य इमे द्यावापृथिवी जनित्री रूपैरपिंशद्भुवनानि विश्वा । तमद्य होतरिषितो यजीयान्देवं त्वष्टारमिह यक्षि विद्वान्
ज्यांनी विविध रूपांनी हे सर्व जग, द्यावा आणि पृथ्वी या दोन मातांना अलंकृत केले, आज त्या देवत्व तवष्ट्याला, होताराच्या मार्गदर्शनाने, ओळखून यज्ञ अर्पण कर.
उपावसृज त्मन्या समञ्जन्देवानां पाथ ऋतुथा हवींषि । वनस्पतिः शमिता देवो अग्निः स्वदन्तु हव्यं मधुना घृतेन
देवतांसाठी योग्य क्रमाने, नीटपणे, हविर्द्रव्य पाठव; वनस्पतींचा स्वामी, शांत करणारा अग्नी, मध आणि तुपाने ते हविर्द्रव्य आस्वादो.
सद्यो जातो व्यमिमीत यज्ञमग्निर्देवानामभवत्पुरोगाः । अस्य होतुः प्रदिश्यृतस्य वाचि स्वाहाकृतं हविरदन्तु देवाः
अग्नी, क्षणात जन्म घेऊन, यज्ञाची मोजणी करतो आणि देवांचा पुढारी बनतो; होताराच्या आज्ञेने, सत्य वाणीने, 'स्वाहा' म्हणत अर्पण केलेले हविर्द्रव्य देवांनी स्वीकारावे.
मनीषिणः प्र भरध्वं मनीषां यथायथा मतयः सन्ति नृणाम् । इन्द्रं सत्यैरेरयामा कृतेभिः स हि वीरो गिर्वणस्युर्विदानः
ज्ञानीहो, आपल्या मनातील विचार व्यक्त करा, जसे प्रत्येकाच्या मनात कल्पना येतात; सत्य कृतींनी आपण इंद्राला प्रसन्न करू, कारण तोच खरा वीर, गायक आणि ज्ञानाचा जाणणारा आहे.
ऋतस्य हि सदसो धीतिरद्यौत्सं गार्ष्टेयो वृषभो गोभिरानट् । उदतिष्ठत्तविषेणा रवेण महान्ति चित्सं विव्याचा रजांसि
खर्या धर्माच्या आसनातून प्रेरणा प्रकट झाली आहे; घरातील वृषभ गायींसह आला आहे; तो शक्ती आणि गर्जनेने उभा राहिला आणि मोठ्या आकाशांनाही विभक्त केले.
इन्द्रः किल श्रुत्या अस्य वेद स हि जिष्णुः पथिकृत्सूर्याय । आन्मेनां कृण्वन्नच्युतो भुवद्गोः पतिर्दिवः सनजा अप्रतीतः
इंद्र आपल्या कीर्तीने हे जाणतो; तो विजेता आहे, सूर्याचा मार्गदर्शक आहे; त्याने या जगाला स्थिर केले आणि तोच गायींचा, आकाशाचा, प्राचीन आणि अजिंक्य स्वामी झाला.
इन्द्रो मह्ना महतो अर्णवस्य व्रतामिनादङ्गिरोभिर्गृणानः । पुरूणि चिन्नि तताना रजांसि दाधार यो धरुणं सत्यताता
इंद्राने आपल्या सामर्थ्याने, अङ्गिरस ऋषींच्या स्तुतीने, मोठ्या समुद्राचे नियम स्थिर केले; त्याने अनेक प्रदेश विस्तारले आणि सत्याचा आधार दृढ केला.
इन्द्रो दिवः प्रतिमानं पृथिव्या विश्वा वेद सवना हन्ति शुष्णम् । महीं चिद्द्यामातनोत्सूर्येण चास्कम्भ चित्कम्भनेन स्कभीयान्
इंद्राला आकाश आणि पृथ्वीचे माप माहीत आहे; तो सर्व स्थळे जाणतो आणि शुष्णाचा नाश करतो; त्याने सूर्याने मोठे आकाश विस्तारले आणि आपल्या आधारस्तंभाने त्याला आधार दिला.
