यः पूर्व्याय वेधसे नवीयसे सुमज्जानये विष्णवे ददाशति । यो जातमस्य महतो महि ब्रवत्सेदु श्रवोभिर्युज्यं चिदभ्यसत्
जो प्राचीन आणि नित्य नवीन सृष्टीकर्ता, उत्तम वंशाचा विष्णू याला अर्पण करतो, जो या महानाचा जन्मापासून गौरव सांगतो, तो खरोखरच कीर्ती मिळवतो, आणि त्या कीर्तीला पात्र ठरतो.
तमु स्तोतारः पूर्व्यं यथा विद ऋतस्य गर्भं जनुषा पिपर्तन । आस्य जानन्तो नाम चिद्विवक्तन महस्ते विष्णो सुमतिं भजामहे
ज्याप्रमाणे पूर्वीचे स्तोत्रकर्ते तुझ्या जन्माला सत्याचा गर्भ मानून पोसतात, तसाच आम्हीही तुझे नाव जाणून ते जाहीर करतो; हे विष्णू, आम्ही तुझ्या महान कृपेची इच्छा करतो.
तमस्य राजा वरुणस्तमश्विना क्रतुं सचन्त मारुतस्य वेधसः । दाधार दक्षमुत्तममहर्विदं व्रजं च विष्णुः सखिवाँ अपोर्णुते
वरुण राजा, अश्विनीकुमार आणि मारुतांचे ज्ञानी, हे सर्व तुझ्या सामर्थ्यात सहभागी आहेत; मित्रत्वाने वागणारा विष्णू, तू श्रेष्ठ कौशल्य धारण करतोस आणि थकवा न येता सर्व जागा भरून टाकतोस.
आ यो विवाय सचथाय दैव्य इन्द्राय विष्णुः सुकृते सुकृत्तरः । वेधा अजिन्वत्त्रिषधस्थ आर्यमृतस्य भागे यजमानमाभजत्
सर्वात कुशलांपेक्षा अधिक कुशल असलेल्या विष्णूने, देवतेसाठी इंद्राला त्याचा भाग दिला आहे; सृष्टीकर्त्याने त्रिस्थळी जागी अर्यमनला स्थान दिले आणि यज्ञ करणाऱ्याला धर्माचा भाग दिला आहे.
अबोध्यग्निर्ज्म उदेति सूर्यो व्युषाश्चन्द्रा मह्यावो अर्चिषा । आयुक्षातामश्विना यातवे रथं प्रासावीद्देवः सविता जगत्पृथक्
अग्नी जागृत झाला आहे, सूर्य उगवतो आहे, तेजस्वी उषा आपल्या प्रकाशाने चमकत आहेत; अश्विनीकुमारांनी प्रवासासाठी आपला रथ जुंपला आहे, आणि देव सविता सर्व प्राण्यांना वेगळे करत आहे.
यद्युञ्जाथे वृषणमश्विना रथं घृतेन नो मधुना क्षत्रमुक्षतम् । अस्माकं ब्रह्म पृतनासु जिन्वतं वयं धना शूरसाता भजेमहि
हे बलवान अश्विनीकुमारांनो, जेव्हा तुम्ही तुमचा रथ जुंपता, तेव्हा आमच्यावर तुप आणि मधासारखे सामर्थ्य वर्षा; आमचे स्तोत्र तुम्हाला युद्धात प्रेरणा देवो, आणि आम्ही वीरांच्या कृपेने संपत्ती मिळवू.
अर्वाङ्त्रिचक्रो मधुवाहनो रथो जीराश्वो अश्विनोर्यातु सुष्टुतः । त्रिवन्धुरो मघवा विश्वसौभगः शं न आ वक्षद्द्विपदे चतुष्पदे
अश्विनीकुमारांचा मधाने भरलेला, वेगवान घोड्यांनी ओढला जाणारा रथ आमच्याजवळ यावा, उत्तम स्तुतीने; तीन जुवांनी जोडलेला, सर्व सौभाग्य देणारा दानी आमच्याकडे यावा, आणि द्विपाद व चतुष्पादांसाठी कल्याण देवो.
