सप्तार्धगर्भा भुवनस्य रेतो विष्णोस्तिष्ठन्ति प्रदिशा विधर्मणि । ते धीतिभिर्मनसा ते विपश्चितः परिभुवः परि भवन्ति विश्वतः
सात अर्धजन्म असलेले या जगाचे बीज सांभाळतात, ते विष्णूने ठरवलेल्या दिशांमध्ये उभे आहेत. त्यांच्या विचारांनी, मनाने आणि बुद्धीने ते सर्वत्र या जगाचा वेढा घालतात.
न वि जानामि यदिवेदमस्मि निण्यः संनद्धो मनसा चरामि । यदा मागन्प्रथमजा ऋतस्यादिद्वाचो अश्नुवे भागमस्याः
मी खरं तर काय आहे हे मला माहीत नाही; मी लपलेलो, बांधलेलो, मनाने भटकतो. जेव्हा सत्याचा पहिला जन्मलेला माझ्याकडे आला, तेव्हा मला या वाणीचा भाग मिळाला.
अपाङ्प्राङेति स्वधया गृभीतोऽमर्त्यो मर्त्येना सयोनिः । ता शश्वन्ता विषूचीना वियन्ता न्यन्यं चिक्युर्न नि चिक्युरन्यम्
तो दूर जातो, जवळ येतो, स्वतःच्या स्वभावाने धरला जातो; अमर आणि मर्त्य एकाच मूळाचे आहेत. ते नेहमी वेगळे, नेहमी दूर जातात, एकाला ओळखतात, दुसऱ्याला ओळखत नाहीत.
ऋचो अक्षरे परमे व्योमन्यस्मिन्देवा अधि विश्वे निषेदुः । यस्तन्न वेद किमृचा करिष्यति य इत्तद्विदुस्त इमे समासते
ऋचा या अक्षय, सर्वोच्च आकाशात स्थिर आहेत, जिथे सर्व देवता बसले आहेत. जो हे जाणत नाही, त्याला ऋचांनी काय मिळेल? पण जे जाणतात, ते इथे एकत्र येतात.
सूयवसाद्भगवती हि भूया अथो वयं भगवन्तः स्याम । अद्धि तृणमघ्न्ये विश्वदानीं पिब शुद्धमुदकमाचरन्ती
चांगल्या चाऱ्यामुळे ती समृद्ध होवो; आणि आम्हीही भाग्यवान होवो. हे सर्व देणाऱ्या, अहिंसक गायी, तृण खा आणि शुद्ध पाणी प्यावं.
गौरीर्मिमाय सलिलानि तक्षत्येकपदी द्विपदी सा चतुष्पदी । अष्टापदी नवपदी बभूवुषी सहस्राक्षरा परमे व्योमन्
गौरीने पाण्यांची मोजणी केली; ती एक पायाची, दोन पायांची आणि चार पायांची आहे. आठ पायांची, नऊ पायांची होत, ती सर्वोच्च आकाशात हजार अक्षरी झाली.
तस्याः समुद्रा अधि वि क्षरन्ति तेन जीवन्ति प्रदिशश्चतस्रः । ततः क्षरत्यक्षरं तद्विश्वमुप जीवति
तिच्या कडून समुद्र वाहतात; त्याने चारही दिशा जगतात. त्यातून अक्षय प्रवाहित होते; त्यावर हे सर्व जगते.
शकमयं धूममारादपश्यं विषूवता पर एनावरेण । उक्षाणं पृश्निमपचन्त वीरास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन्
मी दूरवरून धूर पाहिला, अग्नीप्रमाणे, वाऱ्याने दूर आणि जवळ नेलेला. वीरांनी पांढऱ्या काळ्या गायीचे दूध काढले; तीच पहिली धर्मनियम होती.
त्रयः केशिन ऋतुथा वि चक्षते संवत्सरे वपत एक एषाम् । विश्वमेको अभि चष्टे शचीभिर्ध्राजिरेकस्य ददृशे न रूपम्
तीन जण वेणी घालून योग्य काळी दिसतात; वर्षभरात त्यातील एकाचे केस कापले जातात. एक आपल्या शक्तीने सर्व पाहतो; दुसऱ्याचे रूप दिसत नाही, जरी तो सजलेला असला तरी.
चत्वारि वाक्परिमिता पदानि तानि विदुर्ब्राह्मणा ये मनीषिणः । गुहा त्रीणि निहिता नेङ्गयन्ति तुरीयं वाचो मनुष्या वदन्ति
वाणीचे चार पाय आहेत; ज्ञानी ब्राह्मण ते जाणतात. त्यातील तीन गुप्त आहेत; चौथी वाणी माणसं बोलतात.
