प्रप्र पूष्णस्तुविजातस्य शस्यते महित्वमस्य तवसो न तन्दते स्तोत्रमस्य न तन्दते । अर्चामि सुम्नयन्नहमन्त्यूतिं मयोभुवम् । विश्वस्य यो मन आयुयुवे मखो देव आयुयुवे मखः
पुषणाच्या महानतेचे गाणे होते, तो तेजस्वी आहे, त्याचे सामर्थ्य कधीच कमी होत नाही, त्याची स्तुती कधीच थकत नाही. मी त्याची कृपा मागतो, त्याची मदत मागतो, तो सर्वांचा कल बदलणारा, आनंद देणारा देव आहे.
प्र हि त्वा पूषन्नजिरं न यामनि स्तोमेभिः कृण्व ऋणवो यथा मृध उष्ट्रो न पीपरो मृधः । हुवे यत्त्वा मयोभुवं देवं सख्याय मर्त्यः । अस्माकमाङ्गूषान्द्युम्निनस्कृधि वाजेषु द्युम्निनस्कृधि
मी तुला, पुषणा, रथासारखा वेगवान, स्तुतींनी बोलावतो; उंट जसा अडचणी पार करतो तसा आम्हाला सुखरूप पार कर. जेव्हा मी तुला, आनंददायक देव, मित्र म्हणून बोलावतो, आमच्या गाण्यांना स्पर्धेत यश मिळू दे.
यस्य ते पूषन्सख्ये विपन्यवः क्रत्वा चित्सन्तोऽवसा बुभुज्रिर इति क्रत्वा बुभुज्रिरे । तामनु त्वा नवीयसीं नियुतं राय ईमहे । अहेळमान उरुशंस सरी भव वाजेवाजे सरी भव
ज्याच्या मैत्रीत, पुषणा, ज्ञानी लोकांनी आपल्या इच्छेने आधार मिळवला आहे, त्यांच्या इच्छेने आधार मिळवला आहे. त्या ताज्या तुझ्या संगतीसाठी आम्ही संपत्ती मागतो. हे दूरदृष्टी असलेले, कृपावंत, प्रत्येक स्पर्धेत आमचे साथीदार हो.
अस्या ऊ षु ण उप सातये भुवोऽहेळमानो ररिवाँ अजाश्व श्रवस्यतामजाश्व । ओ षु त्वा ववृतीमहि स्तोमेभिर्दस्म साधुभिः । नहि त्वा पूषन्नतिमन्य आघृणे न ते सख्यमपह्नुवे
अजाश्वा, तुझ्या प्रसिद्ध दानासाठी आम्ही तुझ्या जवळ आलो आहोत, तुझ्या कीर्तीच्या आशेने. उत्तम स्तोत्रांनी आम्ही तुझं गुणगान करतो, हे बलवान. पूषणा, मी तुला कधीच दुर्लक्ष करत नाही, तुझ्या मैत्रीत मी कधीच फाटाफूट करत नाही, हे तेजस्वी.
अस्तु श्रौषट् पुरो अग्निं धिया दध आ नु तच्छर्धो दिव्यं वृणीमह इन्द्रवायू वृणीमहे । यद्ध क्राणा विवस्वति नाभा संदायि नव्यसी । अध प्र सू न उप यन्तु धीतयो देवाँ अच्छा न धीतयः
आता ऐकावं, आम्ही आपल्या मनाने अग्नीला पुढे ठेवतो; आता आम्ही त्या दिव्य रक्षणाची निवड करतो, आम्ही इंद्र आणि वायू यांची निवड करतो. जेव्हा तुम्ही दोघं उषेच्या मध्यभागी नवीन दान देत चालता, तेव्हा आमच्या प्रार्थना देवांकडे पोहोचू देत, आमच्या प्रार्थना देवांपर्यंत पोहोचू देत.
यद्ध त्यन्मित्रावरुणावृतादध्याददाथे अनृतं स्वेन मन्युना दक्षस्य स्वेन मन्युना । युवोरित्थाधि सद्मस्वपश्याम हिरण्ययम् । धीभिश्चन मनसा स्वेभिरक्षभिः सोमस्य स्वेभिरक्षभिः
मित्रावरुणा, जेव्हा तुम्ही आपल्या इच्छेने वागता, आपल्या क्रोधाने आणि बुद्धीने असत्य थांबवता, तेव्हा तुमच्या निवासात आम्ही सोन्यासारखं तेज पाहतो, आपल्या विचारांनी, मनाने, आणि स्वतःच्या इंद्रियांनी, सोमाच्या इंद्रियांनी.