आ न ऊर्जं वहतमश्विना युवं मधुमत्या नः कशया मिमिक्षतम् । प्रायुस्तारिष्टं नी रपांसि मृक्षतं सेधतं द्वेषो भवतं सचाभुवा
हे अश्विनीकुमारांनो, तुमच्या मधुर चाबकाने आमच्यासाठी पोषण आणा, आम्हाला गोड अन्न द्या; आमचे आयुष्य सुरक्षित करा, संकटे दूर करा, द्वेष घालवा आणि नेहमी आमचे साथीदार बना.
युवं ह गर्भं जगतीषु धत्थो युवं विश्वेषु भुवनेष्वन्तः । युवमग्निं च वृषणावपश्च वनस्पतीँरश्विनावैरयेथाम्
तुम्हीच सर्व सजीवांमध्ये गर्भ ठेवला आहे, तुम्हीच सर्व जगांत आहात; हे बलवान अश्विनीकुमारांनो, तुम्ही अग्नी, वनस्पती आणि वृक्ष प्रज्वलित केले आहेत.
युवं ह स्थो भिषजा भेषजेभिरथो ह स्थो रथ्या राथ्येभिः । अथो ह क्षत्रमधि धत्थ उग्रा यो वां हविष्मान्मनसा ददाश
तुम्ही औषधांनी उपचार करणारे वैद्य आहात, आणि रथांनी रथचालकही आहात; हे पराक्रमी अश्विनीकुमारांनो, ज्या कोणी मनाने आणि अर्पणाने तुम्हाला पूजतो, त्याच्यासाठी तुम्ही सामर्थ्य स्थापन करता.
वसू रुद्रा पुरुमन्तू वृधन्ता दशस्यतं नो वृषणावभिष्टौ । दस्रा ह यद्रेक्ण औचथ्यो वां प्र यत्सस्राथे अकवाभिरूती
हे दयाळू रुद्रांनो, संपत्ती आणि सामर्थ्याने परिपूर्ण, आमच्या आवाहनात आम्हाला कृपा द्या; हे अद्भुत अश्विनीकुमारांनो, जेव्हा औचथ्य तुम्हाला हाक मारतो, तेव्हा तुम्ही त्वरित मदतीला येता.
को वां दाशत्सुमतये चिदस्यै वसू यद्धेथे नमसा पदे गोः । जिगृतमस्मे रेवतीः पुरंधीः कामप्रेणेव मनसा चरन्ता
तुम्ही संपत्ती देणारे आहात, कोण तुमच्या या कृपेकरिता उपासना करील, जेव्हा तुम्ही नम्रतेने गायीच्या जागी जाता? आमच्यावर मनाप्रमाणे फिरणाऱ्या, सुंदर दानांची वर्षाव करा.
युक्तो ह यद्वां तौग्र्याय पेरुर्वि मध्ये अर्णसो धायि पज्रः । उप वामवः शरणं गमेयं शूरो नाज्म पतयद्भिरेवैः
जेव्हा तुमचा रथ तुग्राच्या पुत्रासाठी जुंपला जातो, तेव्हा तो पाण्याच्या मध्यभागी नेला जातो; मी तुमच्या आश्रयात जाऊन संरक्षण मिळवू दे, जसा एखादा वीर शत्रूपासून पळतो.
उपस्तुतिरौचथ्यमुरुष्येन्मा मामिमे पतत्रिणी वि दुग्धाम् । मा मामेधो दशतयश्चितो धाक्प्र यद्वां बद्धस्त्मनि खादति क्षाम्
औचथ्याची स्तुती तुमच्यापर्यंत पोहोचू दे, हे बलवानांनो; तीन पंखांचा पक्षी मला कोरडा करू नये; दहा मिळवण्याची इच्छा असणारा मत्सरू मला त्रास देऊ नये, आणि जाळ्यात अडकलेला पृथ्वीला नष्ट करू नये.