इन्द्रं मित्रं वरुणमग्निमाहुरथो दिव्यः स सुपर्णो गरुत्मान् । एकं सद्विप्रा बहुधा वदन्त्यग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः
त्याला इंद्र, मित्र, वरुण, अग्नी असे म्हणतात; तोच दिव्य, तेजस्वी पंखांचा गरुड आहे. ज्ञानी एकालाच अनेक नावे देतात: अग्नी, यम, मातरिश्वान असे म्हणतात.
कृष्णं नियानं हरयः सुपर्णा अपो वसाना दिवमुत्पतन्ति । त आववृत्रन्सदनादृतस्यादिद्घृतेन पृथिवी व्युद्यते
काळे, पिवळे, तेजस्वी पंखांचे, पाण्यात गुंतलेले, आकाशात उडतात. त्यांनी सत्याच्या आसनाभोवती प्रदक्षिणा घातली आणि नंतर पृथ्वी तुपाने उजळली.
द्वादश प्रधयश्चक्रमेकं त्रीणि नभ्यानि क उ तच्चिकेत । तस्मिन्साकं त्रिशता न शङ्कवोऽर्पिताः षष्टिर्न चलाचलासः
बारा आरे, एक चाक, तीन नाभी—हे कोण समजतो? त्यावर तीनशे साठ खिळे बसवले आहेत, जे हलत नाहीत, जरी हलणारे दिसतात.
यस्ते स्तनः शशयो यो मयोभूर्येन विश्वा पुष्यसि वार्याणि । यो रत्नधा वसुविद्यः सुदत्रः सरस्वति तमिह धातवे कः
तुझा जो स्तन पूर्ण आहे, आनंददायक आहे, ज्याने तू सर्व शुभ वस्तू पोसतेस, जो धन देणारा, धन जाणणारा आणि उत्तम देणारा आहे—हे सरस्वती, तो आमच्या पोषणासाठी इथे ठेव.
यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् । ते ह नाकं महिमानः सचन्त यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः
यज्ञाने देवांनी यज्ञ केला; हेच पहिले धर्म होते. हे महान देव त्या आकाशात पोहोचले जिथे प्राचीन साध्य देव आहेत.
समानमेतदुदकमुच्चैत्यव चाहभिः । भूमिं पर्जन्या जिन्वन्ति दिवं जिन्वन्त्यग्नयः
हे पाणी सारखेच आहे—ते वर जाते, खाली येते, दिवसांनुसार फिरते; जसा पाऊस पडतो तशी पृथ्वी फुलते, आकाशात ज्या ज्वाळा आहेत त्या आकाशाला सजीव करतात.
दिव्यं सुपर्णं वायसं बृहन्तमपां गर्भं दर्शतमोषधीनाम् । अभीपतो वृष्टिभिस्तर्पयन्तं सरस्वन्तमवसे जोहवीमि
मी सरस्वतीचे आवाहन करतो—ती दिव्य, सुंदर पंखांची, बलवान, वनस्पतींमध्ये सर्वांत स्पष्ट दिसणारी, पाण्याचा गर्भ असलेली, पावसाने तृप्त करणारी आहे.
कया शुभा सवयसः सनीळाः समान्या मरुतः सं मिमिक्षुः । कया मती कुत एतास एतेऽर्चन्ति शुष्मं वृषणो वसूया
कशामुळे, कोणत्या नात्याने, कोणत्या एकतेने तुम्ही मरुतांनो, एकत्र यायचे ठरवता? कोणत्या विचाराने, कुठून हे आले, की हे बलवान धनाच्या इच्छेने तेज दाखवतात?
कस्य ब्रह्माणि जुजुषुर्युवानः को अध्वरे मरुत आ ववर्त । श्येनाँ इव ध्रजतो अन्तरिक्षे केन महा मनसा रीरमाम
कोणाच्या स्तुतींना हे तरुण मरुत आवडले? यज्ञात कोण मरुतांना वळवतो? गरुडासारखे आकाशातून धावणारे, कोणत्या मोठ्या बुद्धीने आपण आनंद पावतो?
कुतस्त्वमिन्द्र माहिनः सन्नेको यासि सत्पते किं त इत्था । सं पृच्छसे समराणः शुभानैर्वोचेस्तन्नो हरिवो यत्ते अस्मे
इंद्रा, तू एकटा, बलशाली असून कुठून आला आहेस, सत्याचा स्वामी? असं का आहे? तू सुंदरांसोबत विचारतोस; हे रथवान, आम्हाला सांग, तुझ्याकडून काय मिळेल.
ब्रह्माणि मे मतयः शं सुतासः शुष्म इयर्ति प्रभृतो मे अद्रिः । आ शासते प्रति हर्यन्त्युक्थेमा हरी वहतस्ता नो अच्छ
माझ्या स्तुती, माझे विचार छान दाबले गेले आहेत; माझी ताकद जागी झाली आहे, माझा दगड तयार आहे. ते आज्ञा देतात, स्तोत्रासाठी उत्सुक आहेत; ते दोन घोडे तुला आणतात—ते आम्हाला तुझ्याजवळ घेऊन येवोत.