युवां स्तोमेभिर्देवयन्तो अश्विनाश्रावयन्त इव श्लोकमायवो युवां हव्याभ्यायवः । युवोर्विश्वा अधि श्रियः पृक्षश्च विश्ववेदसा । प्रुषायन्ते वां पवयो हिरण्यये रथे दस्रा हिरण्यये
अश्विनौ, भक्तजन तुमच्यासाठी स्तोत्र गातात, जणू तुमची कीर्ती सांगतात; तुम्हाला हव्ये अर्पण करतात. तुमची सर्व श्रीमंती आणि वैभव, हे सर्वज्ञ, पसरलेली आहेत; तुमचे सोन्याचे घोडे, हे अद्भुत, सोन्याच्या रथात तुम्हाला शीतलता देतात.
अचेति दस्रा व्यु नाकमृण्वथो युञ्जते वां रथयुजो दिविष्टिष्वध्वस्मानो दिविष्टिषु । अधि वां स्थाम वन्धुरे रथे दस्रा हिरण्यये । पथेव यन्तावनुशासता रजोऽञ्जसा शासता रजः
हे अद्भुत अश्विनौ, तुम्ही आकाशात वेगाने जाता; तुमचे रथजोडीचे घोडे स्वर्गातील मार्गांवर जुंपलेले आहेत. सोन्याच्या रथावर, तुम्ही आसनात उभे आहात; जणू प्रवासी मार्गदर्शन करत, तुम्ही मार्ग दाखवत वेगाने पुढे जाता.
शचीभिर्नः शचीवसू दिवा नक्तं दशस्यतम् । मा वां रातिरुप दसत्कदा चनास्मद्रातिः कदा चन
तुमच्या सामर्थ्याने, दिवस-रात्र आम्हांला कृपा द्या, हे अश्विनौ, सर्वात उपकारी. तुमचं दान कधीच आमच्यापासून दूर जाऊ नये, आमचं भाग्य कधीच हिरावलं जाऊ नये.
वृषन्निन्द्र वृषपाणास इन्दव इमे सुता अद्रिषुतास उद्भिदस्तुभ्यं सुतास उद्भिदः । ते त्वा मन्दन्तु दावने महे चित्राय राधसे । गीर्भिर्गिर्वाह स्तवमान आ गहि सुमृळीको न आ गहि
हे बलवान इंद्रा, तुझ्या मजबूत हातांनी, हे सोमरस दगडांवरून पिळलेले आणि उफाळणारे, तुझ्यासाठीच आहेत. हे तुला आनंद देऊ देत, मोठ्या बक्षिसासाठी. गाण्यांनी स्तुती करून, हे गायक, आमच्याकडे कृपापूर्वक ये.
ओ षू णो अग्ने शृणुहि त्वमीळितो देवेभ्यो ब्रवसि यज्ञियेभ्यो राजभ्यो यज्ञियेभ्यः । यद्ध त्यामङ्गिरोभ्यो धेनुं देवा अदत्तन । वि तां दुह्रे अर्यमा कर्तरी सचाँ एष तां वेद मे सचा
हे अग्नी, आमचं ऐक; तू बोलावला जातोस आणि देवांना, पूज्य राजांना सांगतोस. जेव्हा देवांनी अङ्गिरसांना गाय दिली, तेव्हा अर्यमानाने ती कापण्याच्या साधनाने दूध काढलं; तो आणि मी, आम्ही ते जाणतो.
मो षु वो अस्मदभि तानि पौंस्या सना भूवन्द्युम्नानि मोत जारिषुरस्मत्पुरोत जारिषुः । यद्वश्चित्रं युगेयुगे नव्यं घोषादमर्त्यम् । अस्मासु तन्मरुतो यच्च दुष्टरं दिधृता यच्च दुष्टरम्
तुमची शौर्यकृती आम्हाला कधीच वंचित करू नये, तुमचं प्राचीन वैभव नेहमी आमचं असू दे, तुमचा राग आमच्यावर कधीच येऊ नये. प्रत्येक युगात जे काही अद्भुत, नवीन, अमर आहे, ते आमचं होऊ दे, हे मरुतांनो, आणि जे जिंकणं कठीण आहे, तेही आमचं होऊ दे.
दध्यङ्ह मे जनुषं पूर्वो अङ्गिराः प्रियमेधः कण्वो अत्रिर्मनुर्विदुस्ते मे पूर्वे मनुर्विदुः । तेषां देवेष्वायतिरस्माकं तेषु नाभयः । तेषां पदेन मह्या नमे गिरेन्द्राग्नी आ नमे गिरा
दध्यङ्ग माझा पूर्वज, अङ्गिरस होता; प्रियमेध, कण्व, अत्रि, मनू—हे सर्व माझे पूर्वज होते, त्यांनी हे जाणलं. देवांमध्ये त्यांचे वंशज आहेत, त्यांच्यात आमचे नातेवाईक आहेत. त्यांच्या मार्गाने मी वाकतो, माझ्या गाण्याने इंद्र आणि अग्नीला वंदन करतो.
