भूषन्न योऽधि बभ्रूषु नम्नते वृषेव पत्नीरभ्येति रोरुवत् । ओजायमानस्तन्वश्च शुम्भते भीमो न शृङ्गा दविधाव दुर्गृभिः
जो तपकिरी रंगांमध्ये शोभतो, तो वाकतो; वृषभासारखा, तो आपल्या पत्नीकडे गर्जत जातो. वाढत वाढत, त्याचं शरीर चमकतं; शिंगांसारखा भयंकर, तो धाव घेतो, पकडायला कठीण.
स संस्तिरो विष्टिरः सं गृभायति जानन्नेव जानतीर्नित्य आ शये । पुनर्वर्धन्ते अपि यन्ति देव्यमन्यद्वर्पः पित्रोः कृण्वते सचा
जो नीटपणे मांडलेला आणि विस्तारलेला आहे, तो सर्वांना एकत्र करतो, जणू काही नेहमी झोपलेल्या जाणीवशीलांना ओळखतो; ते पुन्हा वाढतात, जरी ते देवाकडे जातात, तरीही ते दोन्ही पालकांसाठी दुसरे रूप मिळवतात.
तमग्रुवः केशिनीः सं हि रेभिर ऊर्ध्वास्तस्थुर्मम्रुषीः प्रायवे पुनः । तासां जरां प्रमुञ्चन्नेति नानददसुं परं जनयञ्जीवमस्तृतम्
ते चपळ, मोकळ्या केसांच्या, एकत्र त्यांच्या गजरात उभे राहतात, रागावलेले नाहीत, पुन्हा प्रवासासाठी परत येतात; त्या आपले वार्धक्य सोडून, गाऊन, दुसऱ्या नव्या, थकवा न येणाऱ्या जीवाला जन्म देतात.
अधीवासं परि मातू रिहन्नह तुविग्रेभिः सत्वभिर्याति वि ज्रयः । वयो दधत्पद्वते रेरिहत्सदानु श्येनी सचते वर्तनीरह
तो शोभिवंत, आईभोवती दिवसेंदिवस फिरतो, बलवान शक्तींनी तो वार्धक्य ओलांडतो; तारुण्य घेऊन, तो हंसासारखा सतत पुढे जातो, गरुड नेहमी मार्गांशी एकरूप होतो.
अस्माकमग्ने मघवत्सु दीदिह्यध श्वसीवान्वृषभो दमूनाः । अवास्या शिशुमतीरदीदेर्वर्मेव युत्सु परिजर्भुराणः
आमच्यासाठी, अग्ने, उदारांमध्ये तेजाने झळक; वृषभासारखा, घराचा स्वामी, श्वास घे; जो राहतो, जो संततीला जन्म देतो, तो कधीच कमी पडू नये, युद्धात कवचासारखा सुरक्षित राहो.
इदमग्ने सुधितं दुर्धितादधि प्रियादु चिन्मन्मनः प्रेयो अस्तु ते । यत्ते शुक्रं तन्वो रोचते शुचि तेनास्मभ्यं वनसे रत्नमा त्वम्
अग्ने, ही चांगली अर्पण तुझ्या मनाला वाईट अर्पणापेक्षा अधिक प्रिय असो; तुझ्या अंगातून झळकणाऱ्या त्या उजळ, शुद्ध तेजाने, आमच्यासाठी तू धन मिळव.
रथाय नावमुत नो गृहाय नित्यारित्रां पद्वतीं रास्यग्ने । अस्माकं वीराँ उत नो मघोनो जनाँश्च या पारयाच्छर्म या च
रथासाठी, नौकेसाठी आणि आमच्या घरासाठी, अग्ने, आम्हाला नेहमी मार्ग दाखवणारी, वाट दाखवणारी कृपा दे; आमच्या वीरांसाठी, उदार लोकांसाठी आणि जे पार जातात त्यांच्यासाठी, तू संरक्षण दे, तेच दे.
अभी नो अग्न उक्थमिज्जुगुर्या द्यावाक्षामा सिन्धवश्च स्वगूर्ताः । गव्यं यव्यं यन्तो दीर्घाहेषं वरमरुण्यो वरन्त
अग्नी, आमच्या स्तुतीने, गाण्याने, आकाश आणि पृथ्वी व उत्तम स्तुती मिळवलेल्या नद्यांसह येवो; गायी आणि ज्वारी मिळवण्यासाठी, दीर्घकाळ टिकणाऱ्या गजराने, लाल रंगाच्या देवता उत्तम निवडोत.
बळित्था तद्वपुषे धायि दर्शतं देवस्य भर्गः सहसो यतो जनि । यदीमुप ह्वरते साधते मतिरृतस्य धेना अनयन्त सस्रुतः
ती अद्भुत तेजस्विता रूपासाठी ठेवली आहे; देवाच्या सामर्थ्याचे तेज, ज्यापासून ते जन्मले; जेव्हा विचार जवळ येतो आणि साध्य करतो, सत्याच्या गायी प्रवाही धारा आणतात.