वज्रेण हि वृत्रहा वृत्रमस्तरदेवस्य शूशुवानस्य मायाः । वि धृष्णो अत्र धृषता जघन्थाथाभवो मघवन्बाह्वोजाः
वज्राने वृत्नाचा संहार करणाऱ्या इंद्राने, त्या देवद्रोहीच्या मायाजाळाचा नाश केला; धाडसी, तुझ्या पराक्रमाने तू त्यांना पराभूत केलेस—म्हणूनच, दानशूर, तू आपल्या बाहूंच्या बळाने सामर्थ्यवान झाला.
सचन्त यदुषसः सूर्येण चित्रामस्य केतवो रामविन्दन् । आ यन्नक्षत्रं ददृशे दिवो न पुनर्यतो नकिरद्धा नु वेद
यदूंचे झेंडे उषः आणि सूर्याच्या प्रकाशात चमकत होते, त्यांनी तेजात आनंद मानला. जेव्हा आकाशात तारा दिसला, तेव्हा तो कुठून आला आणि कुठे गेला, हे कोणालाच खरेच माहीत नाही.
दूरं किल प्रथमा जग्मुरासामिन्द्रस्य याः प्रसवे सस्रुरापः । क्व स्विदग्रं क्व बुध्न आसामापो मध्यं क्व वो नूनमन्तः
या पाण्यांपैकी सगळ्यात जुनी पाणी खूप दूर गेली, कारण इंद्राच्या प्रेरणेने ती वाहू लागली. त्यांचा उगम कुठे आहे, पाया कुठे आहे, मध्ये कुठे आहे आणि शेवट कुठे आहे, हे कोणालाच ठाऊक नाही.
सृजः सिन्धूँरहिना जग्रसानाँ आदिदेताः प्र विविज्रे जवेन । मुमुक्षमाणा उत या मुमुच्रेऽधेदेता न रमन्ते नितिक्ताः
नद्यांना नागाने धरले होते, पण त्या सुटल्या आणि मग वेगाने धावू लागल्या. ज्या मुक्त व्हायच्या इच्छित होत्या त्या सुटल्या, पण ज्या बांधल्या गेल्या त्या आनंदी झाल्या नाहीत.
सध्रीचीः सिन्धुमुशतीरिवायन्सनाज्जार आरितः पूर्भिदासाम् । अस्तमा ते पार्थिवा वसून्यस्मे जग्मुः सूनृता इन्द्र पूर्वीः
सर्व नद्या एकत्र गडगडत सिंधू नदीकडे धावल्या; जुन्या अडथळ्याला मार्ग उघडणाऱ्याने फोडले. हे प्राचीन पृथ्वीवरील धन आता विश्रांतीला गेले, इंद्रा, अनेक कृपावंत गोष्टी आपल्याकडे आल्या.
इन्द्र पिब प्रतिकामं सुतस्य प्रातःसावस्तव हि पूर्वपीतिः । हर्षस्व हन्तवे शूर शत्रूनुक्थेभिष्टे वीर्या प्र ब्रवाम
इंद्रा, सकाळच्या यज्ञात तुझ्या इच्छेप्रमाणे सोमपान कर, कारण तुझे पहिले पान नेहमीच पहाटे होते. शत्रूंचा नाश करण्यासाठी आनंद मान, शूरवीरा, आम्ही तुझी शौर्यकृती स्तोत्रांनी गातो.
यस्ते रथो मनसो जवीयानेन्द्र तेन सोमपेयाय याहि । तूयमा ते हरयः प्र द्रवन्तु येभिर्यासि वृषभिर्मन्दमानः
इंद्रा, तुझा रथ विचारापेक्षा जलद आहे, त्यावर बसून सोमपानासाठी ये. तुझे दोन घोडे उत्साहाने धावू दे, त्यांच्यावर बसून तू, वृषभा, आनंद घेतोस.
