एषा दिवो दुहिता प्रत्यदर्शि ज्योतिर्वसाना समना पुरस्तात् । ऋतस्य पन्थामन्वेति साधु प्रजानतीव न दिशो मिनाति
ही दिव्याची कन्या, प्रकाशाने सजलेली, पुढे एकत्र येते; ती सत्याचा चांगला मार्ग धरते आणि दिशांचा विसर पडू देत नाही.
उपो अदर्शि शुन्ध्युवो न वक्षो नोधा इवाविरकृत प्रियाणि । अद्मसन्न ससतो बोधयन्ती शश्वत्तमागात्पुनरेयुषीणाम्
ती जशी शुद्ध स्त्रीचे वक्षस्थळ दिसते, तशी प्रकट होते; कुशल पत्नीप्रमाणे प्रिय रूप दाखवते; झोपलेल्यांना जागं करते आणि पुन्हा पुन्हा येते, नेहमीच येणाऱ्यांमध्ये सर्वांत स्थिर.
पूर्वे अर्धे रजसो अप्त्यस्य गवां जनित्र्यकृत प्र केतुम् । व्यु प्रथते वितरं वरीय ओभा पृणन्ती पित्रोरुपस्था
तेजस्वी प्रदेशाच्या पहिल्या भागात, गायींची जननी चिन्ह दाखवते; ती सर्वत्र पसरते, समृद्धी देते आणि दोन्ही पालकांचे कुशीत भर घालते.
एवेदेषा पुरुतमा दृशे कं नाजामिं न परि वृणक्ति जामिम् । अरेपसा तन्वा शाशदाना नार्भादीषते न महो विभाती
हीच सर्वांत उदार, सर्वांना दिसते; ती नवजात किंवा पतीला दूर करत नाही. निष्कलंक, स्वतःला सजवलेली, ती मुलाला किंवा मोठ्याला घाबरत नाही, उजळते.
अभ्रातेव पुंस एति प्रतीची गर्तारुगिव सनये धनानाम् । जायेव पत्य उशती सुवासा उषा हस्रेव नि रिणीते अप्सः
ती जशी ढग पुरुषाकडे येतो, तशी येते; जशी संपत्ती मिळवणाऱ्यासाठी विहीर खणलेली असते, तशी; जशी पत्नी पतीकडे, सजलेली आणि उत्सुक, तशी उषा, तेजस्वी कळपासारखी, पाणी सोडते.
स्वसा स्वस्रे ज्यायस्यै योनिमारैगपैत्यस्याः प्रतिचक्ष्येव । व्युच्छन्ती रश्मिभिः सूर्यस्याञ्ज्यङ्क्ते समनगा इव व्राः
ज्येष्ठ बहिणीकडे लहान बहिण जशी आपल्या घराकडे परत येते, तशी ती सूर्याच्या किरणांनी उजळून, शोभिवंत दिसते. जणू स्त्रियांचे जथ्थे एकत्र येतात, तशी ती सजलेली भासते.
आसां पूर्वासामहसु स्वसॄणामपरा पूर्वामभ्येति पश्चात् । ताः प्रत्नवन्नव्यसीर्नूनमस्मे रेवदुच्छन्तु सुदिना उषासः
या उषा म्हणजे एकमेकींच्या मागोमाग येणाऱ्या बहिणी आहेत; मागची उषा नेहमी पुढच्या उषेला अनुसरते. जशा जुन्या उषा उदयास येत, तशाच या नित्य नवीन उषा आपल्यासाठी संपत्ती आणि शुभ दिवस घेऊन याव्यात.
प्र बोधयोषः पृणतो मघोन्यबुध्यमानाः पणयः ससन्तु । रेवदुच्छ मघवद्भ्यो मघोनि रेवत्स्तोत्रे सूनृते जारयन्ती
हे उषे, तू आम्हाला आपल्या संपत्तीने जागे कर. जे अजून जागे झाले नाहीत, त्यांनाही जागे कर. उदयास ये, दानशूरांसाठी संपत्ती घेऊन ये, आणि गाण्याला व सत्य बोलण्याला फळ दे.
