अस्तोढ्वं स्तोम्या ब्रह्मणा मेऽवीवृधध्वमुशतीरुषासः । युष्माकं देवीरवसा सनेम सहस्रिणं च शतिनं च वाजम्
मी तुम्हा उषांचा स्तुती आणि प्रार्थनेने गौरव केला आहे. तुम्ही उषा-देवी वाढत जाव्यात. तुमच्या कृपेने, हे देवी, आम्हाला हजारो आणि शेकडो पटीने यश मिळू दे.
प्राता रत्नं प्रातरित्वा दधाति तं चिकित्वान्प्रतिगृह्या नि धत्ते । तेन प्रजां वर्धयमान आयू रायस्पोषेण सचते सुवीरः
सकाळी ज्ञानी माणूस धन मिळवतो, ते स्वीकारतो आणि सुरक्षित ठेवतो. त्या संपत्तीने तो आपली संतती आणि आयुष्य वाढवतो, आणि संपत्ती व शौर्याने समृद्ध होतो.
सुगुरसत्सुहिरण्यः स्वश्वो बृहदस्मै वय इन्द्रो दधाति । यस्त्वायन्तं वसुना प्रातरित्वो मुक्षीजयेव पदिमुत्सिनाति
जो सकाळी तुला दान देतो, त्याला इंद्र उत्तम घर, भरपूर सोने, सुंदर घोडे आणि विपुल संपत्ती देतो. जसा विजेता जाळ्यातून पाऊल सोडवतो, तसा तो धन मुक्त करतो.
आयमद्य सुकृतं प्रातरिच्छन्निष्टेः पुत्रं वसुमता रथेन । अंशोः सुतं पायय मत्सरस्य क्षयद्वीरं वर्धय सूनृताभिः
आज सकाळी दान घेऊन तो धनाने भरलेल्या रथासह, जणू पुत्र वडिलाकडे येतो तसा येतो. त्याला सोमरस प्यायला मिळो, आणि सत्य बोलण्याने त्याचे शौर्य वाढो.
उप क्षरन्ति सिन्धवो मयोभुव ईजानं च यक्ष्यमाणं च धेनवः । पृणन्तं च पपुरिं च श्रवस्यवो घृतस्य धारा उप यन्ति विश्वतः
नद्या आनंद देत एकत्र वाहतात, आणि गायी यज्ञ करणाऱ्याजवळ येतात. जे भरतात आणि जे ओततात, असे सर्व प्रसिद्ध, तुपाच्या धारांनी सर्व बाजूंनी येतात.
नाकस्य पृष्ठे अधि तिष्ठति श्रितो यः पृणाति स ह देवेषु गच्छति । तस्मा आपो घृतमर्षन्ति सिन्धवस्तस्मा इयं दक्षिणा पिन्वते सदा
जो दान देतो तो आकाशाच्या शिखरावर स्थिर असतो; जो भरतो तो देवांमध्ये जातो. त्याच्यासाठी नद्या तूप आणतात, आणि त्याच्यासाठी दान नेहमी वाढत राहते.
दक्षिणावतामिदिमानि चित्रा दक्षिणावतां दिवि सूर्यासः । दक्षिणावन्तो अमृतं भजन्ते दक्षिणावन्तः प्र तिरन्त आयुः
ही सर्व सुंदर गोष्टी दान करणाऱ्याच्या आहेत; दान करणाऱ्यांसाठी आकाशात सूर्य चमकतात. दान करणारे अमरत्व मिळवतात, आणि त्यांचे आयुष्य वाढते.
मा पृणन्तो दुरितमेन आरन्मा जारिषुः सूरयः सुव्रतासः । अन्यस्तेषां परिधिरस्तु कश्चिदपृणन्तमभि सं यन्तु शोकाः
दान करणाऱ्यांना कधीही दु:ख येऊ नये, त्यांची मुलेही सुरक्षित राहोत, हे सज्जनो. इतरांसाठी काही सीमा असू दे, पण जो दान देत नाही त्याच्यावरच दु:ख येवो.
अमन्दान्स्तोमान्प्र भरे मनीषा सिन्धावधि क्षियतो भाव्यस्य । यो मे सहस्रममिमीत सवानतूर्तो राजा श्रव इच्छमानः
मी आपल्या मनाने विपुल स्तुती अर्पण करतो, सिंधूच्या अधिपतीसाठी, जो धनात राहतो. ज्याने मला हजारो दान दिले, असा दानशूर राजा कीर्तीची इच्छा करतो.
