प्र वाता इव दोधत उन्मा पीता अयंसत । कुवित्सोमस्यापामिति
माझे विचार वाऱ्यासारखे हलले आहेत, ते उत्साही आणि मद्यपानाने भारले आहेत; कदाचित मला सोमरस प्यायला मिळेल.
उन्मा पीता अयंसत रथमश्वा इवाशवः । कुवित्सोमस्यापामिति
माझं मन जणू काही वेगवान घोड्यांनी रथ ओढावा तसं उंच झेप घेतंय; कदाचित हा सोमाचा परिणाम असावा.
उप मा मतिरस्थित वाश्रा पुत्रमिव प्रियम् । कुवित्सोमस्यापामिति
माझी बुद्धी माझ्याजवळ आली, जशी गाय आपल्या लाडक्या वासराकडे धावते; कदाचित हा सोमाचा परिणाम असावा.
अहं तष्टेव वन्धुरं पर्यचामि हृदा मतिम् । कुवित्सोमस्यापामिति
मी जणू एखादा कारागीर आपल्या कामाभोवती फिरतो तसं, मनानं विचारांच्या मागे भटकतो; कदाचित हा सोमाचा परिणाम असावा.
नहि मे अक्षिपच्चनाच्छान्त्सुः पञ्च कृष्टयः । कुवित्सोमस्यापामिति
पाचही जमाती मला थांबवू शकल्या नाहीत; कदाचित हा सोमाचा परिणाम असावा.
नहि मे रोदसी उभे अन्यं पक्षं चन प्रति । कुवित्सोमस्यापामिति
ही दोनही जगं किंवा दुसरं कोणतंही पंख मला रोखू शकत नाही; कदाचित हा सोमाचा परिणाम असावा.
अभि द्यां महिना भुवमभीमां पृथिवीं महीम् । कुवित्सोमस्यापामिति
मी माझ्या सामर्थ्यानं आकाशालाही, आणि या विशाल पृथ्वीला देखील मागे टाकतो; कदाचित हा सोमाचा परिणाम असावा.
हन्ताहं पृथिवीमिमां नि दधानीह वेह वा । कुवित्सोमस्यापामिति
ही पृथ्वी मी हवी तिथे ठेवू शकतो; कदाचित हा सोमाचा परिणाम असावा.
ओषमित्पृथिवीमहं जङ्घनानीह वेह वा । कुवित्सोमस्यापामिति
मी पृथ्वीला कोरडी करू शकतो किंवा तिला इकडे तिकडे हलवू शकतो; कदाचित हा सोमाचा परिणाम असावा.
दिवि मे अन्यः पक्षोऽधो अन्यमचीकृषम् । कुवित्सोमस्यापामिति
माझा एक पंख आकाशात आहे, दुसरा मी खाली घातला आहे; कदाचित हा सोमाचा परिणाम असावा.
अहमस्मि महामहोऽभिनभ्यमुदीषितः । कुवित्सोमस्यापामिति
मी मोठा आणि सामर्थ्यशाली आहे, शक्तीनं भरलेला आहे; कदाचित हा सोमाचा परिणाम असावा.
गृहो याम्यरंकृतो देवेभ्यो हव्यवाहनः । कुवित्सोमस्यापामिति
मी माझ्या घराकडे जातो, सजलेला, देवांसाठी हवन वाहणारा; कदाचित हा सोमाचा परिणाम असावा.
तदिदास भुवनेषु ज्येष्ठं यतो जज्ञ उग्रस्त्वेषनृम्णः । सद्यो जज्ञानो नि रिणाति शत्रूननु यं विश्वे मदन्त्यूमाः
हेच खरं, सर्व सृष्टीत सर्वात मोठं आहे—ज्याच्यापासून तो भयंकर, तेजस्वी, पराक्रमी जन्मला. नुकताच जन्मलेला असूनही तो शत्रूंना लगेच जिंकतो, आणि सर्व शक्ती त्याच्यात आनंद मानतात.