अवेयमश्वैद्युवतिः पुरस्ताद्युङ्क्ते गवामरुणानामनीकम् । वि नूनमुच्छादसति प्र केतुर्गृहंगृहमुप तिष्ठाते अग्निः
ही अश्वांनी समृद्ध, तरुण उषा, पुढे लाल गायींना जुळवते, कळपातील अग्रगण्य. ती उगवताच तिचा झेंडा फडकतो, आणि अग्नी प्रत्येक घरात उभा राहतो.
उत्ते वयश्चिद्वसतेरपप्तन्नरश्च ये पितुभाजो व्युष्टौ । अमा सते वहसि भूरि वाममुषो देवि दाशुषे मर्त्याय
पक्षीदेखील आपल्या घरट्यातून उडून गेले, आणि जे पुरुष वडिलांसोबत अर्पणात सहभागी होतात, तेही उषेच्या प्रकाशात उठतात. हे देवी उषा, तू आपल्या भक्ताला, घरात राहणाऱ्या माणसाला भरपूर संपत्ती देतेस.
अस्तोढ्वं स्तोम्या ब्रह्मणा मेऽवीवृधध्वमुशतीरुषासः । युष्माकं देवीरवसा सनेम सहस्रिणं च शतिनं च वाजम्
मी तुम्हा उषांचा स्तुती आणि प्रार्थनेने गौरव केला आहे. तुम्ही उषा-देवी वाढत जाव्यात. तुमच्या कृपेने, हे देवी, आम्हाला हजारो आणि शेकडो पटीने यश मिळू दे.
प्राता रत्नं प्रातरित्वा दधाति तं चिकित्वान्प्रतिगृह्या नि धत्ते । तेन प्रजां वर्धयमान आयू रायस्पोषेण सचते सुवीरः
सकाळी ज्ञानी माणूस धन मिळवतो, ते स्वीकारतो आणि सुरक्षित ठेवतो. त्या संपत्तीने तो आपली संतती आणि आयुष्य वाढवतो, आणि संपत्ती व शौर्याने समृद्ध होतो.
सुगुरसत्सुहिरण्यः स्वश्वो बृहदस्मै वय इन्द्रो दधाति । यस्त्वायन्तं वसुना प्रातरित्वो मुक्षीजयेव पदिमुत्सिनाति
जो सकाळी तुला दान देतो, त्याला इंद्र उत्तम घर, भरपूर सोने, सुंदर घोडे आणि विपुल संपत्ती देतो. जसा विजेता जाळ्यातून पाऊल सोडवतो, तसा तो धन मुक्त करतो.
आयमद्य सुकृतं प्रातरिच्छन्निष्टेः पुत्रं वसुमता रथेन । अंशोः सुतं पायय मत्सरस्य क्षयद्वीरं वर्धय सूनृताभिः
आज सकाळी दान घेऊन तो धनाने भरलेल्या रथासह, जणू पुत्र वडिलाकडे येतो तसा येतो. त्याला सोमरस प्यायला मिळो, आणि सत्य बोलण्याने त्याचे शौर्य वाढो.
उप क्षरन्ति सिन्धवो मयोभुव ईजानं च यक्ष्यमाणं च धेनवः । पृणन्तं च पपुरिं च श्रवस्यवो घृतस्य धारा उप यन्ति विश्वतः
नद्या आनंद देत एकत्र वाहतात, आणि गायी यज्ञ करणाऱ्याजवळ येतात. जे भरतात आणि जे ओततात, असे सर्व प्रसिद्ध, तुपाच्या धारांनी सर्व बाजूंनी येतात.
नाकस्य पृष्ठे अधि तिष्ठति श्रितो यः पृणाति स ह देवेषु गच्छति । तस्मा आपो घृतमर्षन्ति सिन्धवस्तस्मा इयं दक्षिणा पिन्वते सदा
जो दान देतो तो आकाशाच्या शिखरावर स्थिर असतो; जो भरतो तो देवांमध्ये जातो. त्याच्यासाठी नद्या तूप आणतात, आणि त्याच्यासाठी दान नेहमी वाढत राहते.
