तमित्पृच्छन्ति न सिमो वि पृच्छति स्वेनेव धीरो मनसा यदग्रभीत् । न मृष्यते प्रथमं नापरं वचोऽस्य क्रत्वा सचते अप्रदृपितः
लोक त्याला विचारतात, पण कोणीही त्याला पूर्णपणे विचारू शकत नाही; शहाणा स्वतःच्या मनाने समजतो; त्याचे पहिले आणि शेवटचे वचन नाकारले जात नाही, तो इच्छाशक्तीने स्थिर असतो, अढळ असतो.
तमिद्गच्छन्ति जुह्वस्तमर्वतीर्विश्वान्येकः शृणवद्वचांसि मे । पुरुप्रैषस्ततुरिर्यज्ञसाधनोऽच्छिद्रोतिः शिशुरादत्त सं रभः
त्याच्याकडे अर्पण करणारे येतात, वेगवान येतात, तो एकटाच माझे सर्व शब्द ऐकतो; तो अनेक प्रकारे पाठवला जातो, यज्ञ सिद्ध करतो, निर्दोष, बालक, उत्साही, कार्य उचलतो.
उपस्थायं चरति यत्समारत सद्यो जातस्तत्सार युज्येभिः । अभि श्वान्तं मृशते नान्द्ये मुदे यदीं गच्छन्त्युशतीरपिष्ठितम्
तो अर्पणाच्या जागी हजर राहून फिरतो, नव्याने जन्मलेला, ज्या जुंपलेल्या आहेत त्यांच्यासोबत कार्य उचलतो; जेव्हा तेजस्वी येतात तेव्हा आनंदात ते उत्साहीला स्पर्श करतात, जेव्हा त्या उजळलेल्या जागी पोहोचतात.
स ईं मृगो अप्यो वनर्गुरुप त्वच्युपमस्यां नि धायि । व्यब्रवीद्वयुना मर्त्येभ्योऽग्निर्विद्वाँ ऋतचिद्धि सत्यः
तो जंगली प्राण्यासारखा, वनात ठेवला जातो, त्याची कातडी वेदीवर ठेवली जाते; अग्नी, ज्ञानी, सत्य जाणणारा, खरोखरच कौशल्याने माणसांशी बोलतो.
त्रिमूर्धानं सप्तरश्मिं गृणीषेऽनूनमग्निं पित्रोरुपस्थे । निषत्तमस्य चरतो ध्रुवस्य विश्वा दिवो रोचनापप्रिवांसम्
तीन डोकी, सात किरण असलेला, निर्दोष अग्नी, मी त्याचे स्तवन करतो, तो आपल्या पालकांच्या कुशीत आहे; स्थिर आणि चालत्या मार्गावर बसून, तो आकाशातील सर्व तेजस्वी प्रदेश भरून टाकतो.
उक्षा महाँ अभि ववक्ष एने अजरस्तस्थावितऊतिरृष्वः । उर्व्याः पदो नि दधाति सानौ रिहन्त्यूधो अरुषासो अस्य
तो बलाढ्य वृषभ, नेहमी तरुण आणि उंच, आपल्या सामर्थ्याने पुढे गेला; तो विस्तीर्ण पृथ्वीच्या शिखरावर पाऊल ठेवतो; त्याच्या अंगावरून लालसर धारांनी दूध वाहू लागते.
समानं वत्समभि संचरन्ती विष्वग्धेनू वि चरतः सुमेके । अनपवृज्याँ अध्वनो मिमाने विश्वान्केताँ अधि महो दधाने
त्या गायी एकत्र फिरतात, आपल्या एकाच वासराभोवती वळतात; सर्वत्र उत्तम दूध देणाऱ्या, थकवा न येता वाटा मोजत फिरतात, आपल्या मोठ्या अंगावर सर्व चिन्हे घेऊन.
धीरासः पदं कवयो नयन्ति नाना हृदा रक्षमाणा अजुर्यम् । सिषासन्तः पर्यपश्यन्त सिन्धुमाविरेभ्यो अभवत्सूर्यो नॄन्
ज्ञानी आणि कवी त्या मार्गाचे नेतृत्व करतात, वेगवेगळ्या मनाने अमरत्वाचे रक्षण करतात; जाणून घेण्याची इच्छा ठेवून, त्यांनी नदी पाहिली; त्यांच्यासाठी सूर्य लोकांत प्रकट झाला.
दिदृक्षेण्यः परि काष्ठासु जेन्य ईळेन्यो महो अर्भाय जीवसे । पुरुत्रा यदभवत्सूरहैभ्यो गर्भेभ्यो मघवा विश्वदर्शतः
तो सर्वत्र पाहण्यासारखा आहे, सर्व सीमांमध्ये दर्शन देणारा, मोठेपणासाठी आणि मुलाच्या आयुष्यासाठी आवाहन करण्यासारखा; कारण सूर्य अनेक ठिकाणी गर्भातून सर्वाधिक प्रकट झाला, दानशूरा.