पृक्षो वपुः पितुमान्नित्य आ शये द्वितीयमा सप्तशिवासु मातृषु । तृतीयमस्य वृषभस्य दोहसे दशप्रमतिं जनयन्त योषणः
तो तेजस्वी, अनेक पित्यांचा वारस, नेहमी पडून असतो; दुसरा सात पोसणाऱ्या मातांमध्ये आहे; या वृषभाच्या दुधासाठी, स्त्रिया तिसरे, दहा प्रकारचे बुद्धिमान उत्पन्न करतात.
निर्यदीं बुध्नान्महिषस्य वर्पस ईशानासः शवसा क्रन्त सूरयः । यदीमनु प्रदिवो मध्व आधवे गुहा सन्तं मातरिश्वा मथायति
जेव्हा खोलपासून, सामर्थ्यवान पुत्र, सामर्थ्याने स्वामी, महिषाच्या रूपातून बाहेर पडतात; जेव्हा मध प्यायल्यावर, आकाशानुसार, मातरिश्वान लपलेल्याला हलवतो.
प्र यत्पितुः परमान्नीयते पर्या पृक्षुधो वीरुधो दंसु रोहति । उभा यदस्य जनुषं यदिन्वत आदिद्यविष्ठो अभवद्घृणा शुचिः
जेव्हा वडिलांच्या सर्वोच्च स्थानावरून ते नेले जाते, रस पिणाऱ्या कोंबांनी फांदीवर वाढ होते; जेव्हा त्याच्या दोन्ही जन्मरेषा हलतात, तेव्हा तो आकाशात उजळ, शुद्ध होतो.
आदिन्मातॄराविशद्यास्वा शुचिरहिंस्यमान उर्विया वि वावृधे । अनु यत्पूर्वा अरुहत्सनाजुवो नि नव्यसीष्ववरासु धावते
तेव्हा तो मातांमध्ये शुद्ध, अहानिकर राहून प्रवेश करतो, मोठ्या प्रमाणात वाढतो; जसे पूर्वीचे चढले तसे, नेहमी तरुण राहून, तो नव्या, खालच्या ठिकाणी धावतो.
आदिद्धोतारं वृणते दिविष्टिषु भगमिव पपृचानास ऋञ्जते । देवान्यत्क्रत्वा मज्मना पुरुष्टुतो मर्तं शंसं विश्वधा वेति धायसे
तेव्हा, स्वर्गातील वासीयांमध्ये, ते आहुती घेणाऱ्याची निवड करतात, भागासारखी कृपा मागतात, वेगाने पुढे जातात; देव, आपल्या इच्छेने आणि सामर्थ्याने, अनेकांनी स्तुती केलेले, तू मर्त्यांची प्रार्थना सर्वत्र पोहोचवतोस.
वि यदस्थाद्यजतो वातचोदितो ह्वारो न वक्वा जरणा अनाकृतः । तस्य पत्मन्दक्षुषः कृष्णजंहसः शुचिजन्मनो रज आ व्यध्वनः
जेव्हा, वाऱ्याने प्रेरित, यज्ञातील अग्नी पसरतो, हंबर करणाऱ्या घोड्यासारखा, न कधी वृद्ध, न तुटणारा; त्याचा मार्ग, काळ्या तळाशी, काळ्या जिभेचा, शुद्ध जन्माचा, ते आकाशाचे मार्ग उघडतात.
रथो न यातः शिक्वभिः कृतो द्यामङ्गेभिररुषेभिरीयते । आदस्य ते कृष्णासो दक्षि सूरयः शूरस्येव त्वेषथादीषते वयः
जसा जू लावलेल्या रथासारखा, तो लाल अंगांनी आकाशाकडे जातो; तिथून, काळे पुत्र उजवीकडे, बलवानाचा वेग शोधतात, वीराच्या सामर्थ्याची इच्छा करतात.
त्वया ह्यग्ने वरुणो धृतव्रतो मित्रः शाशद्रे अर्यमा सुदानवः । यत्सीमनु क्रतुना विश्वथा विभुररान्न नेमिः परिभूरजायथाः
तुझ्याबरोबर, अग्ने, वरुण, दृढ व्रतधारी, मित्र, अर्यमन्, उदार, आनंदित होतात; जेव्हा तुझ्या इच्छेने, तू सर्वत्र व्यापून, त्यांच्यात फिरतोस, तेव्हा चाकाचा कडा धुरीला मागे टाकू शकत नाही.
त्वमग्ने शशमानाय सुन्वते रत्नं यविष्ठ देवतातिमिन्वसि । तं त्वा नु नव्यं सहसो युवन्वयं भगं न कारे महिरत्न धीमहि
अग्ने, सर्वात तरुण, जो स्तुती करतो आणि आहुती देतो त्याला तू दैवी, विपुल धन देतोस; तुला, नेहमी नवा, सामर्थ्यवान, आम्ही भागासारखे, सभेत मोठे धन मागतो.
