एकदा एका मोठ्या स्पर्धेची वेळ आली होती. त्या वेळी एक बलाढ्य वृषभ चिखलात जोतला गेला होता, आणि त्याचा रथवान, केस मोकळे सोडलेला, खाली उभा होता. त्या वेळी जुंपलेल्या गायींच्या पावलांनी, अत्यंत वेगाने धावत, मुद्गलानीसाठी लक्ष्य गाठले. ज्ञानी पुरुष, स्पर्धेचे मर्म ओळखून, प्रतिस्पर्ध्याला मागे टाकीत मार्गाकडे गेला आणि तेथे शिकू लागला. इंद्र, जुंपले न गेलेल्या जनावरांचा स्वामी, आपल्या उंच शिखराप्रमाणे पावलांनी कळपांना पुढे घेऊन गेला. ज्याच्या केसांचा वेणी केलेला गुच्छ होता, तो जणू काही काठीसारखा चालत होता, बक्षिसासाठीच्या या स्पर्धेत, काठ्यांनी हाकला जात होता. तो अनेकांसाठी पराक्रम करत, गायींना स्पर्श करत, अधिक बलवान होत गेला. त्या वृषभाशी जोडलेला, लाकडांच्या मध्ये पडलेला, रथवान विश्रांती घेत होता. त्याच्याच द्वारे मुद्गलाने शंभर, हजारो गायी युद्धातील स्पर्धेत जिंकल्या. कोणीतरी दूर कुठे त्याला पाहिले असेल का? ज्याला ते जुंपतात, किंवा ज्यास जागी ठेवतात, तो कोण? त्याच्यासाठी ना गवत, ना पाणी आणले जाते; वरचा जू त्यावर भार वाहतो, पुढे नेतो. एक पत्नी जशी एकाकी स्थळी पतीचा शोध घेते, तशी, पाण्याच्या प्रवाहासारखी वाढणारी, ओतू लागणारी, ही जुनी रथही आम्हाला विजय मिळवून देईल, अशी शुभेच्छा व्यक्त केली गेली. इंद्र, तू सर्व जगताचा डोळा आहेस; तू दृष्टीचा डोळा आहेस. वृषभासारखा, तू बलवानांच्या स्पर्धेचे नेतृत्व करतोस, जुंपले न गेलेल्यांना प्रवृत्त करतोस. वेगवान, भयंकर, वृषभासारखा, सैन्यांचा संहार करणारा, लोकांना जागृत करणारा, निर्भय, एकटाच नायक – असा इंद्र, शंभर सैन्यांसह, विजय मिळवतो. हा इंद्र, निर्भय, विजयी, गर्जना करणारा, धाडसी – त्याच्याच साहाय्याने विजय मिळवा; युद्धात एकत्र उभे रहा, धनुष्यधारी बलाढ्य नायकासोबत. धनुष्य-बाण घेणाऱ्या वीरांसह, इंद्र, युद्धाचा नेता, आपला सैन्य घेऊन जिंकतो; एकत्रित युद्धात विजयी, सोमपान करणारा, बलवान, धैर्यशील, शस्त्र उगारून उभा असतो. बृहस्पती, आपल्या रथासह, राक्षसांचा आणि शत्रूंचा नाश करणारा, त्यांना दूर हाकणारा, शत्रूंच्या सैन्याचा संहार करणारा, युद्धात विजयी, आमचा मार्गदर्शक आणि रथांचा रक्षक हो. सामर्थ्य ओळखणारा, अचल, अत्युत्तम वीर, बलवान, विजयी, सहनशील आणि भयंकर, इंद्रा, विजयाच्या रथावर उभा रहा, गायींचा दाता. किल्ले फोडणारा, गायी ओळखणारा, वज्रासारखी बाहू असलेला, विजयी, सामर्थ्याने संहार करणारा – मित्रांनो, या आपल्या नातेवाईक इंद्राचे अनुसरण करा; एकत्रित सामर्थ्याने एकत्र व्हा. इंद्र, शंभर सामर्थ्याने युक्त, अडथळ्यांवर तुटून पडणारा, युद्धात अजेय, दुर्जनांचा नाश