कथा ते अग्ने शुचयन्त आयोर्ददाशुर्वाजेभिराशुषाणाः । उभे यत्तोके तनये दधाना ऋतस्य सामन्रणयन्त देवाः
अग्ने, तेजस्वी देवांनी तुला कसे उपासले, बक्षीस मिळवण्यासाठी उत्सुकतेने अर्पण केले? जेव्हा देवांनी, कुटुंबात आणि संततीत, सत्याच्या गाण्याला धरून आनंद मानला.
बोधा मे अस्य वचसो यविष्ठ मंहिष्ठस्य प्रभृतस्य स्वधावः । पीयति त्वो अनु त्वो गृणाति वन्दारुस्ते तन्वं वन्दे अग्ने
हे सर्वात तरुण अग्ने, माझ्या या वचनाकडे लक्ष दे; हे महान, स्वयंपूर्ण, भरपूर अर्पणाचे स्वामी, तुझ्या मागे तो पितो, तुझी स्तुती करतो, तुझा भक्त तुझ्या रूपाची पूजा करतो.
ये पायवो मामतेयं ते अग्ने पश्यन्तो अन्धं दुरितादरक्षन् । ररक्ष तान्सुकृतो विश्ववेदा दिप्सन्त इद्रिपवो नाह देभुः
हे अग्ने, जे रक्षक माझ्या कुळातील नाहीत, त्यांनी अंधार पाहून संकटापासून वाचवले; तू सर्वज्ञानी, चांगल्या लोकांचे रक्षण केलेस, आणि द्वेष करणारे, शत्रू काही करू शकले नाहीत.
यो नो अग्ने अररिवाँ अघायुररातीवा मर्चयति द्वयेन । मन्त्रो गुरुः पुनरस्तु सो अस्मा अनु मृक्षीष्ट तन्वं दुरुक्तैः
हे अग्ने, जो कोणी आपल्याला विरोध करतो—तो पापी असो वा शत्रू—त्याच्यावर बलवान मंत्र उलटू दे; आमच्या देहावर वाईट शब्दांचा परिणाम होऊ देऊ नकोस.
उत वा यः सहस्य प्रविद्वान्मर्तो मर्तं मर्चयति द्वयेन । अतः पाहि स्तवमान स्तुवन्तमग्ने माकिर्नो दुरिताय धायीः
किंवा जर एखादा बलवान, ज्ञानी मनुष्य दुसऱ्या माणसाला कपटाने हानी पोहोचवतो, तर तू तुझी स्तुती करणाऱ्याचे रक्षण कर; अग्ने, आमच्यावर कोणतेही संकट येऊ देऊ नकोस.
मथीद्यदीं विष्टो मातरिश्वा होतारं विश्वाप्सुं विश्वदेव्यम् । नि यं दधुर्मनुष्यासु विक्षु स्वर्ण चित्रं वपुषे विभावम्
मातरीश्वानाने ज्या वेळी त्याला घासून प्रकट केले, त्या सर्व देवांचे होतार, जो सर्व जलांत व्यापून आहे, त्याला मानवांनी आपल्या समाजात ठेवले, तेजस्वी, सुंदर रूपाने प्रकाशमान.
ददानमिन्न ददभन्त मन्माग्निर्वरूथं मम तस्य चाकन् । जुषन्त विश्वान्यस्य कर्मोपस्तुतिं भरमाणस्य कारोः
देता देऊनही न संपणाऱ्या माझ्या भावना, अग्ने, तुझ्या आणि माझ्या रक्षणासाठी आहेत; तुझे सर्व कर्म स्वीकारले जावोत, जसे कवी तुझ्या स्तुतीचे भार उचलतो.
नित्ये चिन्नु यं सदने जगृभ्रे प्रशस्तिभिर्दधिरे यज्ञियासः । प्र सू नयन्त गृभयन्त इष्टावश्वासो न रथ्यो रारहाणाः
शाश्वत निवासातही, त्यांनी त्याला धरून ठेवले; पूजनीयांनी स्तुतीने त्याची स्थापना केली; ते प्रवाह सोडतात, इच्छित वस्तू पकडतात, जसे रथासाठी आतुर घोडे.
पुरूणि दस्मो नि रिणाति जम्भैराद्रोचते वन आ विभावा । आदस्य वातो अनु वाति शोचिरस्तुर्न शर्यामसनामनु द्यून्
तो अद्भुत अग्नि आपल्या जबड्यांनी अनेक गोष्टी फोडतो; तो जंगलात तेजाने चमकतो; त्याची ज्वाळा वाऱ्याच्या मागे जाते, ती टोकदार भाल्यासारखी दिवसांपर्यंत पसरते.
न यं रिपवो न रिषण्यवो गर्भे सन्तं रेषणा रेषयन्ति । अन्धा अपश्या न दभन्नभिख्या नित्यास ईं प्रेतारो अरक्षन्
त्याला शत्रू किंवा विरोधक, गर्भात असतानाही, हलवू शकत नाहीत; आंधळे, न पाहणारे त्याच्या जवळ येऊनही त्याला इजा करू शकत नाहीत; शाश्वत रक्षक त्याचे रक्षण करतात.
