नकिर्देवा मिनीमसि नकिरा योपयामसि मन्त्रश्रुत्यं चरामसि । पक्षेभिरपिकक्षेभिरत्राभि सं रभामहे
आपण कोणत्याही देवाचा तिरस्कार करत नाही, कोणावरही राग धरत नाही; आपण ऐकलेल्या मंत्रानुसार वागतो. पंखांनी, बाजूच्या पंखांनीही, आपण इथे एकत्र प्रयत्न करतो.
यस्मिन्वृक्षे सुपलाशे देवैः सम्पिबते यमः । अत्रा नो विश्पतिः पिता पुराणाँ अनु वेनति
त्या सुंदर पानांच्या झाडावर यम देवांबरोबर बसून पितो; तिथे आमचे जुने स्वामी, वडील, त्याच्या मागे जातात.
पुराणाँ अनुवेनन्तं चरन्तं पापयामुया । असूयन्नभ्यचाकशं तस्मा अस्पृहयं पुनः
ते जुने लोक, पापाच्या मार्गावर भटकणाऱ्याला पाहून त्याचा हेवा करत होते; मी त्याच्याकडून दूर झालो, पुन्हा त्याची इच्छा केली नाही.
यं कुमार नवं रथमचक्रं मनसाकृणोः । एकेषं विश्वतः प्राञ्चमपश्यन्नधि तिष्ठसि
अरे कुमार, नवीन चाकांचे रथ तू मनाने तयार केलेस; काहींनी तो सर्व दिशांना तोंड करून पाहिला, आणि तू त्यावर उभा आहेस.
यं कुमार प्रावर्तयो रथं विप्रेभ्यस्परि । तं सामानु प्रावर्तत समितो नाव्याहितम्
अरे कुमार, तू तो रथ ऋषींसाठी चालवला; गाण्याने तो एकत्र पुढे गेला, सभा मागे राहिली नाही.
कः कुमारमजनयद्रथं को निरवर्तयत् । कः स्वित्तदद्य नो ब्रूयादनुदेयी यथाभवत्
हा कुमार कोणी जन्माला घातला? रथ कोणी तयार केला? आज आपल्याला कोणी सांगेल की ही मालिका कशी झाली?
यथाभवदनुदेयी ततो अग्रमजायत । पुरस्ताद्बुध्न आततः पश्चान्निरयणं कृतम्
जशी मालिका झाली, तिथून पहिले निर्माण झाले; पुढे पाया पसरला, मागे अक्ष तयार झाले.
इदं यमस्य सादनं देवमानं यदुच्यते । इयमस्य धम्यते नाळीरयं गीर्भिः परिष्कृतः
हे यमाचे आसन आहे, जे दैवी निवासस्थान म्हणतात; इथे त्याचा मापाचा भांडे ठेवले आहे, शब्दांनी सजवलेले.
केश्यग्निं केशी विषं केशी बिभर्ति रोदसी । केशी विश्वं स्वर्दृशे केशीदं ज्योतिरुच्यते
केशी अग्नी धरतो, केशी विष धरतो, केशी पृथ्वी आणि आकाश धरतो; केशी सर्व जग पाहतो, केशी हेच प्रकाश आहे असं म्हणतात.
मुनयो वातरशनाः पिशङ्गा वसते मला । वातस्यानु ध्राजिं यन्ति यद्देवासो अविक्षत
मुनि वाऱ्याची कमरबंध बांधतात, पिवळ्या रंगाचे मळकट वस्त्र घालतात; देवांनी त्यांना पाहिल्यावर ते वाऱ्याच्या मार्गाने जातात.
उन्मदिता मौनेयेन वाताँ आ तस्थिमा वयम् । शरीरेदस्माकं यूयं मर्तासो अभि पश्यथ
मुनिवर्याच्या साधनेमुळे आम्ही वेड्यासारखे वाऱ्यावर चढलो; आमच्या शरीरात तुम्ही माणसं आम्हाला पाहता.
अन्तरिक्षेण पतति विश्वा रूपावचाकशत् । मुनिर्देवस्यदेवस्य सौकृत्याय सखा हितः
तो आकाशातून उडतो, सर्व रूपं पाहतो; मुनि, देवाचा मित्र, देवाच्या कृपेसाठी वेगळा ठेवला आहे.