दक्षिणावतामिदिमानि चित्रा दक्षिणावतां दिवि सूर्यासः । दक्षिणावन्तो अमृतं भजन्ते दक्षिणावन्तः प्र तिरन्त आयुः
ही सर्व सुंदर गोष्टी दान करणाऱ्याच्या आहेत; दान करणाऱ्यांसाठी आकाशात सूर्य चमकतात. दान करणारे अमरत्व मिळवतात, आणि त्यांचे आयुष्य वाढते.
मा पृणन्तो दुरितमेन आरन्मा जारिषुः सूरयः सुव्रतासः । अन्यस्तेषां परिधिरस्तु कश्चिदपृणन्तमभि सं यन्तु शोकाः
दान करणाऱ्यांना कधीही दु:ख येऊ नये, त्यांची मुलेही सुरक्षित राहोत, हे सज्जनो. इतरांसाठी काही सीमा असू दे, पण जो दान देत नाही त्याच्यावरच दु:ख येवो.
अमन्दान्स्तोमान्प्र भरे मनीषा सिन्धावधि क्षियतो भाव्यस्य । यो मे सहस्रममिमीत सवानतूर्तो राजा श्रव इच्छमानः
मी आपल्या मनाने विपुल स्तुती अर्पण करतो, सिंधूच्या अधिपतीसाठी, जो धनात राहतो. ज्याने मला हजारो दान दिले, असा दानशूर राजा कीर्तीची इच्छा करतो.
शतं राज्ञो नाधमानस्य निष्काञ्छतमश्वान्प्रयतान्सद्य आदम् । शतं कक्षीवाँ असुरस्य गोनां दिवि श्रवोऽजरमा ततान
जो राजा कधी दान थांबवत नाही, त्याचे शंभर सोन्याचे हार, शंभर तयार घोडे लगेच मिळतात. कक्षीवन्त या अधिपतीच्या शंभर गायी, आणि त्याची कीर्ती आकाशात अढळ राहते.
उप मा श्यावाः स्वनयेन दत्ता वधूमन्तो दश रथासो अस्थुः । षष्टिः सहस्रमनु गव्यमागात्सनत्कक्षीवाँ अभिपित्वे अह्नाम्
श्यावाने दिलेले दहा वधूसह रथ माझ्याकडे आले; साठ हजार गायी मागून आल्या, आणि कक्षीवन्ताचे धन दिवसाच्या शेवटी मोठ्या प्रमाणात मिळाले.
चत्वारिंशद्दशरथस्य शोणाः सहस्रस्याग्रे श्रेणिं नयन्ति । मदच्युतः कृशनावतो अत्यान्कक्षीवन्त उदमृक्षन्त पज्राः
दहा रथांच्या मालकाचे चाळीस लाल घोडे हजारांच्या रांगेच्या पुढे नेतात. कक्षीवन्ताचे मदाने भरलेले वेगवान घोडे इतरांना मागे टाकतात.
पूर्वामनु प्रयतिमा ददे वस्त्रीन्युक्ताँ अष्टावरिधायसो गाः । सुबन्धवो ये विश्या इव व्रा अनस्वन्तः श्रव ऐषन्त पज्राः
पूर्वीच्या दानानंतर मी वस्त्रे, आठ वेळा जुळवलेल्या गायी मिळवल्या. ज्या जवळच्या मित्रांसारख्या आहेत, असे रथचालक, रथांशिवाय, कीर्ती मिळवतात.
आगधिता परिगधिता या कशीकेव जङ्गहे । ददाति मह्यं यादुरी याशूनां भोज्या शता
जशी काशीच्या बाईच्या मांडीवर कमरपट्टा शोभून दिसतो, तशीच सुंदर सजलेली यदुरी मला शेकडो झटपट मिळणाऱ्या आणि खायला छान अशा गोष्टी देते.