शतं राज्ञो नाधमानस्य निष्काञ्छतमश्वान्प्रयतान्सद्य आदम् । शतं कक्षीवाँ असुरस्य गोनां दिवि श्रवोऽजरमा ततान
जो राजा कधी दान थांबवत नाही, त्याचे शंभर सोन्याचे हार, शंभर तयार घोडे लगेच मिळतात. कक्षीवन्त या अधिपतीच्या शंभर गायी, आणि त्याची कीर्ती आकाशात अढळ राहते.
उप मा श्यावाः स्वनयेन दत्ता वधूमन्तो दश रथासो अस्थुः । षष्टिः सहस्रमनु गव्यमागात्सनत्कक्षीवाँ अभिपित्वे अह्नाम्
श्यावाने दिलेले दहा वधूसह रथ माझ्याकडे आले; साठ हजार गायी मागून आल्या, आणि कक्षीवन्ताचे धन दिवसाच्या शेवटी मोठ्या प्रमाणात मिळाले.
चत्वारिंशद्दशरथस्य शोणाः सहस्रस्याग्रे श्रेणिं नयन्ति । मदच्युतः कृशनावतो अत्यान्कक्षीवन्त उदमृक्षन्त पज्राः
दहा रथांच्या मालकाचे चाळीस लाल घोडे हजारांच्या रांगेच्या पुढे नेतात. कक्षीवन्ताचे मदाने भरलेले वेगवान घोडे इतरांना मागे टाकतात.
पूर्वामनु प्रयतिमा ददे वस्त्रीन्युक्ताँ अष्टावरिधायसो गाः । सुबन्धवो ये विश्या इव व्रा अनस्वन्तः श्रव ऐषन्त पज्राः
पूर्वीच्या दानानंतर मी वस्त्रे, आठ वेळा जुळवलेल्या गायी मिळवल्या. ज्या जवळच्या मित्रांसारख्या आहेत, असे रथचालक, रथांशिवाय, कीर्ती मिळवतात.
आगधिता परिगधिता या कशीकेव जङ्गहे । ददाति मह्यं यादुरी याशूनां भोज्या शता
जशी काशीच्या बाईच्या मांडीवर कमरपट्टा शोभून दिसतो, तशीच सुंदर सजलेली यदुरी मला शेकडो झटपट मिळणाऱ्या आणि खायला छान अशा गोष्टी देते.
उपोप मे परा मृश मा मे दभ्राणि मन्यथाः । सर्वाहमस्मि रोमशा गन्धारीणामिवाविका
माझ्याजवळ ये, मला नीट पाहा, माझ्या लहानपणाला कमी लेखू नकोस; मी पूर्ण केसाळ आहे, जशी गांधार देशातील मेंढी असते.
अग्निं होतारं मन्ये दास्वन्तं वसुं सूनुं सहसो जातवेदसं विप्रं न जातवेदसम् । य ऊर्ध्वया स्वध्वरो देवो देवाच्या कृपा । घृतस्य विभ्राष्टिमनु वष्टि शोचिषाजुह्वानस्य सर्पिषः
मी अग्नीला यज्ञाचा पुरोहित, दानशूर, बलवानाचा पुत्र, सर्व जन्मांचा जाणणारा, ऋषी आणि देवांचा देव मानतो. तो शुद्ध विधीने, दैवी करुणेने, तुपाच्या तेजस्वी प्रवाहामागे ज्वाळेने जातो, आणि हविष्य अर्पण करतो.
यजिष्ठं त्वा यजमाना हुवेम ज्येष्ठमङ्गिरसां विप्र मन्मभिर्विप्रेभिः शुक्र मन्मभिः । परिज्मानमिव द्यां होतारं चर्षणीनाम् । शोचिष्केशं वृषणं यमिमा विशः प्रावन्तु जूतये विशः
हे अग्नी, यज्ञासाठी सर्वात योग्य, अंगिरसांमध्ये श्रेष्ठ, ऋषी, आम्ही तुला आमच्या स्तोत्रांनी आणि शुद्ध मनाने बोलावतो. तू आकाशाच्या रक्षणासारखा, लोकांचा पुरोहित, ज्वलंत केसांचा, बलवान, ज्याला सर्व लोक मदतीसाठी आधार देतात.