हरित्वता वर्चसा सूर्यस्य श्रेष्ठै रूपैस्तन्वं स्पर्शयस्व । अस्माभिरिन्द्र सखिभिर्हुवानः सध्रीचीनो मादयस्वा निषद्य
सूर्याच्या तेजाने आणि उजेडाने तुझे शरीर सुंदर रूपांनी स्पर्शू दे. आम्ही तुझे मित्र, तुला बोलावतो, इंद्रा, आमच्यासोबत बसून आनंद मान.
यस्य त्यत्ते महिमानं मदेष्विमे मही रोदसी नाविविक्ताम् । तदोक आ हरिभिरिन्द्र युक्तैः प्रियेभिर्याहि प्रियमन्नमच्छ
इंद्रा, तुझ्या मद्यपानातली महानता अशी आहे की हे विशाल आकाश आणि पृथ्वीही तिला ओलांडू शकले नाहीत. त्या घरात, तुझे आवडते घोडे जोडून, आवडत्या लोकांसह ये आणि प्रिय अन्नाचा आस्वाद घे.
यस्य शश्वत्पपिवाँ इन्द्र शत्रूननानुकृत्या रण्या चकर्थ । स ते पुरंधिं तविषीमियर्ति स ते मदाय सुत इन्द्र सोमः
इंद्रा, तू नेहमीच सोमपान केलेस आणि शत्रूंचा नाश केला, कुणाची नक्कल न करता मोठी कृत्ये केलीस. उदारतेने तुला बळ मिळते, तुझ्या आनंदासाठी सोमपान केले जाते.
इदं ते पात्रं सनवित्तमिन्द्र पिबा सोममेना शतक्रतो । पूर्ण आहावो मदिरस्य मध्वो यं विश्व इदभिहर्यन्ति देवाः
हे पात्र तुझ्यासाठी भरले आहे, इंद्रा, सोमपान कर, शतक्रतो. हे आमंत्रण मधुरतेने भरले आहे, जे सर्व देवांना हवे आहे.
वि हि त्वामिन्द्र पुरुधा जनासो हितप्रयसो वृषभ ह्वयन्ते । अस्माकं ते मधुमत्तमानीमा भुवन्सवना तेषु हर्य
इंद्रा, अनेक लोक विविध यज्ञांनी तुला हाक मारतात, वृषभा. आमच्या या मधुर सोमरस तुलाच अर्पण आहेत—त्यातच आनंद मान.
प्र त इन्द्र पूर्व्याणि प्र नूनं वीर्या वोचं प्रथमा कृतानि । सतीनमन्युरश्रथायो अद्रिं सुवेदनामकृणोर्ब्रह्मणे गाम्
इंद्रा, आता मी तुझी जुनी शौर्यकृती सांगतो, तुझी पहिली कृत्ये. तुझ्या थकवा न येणाऱ्या रागाने दगड फोडला, आणि तू ऋषींना गायी दाखवल्यास.
नि षु सीद गणपते गणेषु त्वामाहुर्विप्रतमं कवीनाम् । न ऋते त्वत्क्रियते किं चनारे महामर्कं मघवञ्चित्रमर्च
गणपती, गणांमध्ये बस, तुला सर्वांत बुद्धिमान म्हणतात. तुझ्याशिवाय काहीही होत नाही, महाबळवान, मगवंत, सुंदर स्तोत्र गा.
अभिख्या नो मघवन्नाधमानान्सखे बोधि वसुपते सखीनाम् । रणं कृधि रणकृत्सत्यशुष्माभक्ते चिदा भजा राये अस्मान्
मगवंत, आम्हांवर आणि दुर्बलांवर कृपादृष्टी ठेव. मित्रा, मित्रांची आठवण ठेव, धनाच्या अधिपती. आमच्यासाठी युद्ध जिंक, खरे बळ दाखव, आणि यज्ञ न करणाऱ्यांनाही संपत्तीचा वाटा दे.