अतो वयमन्तमेभिर्युजानाः स्वक्षत्रेभिस्तन्वः शुम्भमानाः । महोभिरेताँ उप युज्महे न्विन्द्र स्वधामनु हि नो बभूथ
म्हणून आम्ही हे जुळवून, आपल्या सामर्थ्यात उजळत, आपली शरीरे सजवतो. या महानांसोबत आम्ही तुझ्याजवळ येतो, इंद्रा; कारण तू तुझ्या स्वभावाने आमचा झालास.
क्व स्या वो मरुतः स्वधासीद्यन्मामेकं समधत्ताहिहत्ये । अहं ह्युग्रस्तविषस्तुविष्मान्विश्वस्य शत्रोरनमं वधस्नैः
मरुतांनो, जेव्हा तुम्ही मला एकट्याला सर्पवधात सोडले, तेव्हा तुमचे सामर्थ्य कुठे होते? कारण मी प्रचंड, बलवान, शक्तिशाली आहे; शत्रूंच्या कोणत्याही शस्त्रांनी मी कधीही हरत नाही.
भूरि चकर्थ युज्येभिरस्मे समानेभिर्वृषभ पौंस्येभिः । भूरीणि हि कृणवामा शविष्ठेन्द्र क्रत्वा मरुतो यद्वशाम
तू आम्हाला तुझ्या जुळलेल्या, एकत्रित, वृषभासारख्या सामर्थ्यांनी बरेच दिलेस. खरंच, इंद्रा, तुझ्या आज्ञेत असताना, मरुतांनो, आपण बुद्धीने अनेक महान कार्ये करूया.
वधीं वृत्रं मरुत इन्द्रियेण स्वेन भामेन तविषो बभूवान् । अहमेता मनवे विश्वश्चन्द्राः सुगा अपश्चकर वज्रबाहुः
मरुतांनो, तुम्ही तुमच्या स्वतःच्या सामर्थ्याने, उजेडाने वृताचा वध केला; मी, वज्रधारी, सर्वांसाठी हे मार्ग सोपे केले, सर्वांसाठी तेजस्वी केले.
अनुत्तमा ते मघवन्नकिर्नु न त्वावाँ अस्ति देवता विदानः । न जायमानो नशते न जातो यानि करिष्या कृणुहि प्रवृद्ध
हे दानशूरा, तुझ्यासारखा दुसरा कोणी नाही; तुझ्यासारखी देवता ज्ञानात कुणीच नाही. जन्मताना किंवा पुन्हा जन्मताना कोणीही हरवत नाही; वाढत्या सामर्थ्याने, तू जे करशील ते कर.
एकस्य चिन्मे विभ्वस्त्वोजो या नु दधृष्वान्कृणवै मनीषा । अहं ह्युग्रो मरुतो विदानो यानि च्यवमिन्द्र इदीश एषाम्
एकट्याच्या सामर्थ्यानेसुद्धा, मी ठरवलं तर ते करू शकतो, जर मी धाडस केलं. कारण मी प्रचंड आहे, मरुतांना जाणणारा आहे, आणि इंद्र जे काही इच्छितो ते मी करू शकतो.
अमन्दन्मा मरुत स्तोमो अत्र यन्मे नरः श्रुत्यं ब्रह्म चक्र । इन्द्राय वृष्णे सुमखाय मह्यं सख्ये सखायस्तन्वे तनूभिः
इथे माझ्या स्तुतींनी मरुतांना आनंद दिला, जेव्हा पुरुषांनी माझ्यासाठी योग्य स्तोत्र केले. इंद्रासाठी, बलशाली, दानशूर, माझ्यासाठी, मित्रासाठी, मित्रांनी आपली शरीरे आणि मन देऊन.
एवेदेते प्रति मा रोचमाना अनेद्यः श्रव एषो दधानाः । संचक्ष्या मरुतश्चन्द्रवर्णा अच्छान्त मे छदयाथा च नूनम्
हे इथे माझ्यासमोर तेजाने चमकत आहेत, त्यांनी न कधी कमी होणारी कीर्ती मिळवली आहे. मरुत, सुंदर रूपाचे, एकत्र येतील; आता तुम्ही मला झाकून, माझे रक्षण करा.
को न्वत्र मरुतो मामहे वः प्र यातन सखीँरच्छा सखायः । मन्मानि चित्रा अपिवातयन्त एषां भूत नवेदा म ऋतानाम्
मरुतांनो, तुमच्यातील कोण इथे माझा मदतीला येईल? या, मित्रांनो, मित्रासारखे या. तुमचे अद्भुत विचार वाहू द्या; सत्य जाणणाऱ्यांमध्ये तुम्ही राहा.