ऊर्जो नपात्सहसावन्निति त्वोपस्तुतस्य वन्दते वृषा वाक् । त्वां स्तोषाम त्वया सुवीरा द्राघीय आयुः प्रतरं दधानाः
सामर्थ्याच्या पुत्रा, बलवान, म्हणून वृषभाचा आवाज तुझी स्तुती करतो. आम्ही तुझी स्तुती करू, आणि तुझ्या सहकार्याने आम्हाला दीर्घ आणि सुखी आयुष्य लाभो.
इति त्वाग्ने वृष्टिहव्यस्य पुत्रा उपस्तुतास ऋषयोऽवोचन् । ताँश्च पाहि गृणतश्च सूरीन्वषड्वषळित्यूर्ध्वासो अनक्षन्नमो नम इत्यूर्ध्वासो अनक्षन्
अग्नी, वृष्टिहव्याचे पुत्र, ऋषींनी तुझी स्तुती केली आहे. त्यांना आणि त्यांच्या नेत्यांना, जे तुझी स्तुती करतात, तू रक्षण कर. 'वषट्, वषट्' म्हणत त्यांनी आवाज उंचावला, 'नमस्कार, नमस्कार' म्हणत त्यांनी स्तुती केली.
पिबा सोमं महत इन्द्रियाय पिबा वृत्राय हन्तवे शविष्ठ । पिब राये शवसे हूयमानः पिब मध्वस्तृपदिन्द्रा वृषस्व
सोमरस प्या, मोठ्या सामर्थ्यासाठी; प्या, बलवान, शत्रूंचा नाश करण्यासाठी; प्या, संपत्ती आणि बळासाठी, जेव्हा तुझी आळवणी केली जाते; प्या, गोड, पिळलेला सोम, इंद्रा, बलवान हो.
अस्य पिब क्षुमतः प्रस्थितस्येन्द्र सोमस्य वरमा सुतस्य । स्वस्तिदा मनसा मादयस्वार्वाचीनो रेवते सौभगाय
हा श्रीमंत, वाहणारा सोम प्या, इंद्रा, उत्तमपणे पिळलेला. आम्हाला कल्याण दे, मनाने आनंद घे, जवळ ये, आणि आम्हाला तेजस्वी सौभाग्य मिळवून दे.
ममत्तु त्वा दिव्यः सोम इन्द्र ममत्तु यः सूयते पार्थिवेषु । ममत्तु येन वरिवश्चकर्थ ममत्तु येन निरिणासि शत्रून्
स्वर्गीय सोम तुला मद्यपान करु दे, इंद्रा, पृथ्वीवर पिळलेला सोम तुला मद्यपान करु दे; ज्यामुळे तू मोठी जागा निर्माण केलीस, त्याने तुला मद्यपान होऊ दे; ज्यामुळे तू शत्रूंचा नाश करतोस, त्याने तुला मद्यपान होऊ दे.
आ द्विबर्हा अमिनो यात्विन्द्रो वृषा हरिभ्यां परिषिक्तमन्धः । गव्या सुतस्य प्रभृतस्य मध्वः सत्रा खेदामरुशहा वृषस्व
इंद्र, वृषभ, आपल्या दोन पिंगट घोड्यांसह, दोन उंच दारांतून, भरपूर ओतलेला पेय घेण्यासाठी येवो. गायींसाठी, पिळलेल्या गोडतेसाठी, शत्रूंचा नाश करणारा वृषभ एकत्र बळ मिळवो.
नि तिग्मानि भ्राशयन्भ्राश्यान्यव स्थिरा तनुहि यातुजूनाम् । उग्राय ते सहो बलं ददामि प्रतीत्या शत्रून्विगदेषु वृश्च
जादूटोण्यांच्या तीक्ष्ण, जळत्या अस्त्रांना जाळून टाक, त्यांच्या मजबूत संरक्षणांना छेदून टाक. तुझ्या रौद्रतेसाठी मी बळ आणि सामर्थ्य देतो—समोर जाऊन, युद्धात शत्रूंना पराभूत कर.
व्यर्य इन्द्र तनुहि श्रवांस्योज स्थिरेव धन्वनोऽभिमातीः । अस्मद्र्यग्वावृधानः सहोभिरनिभृष्टस्तन्वं वावृधस्व
इंद्रा, आपली कीर्ती आणि बळ शत्रूंवर, मजबूत धनुष्याप्रमाणे, वाढव. आमच्यासोबत वाढत जा, आपल्या सामर्थ्याने, कोणालाही न जुमानता, स्वतःचे सामर्थ्य वाढव.