वावृधानः शवसा भूर्योजाः शत्रुर्दासाय भियसं दधाति । अव्यनच्च व्यनच्च सस्नि सं ते नवन्त प्रभृता मदेषु
तो आपल्या सामर्थ्यानं वाढतो, प्रचंड बळाचा आहे, शत्रूंना भीती दाखवतो आणि आपल्या सेवकांचं रक्षण करतो. तो सांभाळतो, पोसतो, आणि आनंदाच्या सभेत सर्वजण त्याला वंदन करतात.
त्वे क्रतुमपि वृञ्जन्ति विश्वे द्विर्यदेते त्रिर्भवन्त्यूमाः । स्वादोः स्वादीयः स्वादुना सृजा समदः सु मधु मधुनाभि योधीः
सर्वजण तुझी बुद्धी निवडतात; दोनदा, तिप्पट वेळा या शक्ती प्रकट होतात. गोडांमध्ये सर्वात गोड, आनंद मुक्त कर, मधासारख्या गोडपणानं गोडांशी स्पर्धा कर.
इति चिद्धि त्वा धना जयन्तं मदेमदे अनुमदन्ति विप्राः । ओजीयो धृष्णो स्थिरमा तनुष्व मा त्वा दभन्यातुधाना दुरेवाः
म्हणूनच, प्रत्येक आनंदात धन जिंकणारा म्हणून ऋषी तुझं स्तुती करतात. तू बळकट, धाडसी आणि स्थिर राहो; वाईट आत्मे तुला कधीही हरवू नये.
त्वया वयं शाशद्महे रणेषु प्रपश्यन्तो युधेन्यानि भूरि । चोदयामि त आयुधा वचोभिः सं ते शिशामि ब्रह्मणा वयांसि
तुझ्या सोबत आम्ही युद्धात जिंकतो, अनेक युद्धकौशल्य पाहतो. मी तुझी शस्त्रं शब्दांनी जागृत करतो; प्रार्थनेनं तुझ्या शक्तीला बळ देतो.
स्तुषेय्यं पुरुवर्पसमृभ्वमिनतममाप्त्यमाप्त्यानाम् । आ दर्षते शवसा सप्त दानून्प्र साक्षते प्रतिमानानि भूरि
मी त्या अनेक रूपांच्या, बलाढ्य, अजिंक्य, मदतीच्या मदतीला स्तुती करतो. त्याच्या सामर्थ्यानं तो सात दानं दाखवतो; तो अनेक रूपं प्रकट करतो.
नि तद्दधिषेऽवरं परं च यस्मिन्नाविथावसा दुरोणे । आ मातरा स्थापयसे जिगत्नू अत इनोषि कर्वरा पुरूणि
तू वरचं आणि खालचं स्थान ठेवलेस, ज्याच्या आश्रयाला आम्ही घरात राहतो. तू मातांना, हालचाल करणाऱ्यांना स्थिर करतोस; तू अनेक वेगवान गोष्टी पुढे नेतोस.
इमा ब्रह्म बृहद्दिवो विवक्तीन्द्राय शूषमग्रियः स्वर्षाः । महो गोत्रस्य क्षयति स्वराजो दुरश्च विश्वा अवृणोदप स्वाः
हे ब्रह्म, बृहद्दिव याने निर्माण केलेली ही स्तोत्रे, तेजस्वी व बुद्धिमान अशी, इंद्रासाठी अर्पण केली आहेत. तोच सर्वश्रेष्ठ, प्रकाश देणारा, मोठ्या वंशाचा अधिपती आहे. त्याने सर्व दूरच्या जागा उघडल्या आणि आपल्याला संरक्षण दिले.
एवा महान्बृहद्दिवो अथर्वावोचत्स्वां तन्वमिन्द्रमेव । स्वसारो मातरिभ्वरीररिप्रा हिन्वन्ति च शवसा वर्धयन्ति च
अथर्वणाचा वंशज बृहद्दिव, हे इंद्रा, तुझ्या विषयी बोलला, जणू स्वतःच तुझ्यात सामावला आहे. मातरिश्वानच्या कन्या, तुझ्याजवळ द्वेष न ठेवता येतात आणि तुझ्या सामर्थ्याने तुला उत्तेजित करतात व बळकट करतात.