उपोप मे परा मृश मा मे दभ्राणि मन्यथाः । सर्वाहमस्मि रोमशा गन्धारीणामिवाविका
माझ्याजवळ ये, मला नीट पाहा, माझ्या लहानपणाला कमी लेखू नकोस; मी पूर्ण केसाळ आहे, जशी गांधार देशातील मेंढी असते.
अग्निं होतारं मन्ये दास्वन्तं वसुं सूनुं सहसो जातवेदसं विप्रं न जातवेदसम् । य ऊर्ध्वया स्वध्वरो देवो देवाच्या कृपा । घृतस्य विभ्राष्टिमनु वष्टि शोचिषाजुह्वानस्य सर्पिषः
मी अग्नीला यज्ञाचा पुरोहित, दानशूर, बलवानाचा पुत्र, सर्व जन्मांचा जाणणारा, ऋषी आणि देवांचा देव मानतो. तो शुद्ध विधीने, दैवी करुणेने, तुपाच्या तेजस्वी प्रवाहामागे ज्वाळेने जातो, आणि हविष्य अर्पण करतो.
यजिष्ठं त्वा यजमाना हुवेम ज्येष्ठमङ्गिरसां विप्र मन्मभिर्विप्रेभिः शुक्र मन्मभिः । परिज्मानमिव द्यां होतारं चर्षणीनाम् । शोचिष्केशं वृषणं यमिमा विशः प्रावन्तु जूतये विशः
हे अग्नी, यज्ञासाठी सर्वात योग्य, अंगिरसांमध्ये श्रेष्ठ, ऋषी, आम्ही तुला आमच्या स्तोत्रांनी आणि शुद्ध मनाने बोलावतो. तू आकाशाच्या रक्षणासारखा, लोकांचा पुरोहित, ज्वलंत केसांचा, बलवान, ज्याला सर्व लोक मदतीसाठी आधार देतात.
स हि पुरू चिदोजसा विरुक्मता दीद्यानो भवति द्रुहंतरः परशुर्न द्रुहंतरः । वीळु चिद्यस्य समृतौ श्रुवद्वनेव यत्स्थिरम् । निःषहमाणो यमते नायते धन्वासहा नायते
तो अग्नी, प्रचंड तेजाने झळाळणारा, शत्रूंचा नाश करणारा बनतो, कुऱ्हाडीप्रमाणे, पण स्वतः शत्रू नाही. त्याच्या समोर जे खाली पडतात, जणू दाट जंगलात, तेही तो जिंकतो, जे काही मजबूत असते तेही तो सहज ताब्यात घेतो आणि युद्धात कधीही हरत नाही.
दृळ्हा चिदस्मा अनु दुर्यथा विदे तेजिष्ठाभिररणिभिर्दाष्ट्यवसेऽग्नये दाष्ट्यवसे । प्र यः पुरूणि गाहते तक्षद्वनेव शोचिषा । स्थिरा चिदन्ना नि रिणात्योजसा नि स्थिराणि चिदोजसा
मजबूत किल्लेही त्याच्यासमोर झुकतात; तुला सर्व वाटा माहीत आहेत, अग्नीला अर्पणासाठी जलद जळणाऱ्या लाकडांनी. तो अग्नी, अनेकांना भेदतो, जणू सुतार ज्वाळेने, आणि अगदी कडक अन्नही आपल्या बळाने तो सहज कापतो.
तमस्य पृक्षमुपरासु धीमहि नक्तं यः सुदर्शतरो दिवातरादप्रायुषे दिवातरात् । आदस्यायुर्ग्रभणवद्वीळु शर्म न सूनवे । भक्तमभक्तमवो व्यन्तो अजरा अग्नयो व्यन्तो अजराः
आम्ही त्या तेजस्वी अग्नीचे ध्यान करतो, जो अंधारातही उजळून दिसतो, रात्री दिवसा पेक्षा अधिक स्पष्ट दिसतो, आणि अल्पायुषी दिवसा नाही. त्याला, जणू पुत्राला, आम्ही आश्रय धरतो, भक्त असो वा अभक्त, तो अमर अग्नी सर्वांना संरक्षण देतो.