इदं हविर्मघवन्तुभ्यं रातं प्रति सम्राळहृणानो गृभाय । तुभ्यं सुतो मघवन्तुभ्यं पक्वोऽद्धीन्द्र पिब च प्रस्थितस्य
हे दात्या, हे अन्न तुझ्यासाठी तयार केले आहे; हे राजा, आनंदाने स्वीकार. तुझ्यासाठी सोम पिळला आहे, तुझ्यासाठी शिजवले आहे—इंद्रा, खा आणि वाहणारा सोम प्या.
अद्धीदिन्द्र प्रस्थितेमा हवींषि चनो दधिष्व पचतोत सोमम् । प्रयस्वन्तः प्रति हर्यामसि त्वा सत्याः सन्तु यजमानस्य कामाः
इंद्रा, तयार केलेले अन्न खा; आमच्यासाठी शिजवलेले आणि पिळलेले सोम स्वीकार. आम्ही उत्साहाने तुझी पूजा करू—यजमानाच्या इच्छा खरी ठरू देत.
प्रेन्द्राग्निभ्यां सुवचस्यामियर्मि सिन्धाविव प्रेरयं नावमर्कैः । अया इव परि चरन्ति देवा ये अस्मभ्यं धनदा उद्भिदश्च
मी इंद्र आणि अग्नी यांना मधुर शब्दांनी बोलावतो, जसे नदीवर होड्या वल्हवून सोडतात. जसे देवता या अर्पणाभोवती फिरतात, जे आम्हाला संपत्ती आणि गुप्त धन देतात.
न वा उ देवाः क्षुधमिद्वधं ददुरुताशितमुप गच्छन्ति मृत्यवः । उतो रयिः पृणतो नोप दस्यत्युतापृणन्मर्डितारं न विन्दते
देव कधीही उपासमारी किंवा मृत्यू देत नाहीत, आणि जे खातात त्यांच्याजवळ मृत्यू येत नाही. पण जो देत नाही, त्याच्याकडे संपत्ती टिकत नाही, आणि जो वाटत नाही, त्याला मदत करणारा मिळत नाही.
य आध्राय चकमानाय पित्वोऽन्नवान्सन्रफितायोपजग्मुषे । स्थिरं मनः कृणुते सेवते पुरोतो चित्स मर्डितारं न विन्दते
जो उपाशी, तहानलेल्या, गरजू माणसाला अन्न देतो, त्याचे मन स्थिर होते, तो इतरांपेक्षा पुढे सेवा करतो, आणि संकटातही त्याला मदत करणारा मिळतो.
स इद्भोजो यो गृहवे ददात्यन्नकामाय चरते कृशाय । अरमस्मै भवति यामहूता उतापरीषु कृणुते सखायम्
तोच खरा उदार आहे, जो आपल्या घरी अन्नाची इच्छा असणाऱ्याला अन्न देतो, जो गरजू आणि उपाशी लोकांत वावरतो. जो त्याला हाक मारतो त्याचा तो मित्र होतो, आणि अनोळखी लोकांशीही आपुलकी निर्माण करतो.
न स सखा यो न ददाति सख्ये सचाभुवे सचमानाय पित्वः । अपास्मात्प्रेयान्न तदोको अस्ति पृणन्तमन्यमरणं चिदिच्छेत्
जो आपल्या सोबत्याला, मदतीची अपेक्षा करणाऱ्याला काही देत नाही, तो मित्र नाही. अशा माणसापासून दूर राहावे, त्याच्याकडे आपले घर नसते. मरणाच्या वेळीही, देणारा दुसरा कुणीतरी असावा अशी इच्छा होते.
पृणीयादिन्नाधमानाय तव्यान्द्राघीयांसमनु पश्येत पन्थाम् । ओ हि वर्तन्ते रथ्येव चक्रान्यमन्यमुप तिष्ठन्त रायः
ज्याला अन्नाची गरज आहे, जो कमी स्थितीत आहे, त्याला द्यावे. मोठ्या माणसाचा मार्ग पाहावा. कारण जसे रथाची चाकं सतत फिरतात, तसेच संपत्ती एकाकडून दुसऱ्याकडे जाते.
मोघमन्नं विन्दते अप्रचेताः सत्यं ब्रवीमि वध इत्स तस्य । नार्यमणं पुष्यति नो सखायं केवलाघो भवति केवलादी
ज्याला समज नाही, त्याला मिळालेलं अन्न व्यर्थ ठरतं—हे मी खरे सांगतो, ते त्याचं नुकसान ठरतं. तो मैत्री वाढवत नाही, सोबत्याला सांभाळत नाही; जो एकटा खातो, तो एकटाच पाप खातो.