होता यक्षद्वनिनो वन्त वार्यं बृहस्पतिर्यजति वेन उक्षभिः पुरुवारेभिरुक्षभिः । जगृभ्मा दूरआदिशं श्लोकमद्रेरध त्मना । अधारयदररिन्दानि सुक्रतुः पुरू सद्मानि सुक्रतुः
पुरोहित यज्ञ करतो, हवी असलेली दाने मिळू देत; बृहस्पती यज्ञ करतो, वेणाने बैलांसह, अनेक बैलांसह. आम्ही दूरचं चिन्ह, पर्वताचं गाणं, स्वतःच्या सामर्थ्याने पकडलं. बुद्धिमानाने अनेक निवासस्थाने उभारली.
ये देवासो दिव्येकादश स्थ पृथिव्यामध्येकादश स्थ । अप्सुक्षितो महिनैकादश स्थ ते देवासो यज्ञमिमं जुषध्वम्
स्वर्गातले अकरा, पृथ्वीवरचे अकरा, पाण्यातले अकरा, हे बलाढ्य देवांनो, हे देवांनो, हा यज्ञ स्वीकारा.
वेदिषदे प्रियधामाय सुद्युते धासिमिव प्र भरा योनिमग्नये । वस्त्रेणेव वासया मन्मना शुचिं ज्योतीरथं शुक्रवर्णं तमोहनम्
वेदीसाठी, प्रियस्थानासाठी, तेजस्वी अग्नीला, जणू पाया घालावा तसं आसन आणा; वस्त्राने जसं झाकावं तसं मनाने त्या शुद्ध, प्रकाशरथी, शुभ्रवर्ण, अंधार दूर करणाऱ्या अग्नीला झाका.
अभि द्विजन्मा त्रिवृदन्नमृज्यते संवत्सरे वावृधे जग्धमी पुनः । अन्यस्यासा जिह्वया जेन्यो वृषा न्यन्येन वनिनो मृष्ट वारणः
द्विजन्मा, त्रैगुण्य असलेला, शुद्ध होतो; वर्षभर वाढतो, पुन्हा पुन्हा खाल्ला जातो. दुसऱ्याच्या जिभेने तो वृषभ स्तुत केला जातो; दुसऱ्याच्या आवाजाने अर्पण शुद्ध केलं जातं.
कृष्णप्रुतौ वेविजे अस्य सक्षिता उभा तरेते अभि मातरा शिशुम् । प्राचाजिह्वं ध्वसयन्तं तृषुच्युतमा साच्यं कुपयं वर्धनं पितुः
काळी आणि पांढरी, दोन मातां त्याच्यासाठी हालचाल करतात; दोघीही त्याला वाढवतात. पुढे असणाऱ्या जिभेने, तेजस्वी, प्रवाही, सोबती, ढिगारा, पित्याचं पोषण वाढतं.
मुमुक्ष्वो मनवे मानवस्यते रघुद्रुवः कृष्णसीतास ऊ जुवः । असमना अजिरासो रघुष्यदो वातजूता उप युज्यन्त आशवः
मनूसाठी, मानवाच्या संततीसाठी मुक्ती हवी म्हणून, वेगवान आणि काळी-पांढरी, त्या पुढे धावतात. थांबत नाहीत, जलद, वाऱ्याने चालवलेली, ती घोडी जुंपली जातात.
आदस्य ते ध्वसयन्तो वृथेरते कृष्णमभ्वं महि वर्पः करिक्रतः । यत्सीं महीमवनिं प्राभि मर्मृशदभिश्वसन्स्तनयन्नेति नानदत्
तुझ्यापासून, तेजस्वी, त्या वाढीसाठी पुढे जातात; काळं मेघ, मोठं रूप त्यांनी केलं. जेव्हा ते पृथ्वीला, विस्ताराला स्पर्श करतं, तेव्हा ते गडगडतं, श्वास घेतं, गर्जना करतं.
भूषन्न योऽधि बभ्रूषु नम्नते वृषेव पत्नीरभ्येति रोरुवत् । ओजायमानस्तन्वश्च शुम्भते भीमो न शृङ्गा दविधाव दुर्गृभिः
जो तपकिरी रंगांमध्ये शोभतो, तो वाकतो; वृषभासारखा, तो आपल्या पत्नीकडे गर्जत जातो. वाढत वाढत, त्याचं शरीर चमकतं; शिंगांसारखा भयंकर, तो धाव घेतो, पकडायला कठीण.