वातस्याश्वो वायोः सखाथो देवेषितो मुनिः । उभौ समुद्रावा क्षेति यश्च पूर्व उतापरः
तो वाऱ्याचा घोडा, वायूचा मित्र, देवांनी प्रेरित असा मुनि आहे; तो दोन्ही समुद्रांत राहतो, एक पुढचा आणि एक मागचा.
अप्सरसां गन्धर्वाणां मृगाणां चरणे चरन् । केशी केतस्य विद्वान्सखा स्वादुर्मदिन्तमः
अप्सरा, गंधर्व आणि पशू यांच्या मध्ये फिरणारा, केशी चिन्ह जाणणारा, गोड आणि अत्यंत आनंददायक मित्र आहे.
वायुरस्मा उपामन्थत्पिनष्टि स्मा कुनन्नमा । केशी विषस्य पात्रेण यद्रुद्रेणापिबत्सह
वाऱ्याने त्याला आमच्यासाठी फिरवले, तो स्त्री मुलाला जसा दाबते तसा दाबतो; केशी विषाच्या पात्राने, रुद्राबरोबर प्याला.
उत देवा अवहितं देवा उन्नयथा पुनः । उतागश्चक्रुषं देवा देवा जीवयथा पुनः
देवतांनी लपवले आणि देवतांनीच पुन्हा उचलले; देवतांनी दिवस निर्माण केला आणि देवतांनीच पुन्हा जीवन दिले.
द्वाविमौ वातौ वात आ सिन्धोरा परावतः । दक्षं ते अन्य आ वातु परान्यो वातु यद्रपः
हे वायू, हे दोन वारे नदीच्या दूर किनाऱ्यावरून वाहतात; त्यातील एक तुझ्यासाठी कौशल्य घेऊन येतो, दुसरा जे काही अपायकारक आहे ते दूर नेवो.
आ वात वाहि भेषजं वि वात वाहि यद्रपः । त्वं हि विश्वभेषजो देवानां दूत ईयसे
वायू, तू औषध घेऊन ये, आणि जे काही अपायकारक आहे ते दूर ने; कारण तू सर्वांना आरोग्य देणारा आहेस, देवतांचा दूत म्हणून तू जातोस.
आ त्वागमं शंतातिभिरथो अरिष्टतातिभिः । दक्षं ते भद्रमाभार्षं परा यक्ष्मं सुवामि ते
मी तुझ्याकडे शांततेच्या आणि सुरक्षिततेच्या शुभेच्छा घेऊन आलो आहे; मी तुझ्यासाठी कौशल्य आणि चांगले भाग्य घेऊन येऊ, आणि तुझ्यापासून रोग दूर करू.
त्रायन्तामिह देवास्त्रायतां मरुतां गणः । त्रायन्तां विश्वा भूतानि यथायमरपा असत्
इथे देवतांनी रक्षण करावे, मरुतांचा समूह रक्षण करो; सर्व सजीवांनी रक्षण करावे, म्हणजे हा कुठल्याही अपायापासून मुक्त राहो.
आप इद्वा उ भेषजीरापो अमीवचातनीः । आपः सर्वस्य भेषजीस्तास्ते कृण्वन्तु भेषजम्
पाणी खरेच औषधी आहे, पाणी रोग दूर करते; पाणी सर्वांसाठी औषध आहे, ते तुझ्यासाठी आरोग्य निर्माण करो.
हस्ताभ्यां दशशाखाभ्यां जिह्वा वाचः पुरोगवी । अनामयित्नुभ्यां त्वा ताभ्यां त्वोप स्पृशामसि
दहा बोटांच्या दोन हातांनी आणि वाणीची पुढारी जीभ यांच्याने, या दोन्ही आजार दूर करणाऱ्या गोष्टींनी, आम्ही तुला स्पर्श करतो.