कृषन्नित्फाल आशितं कृणोति यन्नध्वानमप वृङ्क्ते चरित्रैः । वदन्ब्रह्मावदतो वनीयान्पृणन्नापिरपृणन्तमभि ष्यात्
नांगरवाला नांगराची फाळ तयार करतो, शेत तयार करतो; आपल्या कृत्यांनी तो वाट मोकळी करतो. बोलणारा बोलू दे, पण देणारा मोठा असावा; देणारा, न देणाऱ्यापेक्षा श्रेष्ठ असावा.
एकपाद्भूयो द्विपदो वि चक्रमे द्विपात्त्रिपादमभ्येति पश्चात् । चतुष्पादेति द्विपदामभिस्वरे सम्पश्यन्पङ्क्तीरुपतिष्ठमानः
एक पाय असलेला दोन पायवाल्यापेक्षा पुढे जातो, दोन पायवाला मागून तीन पायवाल्याला गाठतो; चार पायवाला दोन पायवाल्याच्या जवळ येतो, पंक्ती पाहत आपली जागा घेतो.
समौ चिद्धस्तौ न समं विविष्टः सम्मातरा चिन्न समं दुहाते । यमयोश्चिन्न समा वीर्याणि ज्ञाती चित्सन्तौ न समं पृणीतः
दोन हातही सारखे नसतात, दोन माताही सारखे दूध देत नाहीत; जुळ्यांची ताकदही सारखी नसते, आणि नातेवाईक असूनही सर्वजण सारखे देत नाहीत.
अग्ने हंसि न्यत्रिणं दीद्यन्मर्त्येष्वा । स्वे क्षये शुचिव्रत
अग्ने, तू आपल्या तेजाने माणसांत उजळतोस, व्रतशील राहून, आपल्या घरात वाईट गोष्टी दूर करतोस.
उत्तिष्ठसि स्वाहुतो घृतानि प्रति मोदसे । यत्त्वा स्रुचः समस्थिरन्
तुला योग्य रीतीने बोलावलं की, तू उठतोस, तुपाच्या आहुतींमध्ये आनंद घेतोस, तुझ्यासाठी पात्रं सजवली जातात.
स आहुतो वि रोचतेऽग्निरीळेन्यो गिरा । स्रुचा प्रतीकमज्यते
अग्ने, अशा प्रकारे बोलावल्यावर, स्तुतीस पात्र असलेला तू तेजाने प्रकाशतोस; तुपाच्या पात्राने तुझ्या मुखावर तूप लावलं जातं.
घृतेनाग्निः समज्यते मधुप्रतीक आहुतः । रोचमानो विभावसुः
अग्निला तुपाने अभिषेक केला जातो, बोलावल्यावर त्याचं मुख मधासारखं गोड होतं; तेजस्वी अग्नि उजळतो.
जरमाणः समिध्यसे देवेभ्यो हव्यवाहन । तं त्वा हवन्त मर्त्याः
वय वाढत असताना, अग्ने, तू देवांसाठी आहुती वाहून पेटतोस; माणसं तुला पुकारतात.
तं मर्ता अमर्त्यं घृतेनाग्निं सपर्यत । अदाभ्यं गृहपतिम्
माणसं तुपाने तुझी पूजा करतात, अग्ने, अमर असलेल्या, अपराजित गृहस्वामीची.
अदाभ्येन शोचिषाग्ने रक्षस्त्वं दह । गोपा ऋतस्य दीदिहि
अग्ने, आपल्या अपराजित ज्वाळांनी तू राक्षसांचा नाश कर; सत्याचा रक्षक म्हणून उजळ.
स त्वमग्ने प्रतीकेन प्रत्योष यातुधान्यः । उरुक्षयेषु दीद्यत्
अग्ने, आपल्या तेजाने तू यातुधानांना दूर ठेव; विशाल घरांत तेजाने उजळ.
तं त्वा गीर्भिरुरुक्षया हव्यवाहं समीधिरे । यजिष्ठं मानुषे जने
माणसांनी स्तोत्रांनी तुला, अग्ने, विशाल घरांत प्रज्वलित केलं आहे; तू यज्ञासाठी सर्वांत योग्य आहेस.
इति वा इति मे मनो गामश्वं सनुयामिति । कुवित्सोमस्यापामिति
माझ्या मनात सतत विचार येतो—'मला गाय मिळावी, घोडा मिळावा'; कदाचित मला सोमरस प्यायला मिळेल.