न मा गरन्नद्यो मातृतमा दासा यदीं सुसमुब्धमवाधुः । शिरो यदस्य त्रैतनो वितक्षत्स्वयं दास उरो अंसावपि ग्ध
सर्वात मायाळू नद्या मला गिळू नयेत, आणि दासांनी जर मला घट्ट बांधले असेल, तरी त्यांनी मला त्रास देऊ नये; जेव्हा दासाचे डोके त्रैतनाने फोडले, तेव्हा त्याचे छाती आणि खांदे स्वतःच तुटतात.
दीर्घतमा मामतेयो जुजुर्वान्दशमे युगे । अपामर्थं यतीनां ब्रह्मा भवति सारथिः
ममताचा पुत्र दीर्घतमाने दहाव्या युगात सेवा केली; तो पाण्याचा तपस्वी म्हणून, प्रेरित लोकांचा सारथी होतो.
प्र द्यावा यज्ञैः पृथिवी ऋतावृधा मही स्तुषे विदथेषु प्रचेतसा । देवेभिर्ये देवपुत्रे सुदंससेत्था धिया वार्याणि प्रभूषतः
मी पृथ्वी आणि आकाश यांची स्तुती करतो, जे यज्ञ आणि सत्याने बलवान झाले आहेत; सभांमध्ये समजून उमजून त्यांची प्रार्थना करतो; हे देवपुत्रांनो, तुम्ही देवांसोबत, बुद्धीने महान सामर्थ्य प्राप्त केले आहे.
उत मन्ये पितुरद्रुहो मनो मातुर्महि स्वतवस्तद्धवीमभिः । सुरेतसा पितरा भूम चक्रतुरुरु प्रजाया अमृतं वरीमभिः
मी वडिलांचे मन दुष्ट नाही, असे मानतो, आणि आईची मोठी शक्ती, या दोन्हींच्या आशीर्वादाने; बीजसमृद्ध हे दोन्ही पालकांनी पृथ्वी विशाल केली आणि संततीसाठी अमर मार्ग निर्माण केले.
ते सूनवः स्वपसः सुदंससो मही जज्ञुर्मातरा पूर्वचित्तये । स्थातुश्च सत्यं जगतश्च धर्मणि पुत्रस्य पाथः पदमद्वयाविनः
ते कुशल आणि बुद्धिमान पुत्र, या दोन मातांनी प्राचीन ज्ञानासाठी जन्माला घातले; स्थिर आणि चालत्या जगात, ते पुत्राचा खरा मार्ग अखंड राखतात.
ते मायिनो ममिरे सुप्रचेतसो जामी सयोनी मिथुना समोकसा । नव्यंनव्यं तन्तुमा तन्वते दिवि समुद्रे अन्तः कवयः सुदीतयः
हे मायावी, समजूतदार, एकाच पोटी जन्मलेले, जोडपे, एकत्र राहणारे; हे ज्ञानी आणि तेजस्वी, आकाशात, समुद्राच्या अंतरात, नेहमी नवे धागे विणतात.
तद्राधो अद्य सवितुर्वरेण्यं वयं देवस्य प्रसवे मनामहे । अस्मभ्यं द्यावापृथिवी सुचेतुना रयिं धत्तं वसुमन्तं शतग्विनम्
आज आम्ही सवितृचे श्रेष्ठ वरदान, देवाच्या प्रेरणेने, मागतो; हे द्यावा आणि पृथ्वी, आम्हाला चांगल्या समजुतीने, संपत्ती, भरपूर धन आणि शंभर गाई द्या.
ते हि द्यावापृथिवी विश्वशम्भुव ऋतावरी रजसो धारयत्कवी । सुजन्मनी धिषणे अन्तरीयते देवो देवी धर्मणा सूर्यः शुचिः
हे द्यावा आणि पृथ्वी, सर्वांना हित करणारे, सत्यावर चालणारे, ज्ञानी, विश्वाचा विस्तार सांभाळतात; उत्तम जन्म घेऊन, हे धिषणा, तू मध्ये फिरतेस, देव आणि देवी, धर्माने शुद्ध सूर्य.