स हि पुरू चिदोजसा विरुक्मता दीद्यानो भवति द्रुहंतरः परशुर्न द्रुहंतरः । वीळु चिद्यस्य समृतौ श्रुवद्वनेव यत्स्थिरम् । निःषहमाणो यमते नायते धन्वासहा नायते
तो अग्नी, प्रचंड तेजाने झळाळणारा, शत्रूंचा नाश करणारा बनतो, कुऱ्हाडीप्रमाणे, पण स्वतः शत्रू नाही. त्याच्या समोर जे खाली पडतात, जणू दाट जंगलात, तेही तो जिंकतो, जे काही मजबूत असते तेही तो सहज ताब्यात घेतो आणि युद्धात कधीही हरत नाही.
दृळ्हा चिदस्मा अनु दुर्यथा विदे तेजिष्ठाभिररणिभिर्दाष्ट्यवसेऽग्नये दाष्ट्यवसे । प्र यः पुरूणि गाहते तक्षद्वनेव शोचिषा । स्थिरा चिदन्ना नि रिणात्योजसा नि स्थिराणि चिदोजसा
मजबूत किल्लेही त्याच्यासमोर झुकतात; तुला सर्व वाटा माहीत आहेत, अग्नीला अर्पणासाठी जलद जळणाऱ्या लाकडांनी. तो अग्नी, अनेकांना भेदतो, जणू सुतार ज्वाळेने, आणि अगदी कडक अन्नही आपल्या बळाने तो सहज कापतो.
तमस्य पृक्षमुपरासु धीमहि नक्तं यः सुदर्शतरो दिवातरादप्रायुषे दिवातरात् । आदस्यायुर्ग्रभणवद्वीळु शर्म न सूनवे । भक्तमभक्तमवो व्यन्तो अजरा अग्नयो व्यन्तो अजराः
आम्ही त्या तेजस्वी अग्नीचे ध्यान करतो, जो अंधारातही उजळून दिसतो, रात्री दिवसा पेक्षा अधिक स्पष्ट दिसतो, आणि अल्पायुषी दिवसा नाही. त्याला, जणू पुत्राला, आम्ही आश्रय धरतो, भक्त असो वा अभक्त, तो अमर अग्नी सर्वांना संरक्षण देतो.
स हि शर्धो न मारुतं तुविष्वणिरप्नस्वतीषूर्वरास्विष्टनिरार्तनास्विष्टनिः । आदद्धव्यान्याददिर्यज्ञस्य केतुरर्हणा । अध स्मास्य हर्षतो हृषीवतो विश्वे जुषन्त पन्थां नरः शुभे न पन्थाम्
तो अग्नी, मोठ्या सैन्यासारखा, मरुतांसारखा गडगडणारा, सुपीक आणि ओसाड भूमीतही वेगाने धावणारा आहे. तो हविष्य स्वीकारतो, यज्ञाचा चिन्ह आहे, पूजेचा योग्य आहे. मग आनंदाने, सर्व लोक त्याचा सुंदर मार्ग आनंदाने चालतात.
द्विता यदीं कीस्तासो अभिद्यवो नमस्यन्त उपवोचन्त भृगवो मथ्नन्तो दाशा भृगवः । अग्निरीशे वसूनां शुचिर्यो धर्णिरेषाम् । प्रियाँ अपिधीँर्वनिषीष्ट मेधिर आ वनिषीष्ट मेधिरः
जेव्हा भृगु ऋषींनी भक्तीने त्याची स्तुती केली, त्याला घासून प्रकट केला, तेव्हा अग्नी हा संपत्तीचा स्वामी, शुद्ध आणि सर्वांचा आधार झाला. तो प्रिय धन बुद्धिमानाकडे जपून ठेवो.
विश्वासां त्वा विशां पतिं हवामहे सर्वासां समानं दम्पतिं भुजे सत्यगिर्वाहसं भुजे । अतिथिं मानुषाणां पितुर्न यस्यासया । अमी च विश्वे अमृतास आ वयो हव्या देवेष्वा वयः
आम्ही तुला सर्व लोकांचा स्वामी, सर्वांचा एकत्र मालक, खरी स्तुती करणारा, सर्वांचा सोबती म्हणून बोलावतो. तू मानवांचा पाहुणा, वडिलांसारखा, ज्याचे स्थान कधीही सोडले जात नाही; आणि हे सर्व अमर पक्षी देवांना हविष्य पोहोचवतात.
त्वमग्ने सहसा सहन्तमः शुष्मिन्तमो जायसे देवतातये रयिर्न देवतातये । शुष्मिन्तमो हि ते मदो द्युम्निन्तम उत क्रतुः । अध स्मा ते परि चरन्त्यजर श्रुष्टीवानो नाजर
हे अग्नी, तू सर्वांत बलवान, अत्यंत तेजस्वी, देवकार्याकरता जन्मलेला आहेस, देवकार्याकरता संपत्ती आहेस. तुझा उत्साह सर्वांत मोठा, तुझी इच्छा सर्वांत तेजस्वी; म्हणूनच, अमर आणि नेहमी ऐकणारे तुझ्या सभोवती फिरतात.