तमस्य द्यावापृथिवी सचेतसा विश्वेभिर्देवैरनु शुष्ममावताम् । यदैत्कृण्वानो महिमानमिन्द्रियं पीत्वी सोमस्य क्रतुमाँ अवर्धत
आकाश आणि पृथ्वी, सर्व देवांसह, अंधारात त्याचे बळ वाढवतात. जेव्हा त्याने सोमपान करून आपली महानता आणि शक्ती वाढवली.
तमस्य विष्णुर्महिमानमोजसांशुं दधन्वान्मधुनो वि रप्शते । देवेभिरिन्द्रो मघवा सयावभिर्वृत्रं जघन्वाँ अभवद्वरेण्यः
विष्णूने अंधारात ती महानता आणि मधुरतेचा तेजस्वी थेंब सांभाळला. देवांसह, उदार इंद्राने आपल्या साथीदारांसह वृत्राचा नाश केला आणि श्रेष्ठ ठरला.
वृत्रेण यदहिना बिभ्रदायुधा समस्थिथा युधये शंसमाविदे । विश्वे ते अत्र मरुतः सह त्मनावर्धन्नुग्र महिमानमिन्द्रियम्
जेव्हा तू शस्त्र घेऊन वृत्र नागाशी युद्धासाठी उभा होतास, कीर्ती मिळवण्यासाठी, तेव्हा सर्व मरुतांनी तुझ्या भीषण आणि महान शक्तीला वाढवले.
जज्ञान एव व्यबाधत स्पृधः प्रापश्यद्वीरो अभि पौंस्यं रणम् । अवृश्चदद्रिमव सस्यदः सृजदस्तभ्नान्नाकं स्वपस्यया पृथुम्
जन्मताच त्याने आपल्या शत्रूंना दूर केले; वीराने पुरुषार्थासाठीचे युद्ध पाहिले. त्याने दगड फोडून पाणी सोडले आणि आपल्या सामर्थ्याने विशाल आकाश स्थिर केले.
आदिन्द्रः सत्रा तविषीरपत्यत वरीयो द्यावापृथिवी अबाधत । अवाभरद्धृषितो वज्रमायसं शेवं मित्राय वरुणाय दाशुषे
मग इंद्राने आपल्या सामर्थ्याने यज्ञात पुढाकार घेतला; त्याची ताकद आकाश आणि पृथ्वीपेक्षाही मोठी झाली. आनंदाने त्याने लोखंडाचा वज्र उचलला, जो मित्र, वरुण आणि भक्तासाठी कल्याणकारी ठरला.
इन्द्रस्यात्र तविषीभ्यो विरप्शिन ऋघायतो अरंहयन्त मन्यवे । वृत्रं यदुग्रो व्यवृश्चदोजसापो बिभ्रतं तमसा परीवृतम्
इथे दूरदृष्टी असलेल्या इंद्राची महान कृत्ये गायली गेली; ती त्याच्या मनाला आनंद देणारी होती. जेव्हा त्या प्रचंड शक्तीवानाने अंधारात पाण्यांना धरून ठेवणाऱ्या वृत्राला पराभूत केले.
या वीर्याणि प्रथमानि कर्त्वा महित्वेभिर्यतमानौ समीयतुः । ध्वान्तं तमोऽव दध्वसे हत इन्द्रो मह्ना पूर्वहूतावपत्यत
ज्या पहिल्या शौर्यकथा घडल्या, त्या दोघांनी मोठेपणासाठी झगडताना साध्य केल्या; पूर्वीपासून पुकारला गेलेला इंद्र आपल्या सामर्थ्याने खोल अंधार नष्ट करतो आणि शत्रूला खाली पाडतो.