तव त्य इन्द्र सख्येषु वह्नय ऋतं मन्वाना व्यदर्दिरुर्वलम् । यत्रा दशस्यन्नुषसो रिणन्नपः कुत्साय मन्मन्नह्यश्च दंसयः
इंद्रा, तुझ्या मैत्रीत, सत्याचा विचार करणाऱ्या अग्नीने विशाल प्रदेश फोडला; जिथे आनंदाने उषा पाण्यांना दूर करते, आमच्या स्तोत्राने आणि दातांनी कुत्सासाठी.
अवासृजः प्रस्वः श्वञ्चयो गिरीनुदाज उस्रा अपिबो मधु प्रियम् । अवर्धयो वनिनो अस्य दंससा शुशोच सूर्य ऋतजातया गिरा
तू डोंगरातून गर्जणाऱ्या प्रवाहांना सोडलेस; तू प्रिय मधुर मध प्यायलेस; आपल्या सामर्थ्याने वनांना वाढवलेस; सत्यातून जन्मलेल्या वाणीने सूर्य उजळला.
वि सूर्यो मध्ये अमुचद्रथं दिवो विदद्दासाय प्रतिमानमार्यः । दृळ्हानि पिप्रोरसुरस्य मायिन इन्द्रो व्यास्यच्चकृवाँ ऋजिश्वना
सूर्याने आकाशाच्या मध्यभागी आपली रथ दोरी सोडली; आर्याने दासाला चिन्ह दिले; इंद्राने ऋजिश्वानासोबत असुराच्या कड्या कामगिरी मोडून काढल्या.
अनाधृष्टानि धृषितो व्यास्यन्निधीँरदेवाँ अमृणदयास्यः । मासेव सूर्यो वसु पुर्यमा ददे गृणानः शत्रूँरशृणाद्विरुक्मता
ज्यांना कोणी जिंकू शकत नाही, त्यांना जिंकून त्याने पांगवले; देवता त्याचे मित्र होते, त्यांनी त्याला थांबवले नाही; जसा सूर्य महिन्यात धन शहरात ठेवतो, तसा तो शत्रूंचे ऐकतो आणि त्यांना उज्ज्वल संपत्ती देतो.
अयुद्धसेनो विभ्वा विभिन्दता दाशद्वृत्रहा तुज्यानि तेजते । इन्द्रस्य वज्रादबिभेदभिश्नथः प्राक्रामच्छुन्ध्यूरजहादुषा अनः
शस्त्र नसलेल्या सैन्याने, हे बलवान, तू फोडतोस; वृत्स्राचा संहार करणारा, तू युद्धात तेज दाखवतोस; इंद्राच्या वज्राने बलवान तुटला नाही; वेगवान पुढे गेला, उषांनी रथ दूर केला.
एता त्या ते श्रुत्यानि केवला यदेक एकमकृणोरयज्ञम् । मासां विधानमदधा अधि द्यवि त्वया विभिन्नं भरति प्रधिं पिता
ही तुझी प्रसिद्ध कृत्ये, अद्वितीय, जेव्हा तू एकट्याने एकासाठी यज्ञ केला; तू आकाशात महिन्यांची मांडणी केली; तुझ्यामुळे पित्याने विशाल प्रदेश विभागून आधार दिला.
सूर्यरश्मिर्हरिकेशः पुरस्तात्सविता ज्योतिरुदयाँ अजस्रम् । तस्य पूषा प्रसवे याति विद्वान्सम्पश्यन्विश्वा भुवनानि गोपाः
सूर्यकिरण, पिवळ्या केसांचा, समोर, सविताने अखंड प्रकाश निर्माण केला; त्याच्या प्रेरणेने पूषा जाणकारपणे, सर्व जग पाहत, राखण करणारा म्हणून जातो.
नृचक्षा एष दिवो मध्य आस्त आपप्रिवान्रोदसी अन्तरिक्षम् । स विश्वाचीरभि चष्टे घृताचीरन्तरा पूर्वमपरं च केतुम्
मानवी दृष्टी असलेला हा, आकाशाच्या मध्यभागी बसतो, दोन जग आणि अंतराळ यांचा आनंद घेतो; तो सर्व गोष्टी पाहतो, तुपासारखा तेजस्वी, पूर्वीच्या आणि नंतरच्या चिन्हांच्या मध्ये.