स संस्तिरो विष्टिरः सं गृभायति जानन्नेव जानतीर्नित्य आ शये । पुनर्वर्धन्ते अपि यन्ति देव्यमन्यद्वर्पः पित्रोः कृण्वते सचा
जो नीटपणे मांडलेला आणि विस्तारलेला आहे, तो सर्वांना एकत्र करतो, जणू काही नेहमी झोपलेल्या जाणीवशीलांना ओळखतो; ते पुन्हा वाढतात, जरी ते देवाकडे जातात, तरीही ते दोन्ही पालकांसाठी दुसरे रूप मिळवतात.
तमग्रुवः केशिनीः सं हि रेभिर ऊर्ध्वास्तस्थुर्मम्रुषीः प्रायवे पुनः । तासां जरां प्रमुञ्चन्नेति नानददसुं परं जनयञ्जीवमस्तृतम्
ते चपळ, मोकळ्या केसांच्या, एकत्र त्यांच्या गजरात उभे राहतात, रागावलेले नाहीत, पुन्हा प्रवासासाठी परत येतात; त्या आपले वार्धक्य सोडून, गाऊन, दुसऱ्या नव्या, थकवा न येणाऱ्या जीवाला जन्म देतात.
अधीवासं परि मातू रिहन्नह तुविग्रेभिः सत्वभिर्याति वि ज्रयः । वयो दधत्पद्वते रेरिहत्सदानु श्येनी सचते वर्तनीरह
तो शोभिवंत, आईभोवती दिवसेंदिवस फिरतो, बलवान शक्तींनी तो वार्धक्य ओलांडतो; तारुण्य घेऊन, तो हंसासारखा सतत पुढे जातो, गरुड नेहमी मार्गांशी एकरूप होतो.
अस्माकमग्ने मघवत्सु दीदिह्यध श्वसीवान्वृषभो दमूनाः । अवास्या शिशुमतीरदीदेर्वर्मेव युत्सु परिजर्भुराणः
आमच्यासाठी, अग्ने, उदारांमध्ये तेजाने झळक; वृषभासारखा, घराचा स्वामी, श्वास घे; जो राहतो, जो संततीला जन्म देतो, तो कधीच कमी पडू नये, युद्धात कवचासारखा सुरक्षित राहो.
इदमग्ने सुधितं दुर्धितादधि प्रियादु चिन्मन्मनः प्रेयो अस्तु ते । यत्ते शुक्रं तन्वो रोचते शुचि तेनास्मभ्यं वनसे रत्नमा त्वम्
अग्ने, ही चांगली अर्पण तुझ्या मनाला वाईट अर्पणापेक्षा अधिक प्रिय असो; तुझ्या अंगातून झळकणाऱ्या त्या उजळ, शुद्ध तेजाने, आमच्यासाठी तू धन मिळव.
रथाय नावमुत नो गृहाय नित्यारित्रां पद्वतीं रास्यग्ने । अस्माकं वीराँ उत नो मघोनो जनाँश्च या पारयाच्छर्म या च
रथासाठी, नौकेसाठी आणि आमच्या घरासाठी, अग्ने, आम्हाला नेहमी मार्ग दाखवणारी, वाट दाखवणारी कृपा दे; आमच्या वीरांसाठी, उदार लोकांसाठी आणि जे पार जातात त्यांच्यासाठी, तू संरक्षण दे, तेच दे.
अभी नो अग्न उक्थमिज्जुगुर्या द्यावाक्षामा सिन्धवश्च स्वगूर्ताः । गव्यं यव्यं यन्तो दीर्घाहेषं वरमरुण्यो वरन्त
अग्नी, आमच्या स्तुतीने, गाण्याने, आकाश आणि पृथ्वी व उत्तम स्तुती मिळवलेल्या नद्यांसह येवो; गायी आणि ज्वारी मिळवण्यासाठी, दीर्घकाळ टिकणाऱ्या गजराने, लाल रंगाच्या देवता उत्तम निवडोत.
बळित्था तद्वपुषे धायि दर्शतं देवस्य भर्गः सहसो यतो जनि । यदीमुप ह्वरते साधते मतिरृतस्य धेना अनयन्त सस्रुतः
ती अद्भुत तेजस्विता रूपासाठी ठेवली आहे; देवाच्या सामर्थ्याचे तेज, ज्यापासून ते जन्मले; जेव्हा विचार जवळ येतो आणि साध्य करतो, सत्याच्या गायी प्रवाही धारा आणतात.
पृक्षो वपुः पितुमान्नित्य आ शये द्वितीयमा सप्तशिवासु मातृषु । तृतीयमस्य वृषभस्य दोहसे दशप्रमतिं जनयन्त योषणः
तो तेजस्वी, अनेक पित्यांचा वारस, नेहमी पडून असतो; दुसरा सात पोसणाऱ्या मातांमध्ये आहे; या वृषभाच्या दुधासाठी, स्त्रिया तिसरे, दहा प्रकारचे बुद्धिमान उत्पन्न करतात.