अस्मे रयिं न स्वर्थं दमूनसं भगं दक्षं न पपृचासि धर्णसिम् । रश्मीँरिव यो यमति जन्मनी उभे देवानां शंसमृत आ च सुक्रतुः
आम्हाला, तू तेजस्वी, घर सांभाळणारे, भागासारखे, बुध्दी आणि स्थैर्य देतोस, हे आधार देणारा; किरणांसारखा, तू दोन्ही पिढ्यांना मार्ग दाखवतोस, उत्तम इच्छेचा, देवांची आणि सत्याची स्तुती आणतोस.
उत नः सुद्योत्मा जीराश्वो होता मन्द्रः शृणवच्चन्द्ररथः । स नो नेषन्नेषतमैरमूरोऽग्निर्वामं सुवितं वस्यो अच्छ
आमचा तेजस्वी, नेहमी तरुण, गोड आणि सजग होतार, तेजस्वी रथ असलेला, आमचे ऐकू दे. तो दोषरहित अग्नी आम्हाला उत्तम मार्गदर्शकांसह सुख, समृद्धीकडे घेऊन जावो.
अस्ताव्यग्निः शिमीवद्भिरर्कैः साम्राज्याय प्रतरं दधानः । अमी च ये मघवानो वयं च मिहं न सूरो अति निष्टतन्युः
अग्नीने मोठ्या ज्वाळांसह, राज्यसंपादनासाठी समिधा घेऊन, उंच जावो. ते उदार लोक आणि आम्हीही, सूर्य जसा धुक्यावर मात करतो तसा अंधारावर विजय मिळवू.
समिद्धो अग्न आ वह देवाँ अद्य यतस्रुचे । तन्तुं तनुष्व पूर्व्यं सुतसोमाय दाशुषे
प्रज्वलित अग्नी, आज देवांना यज्ञस्थळी घेऊन ये. सुतसोमासाठी, भक्तासाठी, पूर्वीपासून चालत आलेला यज्ञाचा धागा वाढव.
घृतवन्तमुप मासि मधुमन्तं तनूनपात् । यज्ञं विप्रस्य मावतः शशमानस्य दाशुषः
तूप आणि मधाळ अर्पणासाठी, अग्नी, आमच्याकडे ये. तुझ्या कृपेची इच्छा असलेल्या ज्ञानी यजमानासाठी, भक्तासाठी ये.
शुचिः पावको अद्भुतो मध्वा यज्ञं मिमिक्षति । नराशंसस्त्रिरा दिवो देवो देवेषु यज्ञियः
शुद्ध, तेजस्वी आणि अद्भुत अग्नी मधुर यज्ञाचा आस्वाद घ्यायला इच्छितो. नराशंस, स्वर्गातून तिळवार येणारा, देवांमध्ये पूज्य देव आहे.
ईळितो अग्न आ वहेन्द्रं चित्रमिह प्रियम् । इयं हि त्वा मतिर्ममाच्छा सुजिह्व वच्यते
आवाहन केलेल्या अग्नी, इंद्राला, तेजस्वी आणि प्रिय असलेल्या, इथे घेऊन ये. कारण माझी ही भावना, सुगम वाणी असलेल्या तुझ्याजवळ थेट सांगितली जाते.
स्तृणानासो यतस्रुचो बर्हिर्यज्ञे स्वध्वरे । वृञ्जे देवव्यचस्तममिन्द्राय शर्म सप्रथः
जे यज्ञासाठी कुशाचं आसन पसरतात, ते यज्ञस्थळी आसन तयार करतात. मी इंद्रासाठी देवप्रिय, विशाल आणि रक्षण करणारे आश्रय निवडतो.
वि श्रयन्तामृतावृधः प्रयै देवेभ्यो महीः । पावकासः पुरुस्पृहो द्वारो देवीरसश्चतः
अमर, महान लोक देवांकडे जावोत. शुद्ध, सर्वांना हवेहवेसे वाटणारे, देवी दरवाजे सर्व दिशांनी उघडावेत.
आ भन्दमाने उपाके नक्तोषासा सुपेशसा । यह्वी ऋतस्य मातरा सीदतां बर्हिरा सुमत्
रात्र आणि उषा, सुंदर अलंकारांनी सजलेल्या, एकत्र येवोत. सत्याच्या दोन तरुण माता, कृपापूर्वक यज्ञाच्या आसनावर बसा.
मन्द्रजिह्वा जुगुर्वणी होतारा दैव्या कवी । यज्ञं नो यक्षतामिमं सिध्रमद्य दिविस्पृशम्
गोड जिभा असलेले, दक्ष, दैवी होतार, ज्ञानी, त्यांनी आज आमच्यासाठी हा यज्ञ जलद, स्वर्गापर्यंत पोहोचणारा, पार पाडावा.
शुचिर्देवेष्वर्पिता होत्रा मरुत्सु भारती । इळा सरस्वती मही बर्हिः सीदन्तु यज्ञियाः
शुद्ध, देवांमध्ये प्रतिष्ठित होतार; मरुतांमध्ये भारती, इळा, सरस्वती आणि मही, हे पूज्य, यज्ञाच्या आसनावर बसा.