजा वरुण आहेस, तूच अद्भुत आणि स्तुत्य मित्र आहेस. तूच सत्याचा स्वामी अर्यमान आहेस, आणि यज्ञात भाग घेणारा अंशही तूच आहेस.