उरुव्यचसा महिनी असश्चता पिता माता च भुवनानि रक्षतः । सुधृष्टमे वपुष्ये न रोदसी पिता यत्सीमभि रूपैरवासयत्
विशाल आणि बलवान, नेहमी कार्यरत, वडील आणि आई जगांचे रक्षण करतात; दृढ शक्तीने, अद्भुतपणे, या दोन दिशा वडिलांसारख्या विविध रूपांनी स्थापन केल्या.
स वह्निः पुत्रः पित्रोः पवित्रवान्पुनाति धीरो भुवनानि मायया । धेनुं च पृश्निं वृषभं सुरेतसं विश्वाहा शुक्रं पयो अस्य दुक्षत
तो अग्नी, दोन्ही पालकांचा पुत्र, शुद्ध करणारा, बुद्धिमान, आपल्या मायेमुळे जगांना शुद्ध करतो; गाय पृष्णी आणि बीजसमृद्ध वृषभ नेहमी त्याचे तेजस्वी दूध देतात.
अयं देवानामपसामपस्तमो यो जजान रोदसी विश्वशम्भुवा । वि यो ममे रजसी सुक्रतूययाजरेभि स्कम्भनेभिः समानृचे
तो देवांमध्ये सर्वात लहान, सहाय्यकांमध्ये, ज्याने दोन दिशा निर्माण केल्या, सर्वांना हित करणारा; ज्याने ज्ञानी कृतीसाठी प्रदेश मोजले, प्राचीन आधारांनी स्तोत्र सांभाळले.
ते नो गृणाने महिनी महि श्रवः क्षत्रं द्यावापृथिवी धासथो बृहत् । येनाभि कृष्टीस्ततनाम विश्वहा पनाय्यमोजो अस्मे समिन्वतम्
हे द्यावा आणि पृथ्वी, महान, आम्हाला मोठे यश आणि सामर्थ्य द्या, ज्यामुळे तुम्ही नेहमी लोकांचा विस्तार केला; आम्हाला बळ आणि उत्साह मिळू द्या.
किमु श्रेष्ठः किं यविष्ठो न आजगन्किमीयते दूत्यं कद्यदूचिम । न निन्दिम चमसं यो महाकुलोऽग्ने भ्रातर्द्रुण इद्भूतिमूदिम
कोणते श्रेष्ठ, कोणते सर्वात तरुण, आले नाही? कोण दूत म्हणून पाठवले गेले, आपण काय सांगू? आम्ही त्या पात्राचा तिरस्कार करत नाही, जे मोठ्या वंशाचे आहे; अग्नी, भाऊ, आपण लाकडाच्या समृद्धीचे स्तुती करूया.
एकं चमसं चतुरः कृणोतन तद्वो देवा अब्रुवन्तद्व आगमम् । सौधन्वना यद्येवा करिष्यथ साकं देवैर्यज्ञियासो भविष्यथ
एक पात्र चार करा, असे देवांनी तुम्हाला सांगितले; म्हणून तुम्ही आलात. हे सौधन्वन, जर तुम्ही असे केले, तर देवांसोबत यज्ञासाठी योग्य व्हाल.
अग्निं दूतं प्रति यदब्रवीतनाश्वः कर्त्वो रथ उतेह कर्त्वः । धेनुः कर्त्वा युवशा कर्त्वा द्वा तानि भ्रातरनु वः कृत्व्येमसि
जेव्हा तुम्ही दूत अग्नीला सांगितले, 'आपण घोडा करू, रथ येथे करू; गाय करू, तरुण करू,' हे सर्व कृत्ये, भाऊ, आम्ही तुमच्यासाठी केली.
चकृवांस ऋभवस्तदपृच्छत क्वेदभूद्यः स्य दूतो न आजगन् । यदावाख्यच्चमसाञ्चतुरः कृतानादित्त्वष्टा ग्नास्वन्तर्न्यानजे
असे केल्यावर ऋभूंनी विचारले, 'आज तो दूत कुठे आहे, जो आला नाही?' जेव्हा त्याने चार पात्रे बनवली असे जाहीर केले, तेव्हा त्वष्टा देवतांमध्ये गेला.