हिरण्यगर्भः समवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिरेक आसीत् । स दाधार पृथिवीं द्यामुतेमां कस्मै देवाय हविषा विधेम
सृष्टीच्या आरंभी हिरण्यगर्भ उत्पन्न झाला, तोच सर्व जगाचा एकमेव अधिपती झाला. त्याने पृथ्वी आणि आकाश स्थापन केले. आपण कोणत्या देवतेला हवन अर्पण करावे?
य आत्मदा बलदा यस्य विश्व उपासते प्रशिषं यस्य देवाः । यस्य छायामृतं यस्य मृत्युः कस्मै देवाय हविषा विधेम
जो आत्मा आणि बळ देतो, ज्याच्या आज्ञेचे सर्व देव पालन करतात, ज्याच्या सावलीत अमरत्व आणि मृत्यू आहे, आपण कोणत्या देवतेला हवन अर्पण करावे?
यः प्राणतो निमिषतो महित्वैक इद्राजा जगतो बभूव । य ईशे अस्य द्विपदश्चतुष्पदः कस्मै देवाय हविषा विधेम
जो आपल्या महानतेने श्वास घेणाऱ्या आणि डोळे मिटणाऱ्या सर्वांचा एकटा राजा आहे, जो दोन पायांच्या आणि चार पायांच्या सर्वांचा स्वामी आहे, आपण कोणत्या देवतेला हवन अर्पण करावे?
यस्येमे हिमवन्तो महित्वा यस्य समुद्रं रसया सहाहुः । यस्येमाः प्रदिशो यस्य बाहू कस्मै देवाय हविषा विधेम
ज्याची महती हिमालय पर्वत आणि समुद्र वाहणाऱ्या नद्यांसह सांगतात, ज्याचे हात या सर्व दिशा आहेत, आपण कोणत्या देवतेला हवन अर्पण करावे?
येन द्यौरुग्रा पृथिवी च दृळ्हा येन स्वः स्तभितं येन नाकः । यो अन्तरिक्षे रजसो विमानः कस्मै देवाय हविषा विधेम
ज्याने प्रचंड आकाश आणि मजबूत पृथ्वी निर्माण केली, ज्याने सूर्यलोक आणि गगन स्थिर केले, जो मध्यभाग मोजतो, आपण कोणत्या देवतेला हवन अर्पण करावे?
यं क्रन्दसी अवसा तस्तभाने अभ्यैक्षेतां मनसा रेजमाने । यत्राधि सूर उदितो विभाति कस्मै देवाय हविषा विधेम
ज्याच्या सामर्थ्याने या दोन विशाल जगांना थरथर कापत, मनाने त्याच्याकडे पाहिले, जिथे सूर्य उगवतो आणि प्रकाशतो, आपण कोणत्या देवतेला हवन अर्पण करावे?
आपो ह यद्बृहतीर्विश्वमायन्गर्भं दधाना जनयन्तीरग्निम् । ततो देवानां समवर्ततासुरेकः कस्मै देवाय हविषा विधेम
जेव्हा विशाल जलांनी विश्वबीज धारण करून अग्नीला जन्म दिला, त्यातूनच देवांचा एकमेव देव प्रकट झाला, आपण कोणत्या देवतेला हवन अर्पण करावे?
यश्चिदापो महिना पर्यपश्यद्दक्षं दधाना जनयन्तीर्यज्ञम् । यो देवेष्वधि देव एक आसीत्कस्मै देवाय हविषा विधेम
ज्याने आपल्या महिमेने सर्जनशक्ती असलेल्या जलांना पाहिले, त्यांनी यज्ञाची उत्पत्ती केली, जो देवांमध्ये एकमेव श्रेष्ठ देव आहे, आपण कोणत्या देवतेला हवन अर्पण करावे?
मा नो हिंसीज्जनिता यः पृथिव्या यो वा दिवं सत्यधर्मा जजान । यश्चापश्चन्द्रा बृहतीर्जजान कस्मै देवाय हविषा विधेम
जो पृथ्वीचा जन्मदाता आहे, ज्याने आकाशात सत्यधर्म निर्माण केला, ज्याने तेजस्वी व विशाल जलांना जन्म दिला, तो आपल्याला हानी पोहोचवू नये. आपण कोणत्या देवतेला हवन अर्पण करावे?