प्र वो महे सहसा सहस्वत उषर्बुधे पशुषे नाग्नये स्तोमो बभूत्वग्नये । प्रति यदीं हविष्मान्विश्वासु क्षासु जोगुवे । अग्रे रेभो न जरत ऋषूणां जूर्णिर्होत ऋषूणाम्
आमची स्तुती या महान, बलवान, शक्तिमान, गायींच्या राखणाऱ्या अग्नीला असो. जेव्हा तो हविष्य घेऊन सर्व घरांत असतो; तो ऋषींपैकी पुढे, गजर करणाऱ्या वृषासारखा, पुरोहित, ऋषींपैकी बलवान आहे.
स नो नेदिष्ठं ददृशान आ भराग्ने देवेभिः सचनाः सुचेतुना महो रायः सुचेतुना । महि शविष्ठ नस्कृधि संचक्षे भुजे अस्यै । महि स्तोतृभ्यो मघवन्सुवीर्यं मथीरुग्रो न शवसा
हे अग्नी, देवांसह, उत्तम सल्ल्याने, आम्हाला सर्वात जवळचे दर्शन आणि मोठे धन दे. हे बलवान, आम्हाला भरपूर संपत्ती दे, आणि स्तुती करणाऱ्यांना, दानशूरा, वीर्यशक्ती दे, जशी उग्र शक्तीवान देतो.
अयं जायत मनुषो धरीमणि होता यजिष्ठ उशिजामनु व्रतमग्निः स्वमनु व्रतम् । विश्वश्रुष्टिः सखीयते रयिरिव श्रवस्यते । अदब्धो होता नि षददिळस्पदे परिवीत इळस्पदे
हा अग्नी माणसांच्या घरात जन्मतो, यज्ञासाठी सर्वात योग्य पुरोहित, उशिजांच्या नियमाने, स्वतःच्या नियमाने चालतो. तो सर्वांच्या ऐकण्यात येतो, मित्रासारखा आहे, त्याची कीर्ती संपत्तीप्रमाणे पसरते. निष्कलंक पुरोहित हविष्याच्या जागी बसतो, सर्व बाजूंनी वेढलेला.
तं यज्ञसाधमपि वातयामस्यृतस्य पथा नमसा हविष्मता देवताता हविष्मता । स न ऊर्जामुपाभृत्यया कृपा न जूर्यति । यं मातरिश्वा मनवे परावतो देवं भाः परावतः
त्याला, यज्ञासाठी योग्य असलेल्या अग्नीला, आम्ही सत्याच्या मार्गाने, नम्रतेने आणि हविष्याने, देवांच्या भागासाठी पाठवतो. तो आम्हाला पोषण देतो, मदतीसारखा कधीही वृद्ध होत नाही. ज्याला मातरिश्वानने दूरवरून मनुला आणले, त्या देवतेचे तेज दूरवरून आले.
एवेन सद्यः पर्येति पार्थिवं मुहुर्गी रेतो वृषभः कनिक्रदद्दधद्रेतः कनिक्रदत् । शतं चक्षाणो अक्षभिर्देवो वनेषु तुर्वणिः । सदो दधान उपरेषु सानुष्वग्निः परेषु सानुषु
असा हा वृषभ अग्नी, एकदम पृथ्वीवर सर्वत्र फिरतो, पुन्हा पुन्हा गर्जना करतो आणि आपले बी पसरतो. शंभर डोळ्यांनी पाहणारा, देव, जंगलात वेगवान, अग्नी उंच शिखरांवर आपले स्थान ठेवतो.
स सुक्रतुः पुरोहितो दमेदमेऽग्निर्यज्ञस्याध्वरस्य चेतति क्रत्वा यज्ञस्य चेतति । क्रत्वा वेधा इषूयते विश्वा जातानि पस्पशे । यतो घृतश्रीरतिथिरजायत वह्निर्वेधा अजायत
तो अग्नी, उत्तम बुद्धीचा, या घराचा पुरोहित आहे, यज्ञ आणि विधी आपल्या इच्छेने जाणतो. आपल्या इच्छेने तो सर्वांचा प्रिय होतो, सर्व सृष्टीला पाहतो. ज्या अग्नीपासून तुपाने युक्त पाहुणा जन्मला, तो अग्नी, ज्ञानी, जन्माला आला.