महः स राय एषते पतिर्दन्निन इनस्य वसुनः पद आ । उप ध्रजन्तमद्रयो विधन्नित्
तो महान संपत्तीचा स्वामी, दानशूरांच्या मार्गाचा शोध घेतो, धनाच्या पावलावर चालतो; जेव्हा तो पिळणीच्या ठिकाणी येतो, दगड त्याच्याकडे येतात.
स यो वृषा नरां न रोदस्योः श्रवोभिरस्ति जीवपीतसर्गः । प्र यः सस्राणः शिश्रीत योनौ
तो पुरुषांमध्ये वृषभ आहे, दोन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे, जिवंत आणि स्तुतीने परिपूर्ण; तो पुढे जाऊन गर्भात स्थिर होतो.
आ यः पुरं नार्मिणीमदीदेदत्यः कविर्नभन्यो नार्वा । सूरो न रुरुक्वाञ्छतात्मा
जो बळकट किल्ल्यातून बाहेर आला, तो चमकला, ज्ञानी, मेघासारखा, दूर नाही; सूर्याप्रमाणे, तो शंभरपट शक्तीने पुढे गेला.
अभि द्विजन्मा त्री रोचनानि विश्वा रजांसि शुशुचानो अस्थात् । होता यजिष्ठो अपां सधस्थे
द्विजन्मा तेजाने तिन्ही तेजोमय लोकांत, सर्व अवकाशांत उभा राहिला; तो सर्वात योग्य होतार, जलाच्या आसनावर.
अयं स होता यो द्विजन्मा विश्वा दधे वार्याणि श्रवस्या । मर्तो यो अस्मै सुतुको ददाश
हा तो होतार आहे, जो दोनदा जन्मलेला असून, सर्व इच्छित गोष्टी कीर्तीकरता निर्माण करतो; जो मनुष्य त्याला सोमरस अर्पण करतो, तो आनंद अनुभवतो.
पुरु त्वा दाश्वान्वोचेऽरिरग्ने तव स्विदा । तोदस्येव शरण आ महस्य
अग्ने, मी तुला वारंवार दान करणारा म्हणून बोललो आहे, कारण तू आमचा आहेस; बलवानापासून आश्रय मिळावा तसे, आमच्या महिमेला ये.
व्यनिनस्य धनिनः प्रहोषे चिदररुषः । कदा चन प्रजिगतो अदेवयोः
मोठ्याने बोलणारा, धनवान किंवा रागावलेला देखील तुला जिंकू शकत नाही; जे तुझा आश्रय घेतात, त्यांना किंवा देवत्व न मानणाऱ्यांना तू कधीही सोडत नाहीस.
स चन्द्रो विप्र मर्त्यो महो व्राधन्तमो दिवि । प्रप्रेत्ते अग्ने वनुषः स्याम
तो ज्ञानी मनुष्य, तेजस्वी, आकाशात सर्वात बलवान आहे; अग्ने, आम्ही तुझ्या कृपेचे अनुयायी होऊ दे.
मित्रं न यं शिम्या गोषु गव्यवः स्वाध्यो विदथे अप्सु जीजनन् । अरेजेतां रोदसी पाजसा गिरा प्रति प्रियं यजतं जनुषामवः
जसा मित्र, ज्याला ज्ञानी लोकांनी गायींमध्ये, संपत्ती, सभांमध्ये आणि पाण्यात निर्माण केले, तसे; पृथ्वी आणि आकाश, आपल्या सामर्थ्याने आणि वाणीने थरथर कापत, प्राण्यांच्या प्रिय, पूज्य आधाराला प्रतिसाद देऊ देत.
यद्ध त्यद्वां पुरुमीळ्हस्य सोमिनः प्र मित्रासो न दधिरे स्वाभुवः । अध क्रतुं विदतं गातुमर्चत उत श्रुतं वृषणा पस्त्यावतः
जेव्हा सोमरस अर्पण करणाऱ्या भक्ताने तुम्हा दोघांना वारंवार बोलावले, आणि तुम्ही मित्रासारखे, आपल्या स्वभावाने स्थान घेतले, तेव्हा तुम्ही बुद्धी देता, मार्गासाठी स्तुती मिळवता, आणि घराचे रक्षण करणारे म्हणून प्रसिद्ध होता.
आ वां भूषन्क्षितयो जन्म रोदस्योः प्रवाच्यं वृषणा दक्षसे महे । यदीमृताय भरथो यदर्वते प्र होत्रया शिम्या वीथो अध्वरम्
तुमच्यासाठी, लोकांनी, आकाश आणि पृथ्वीचा जन्म, हे सामर्थ्यवान, मोठ्या कौशल्यासाठी सांगितले पाहिजे; जेव्हा तुम्ही अमर आणि धर्मशील यांना वाहता, तेव्हा तुम्ही होतार म्हणून यज्ञाला योग्य मार्गाने चालवता.