करणारा, आमचे सैन्य युद्धात विजयी होऊ दे. इंद्र, बृहस्पती आणि धर्म, हे सर्व पुढे जाऊ दे; यज्ञ आणि सोम हे अग्रस्थानी असू दे; दैवी सैन्यांमध्ये, जे भेदून विजय मिळवतात, त्यात मारुतगण पुढे असू दे. इंद्र वृषभाचा प्रचंड आवाज, राजा वरुण, आदित्यगण, भयंकर मारुतगण, आणि महान, विश्व हलवणाऱ्या देवांचा विजयाचा घोष उठला आहे. हे दयाळू, शस्त्रांना जागृत कर, माझ्या उत्साही वीरांचे मन उभारी दे; रथयुद्ध करणाऱ्यांचे, घोडेस्वारांचे, वृत्राचा वध करणाऱ्यांचे जयघोष दुमदुमू दे. इंद्र आमच्यासोबत असो, जेथे ध्वज उभे आहेत; आमची बाण विजयी होवोत; आमचे वीर श्रेष्ठ ठरावेत; देवांनो, आमच्या हाकेवर आमचे रक्षण करा. शत्रूंची मने गोंधळून टाका, त्यांचे अंग जखडून टाका, त्यांना दूर हाका; पुढे जा, त्यांच्या हृदयात ज्वाळा पेटवा, शत्रू अंधकारातच हरवू द्या. पुढे जा आणि विजय मिळवा, हे वीरांनो; इंद्र तुमचे रक्षण करो; तुमच्या बाहू बलवान, अजेय असू द्या, जसे तुम्ही इच्छिता तसे. सोम पिळला गेला आहे, हे इंद्रा, तुझ्यासाठी; आपल्या घोड्यांसह यज्ञाकडे ये; तुझ्यासाठी स्तुतिपाठ केले गेले आहेत, हे इंद्रा, पिळलेल्या सोमाचा आस्वाद घे. इंद्रा, येथे या, जलात शुद्ध केलेल्या सोमाचा पान करा; पिळलेल्या रसाने पोट भरून घ्या; दगडांनी तो तुझ्यासाठी पिळला आहे – त्याच्याशी बलवंत व्हा, आनंद व कीर्ती वाढवा. हे बलाढ्य, तुला मी श्रेष्ठ सोमरस अर्पण करतो, खरा, पिळलेल्या सोमाचा प्याला, पिवळ्या घोड्यांच्या इंद्रा; गायींसह, सर्व स्तोत्रांसह, प्रत्येक गाण्याने तुझी स्तुती करतो. तुझ्या साहाय्याने, हे बलवान, ज्ञानी, सत्य जाणणारे ऋत्विक, तेज घेऊन, मानवांच्या घरात ठामपणे उभे राहतात, सभेत तुझी स्तुती करतात. तुझ्या मार्गदर्शनाने, हे पिवळ्या घोड्यांच्या इंद्रा, मधुर वाणीचे, आनंदी लोक, मोठे सहाय्य देतात, उदार शब्दांनी स्तुती करतात. स्तोत्रांकडे ये, हे इंद्रा, तुझ्या घोड्यांसह, पिळलेल्या सोमाचा आस्वाद घे; यज्ञ तुला बोलावतो, तू योग्य, दाता, या विधीचा ज्ञानी. शक्तिशाली, शत्रूंचा संहार करणारा, सोमपान करणारा, उदार इंद्र, सुंदर स्तोत्रांनी गौरवला गेलेला, भक्तांच्या गाण्यांनी अलंकृत, अजेय, गायकाने सन्मानित होत असतो. सात दिव्य, निर्मळ नद्या, हे इंद्रा, ज्या तुझ्यामुळे सिंधूने प्रथम भरून वाहिल्या, नव्वद आणि नव्हे प्रवाह, आणखी नव्हे, तू देवांसाठी आणि मानवांसाठी मार्ग शोधतोस. आमच्यासाठी, हे महान जलांनो, मोठ्या शापातून मुक्त करा; जागृत हो, हे देव, तू एकटा. इंद्रा, त्या जलांनी, ज्या द्वारे तू शत्रूवर विजय मिळवला, तुझ्या संपूर्ण अस्तित्वाचे पोषण कर. इंद्र वीर, ज्ञानी आणि प्रशंसित आहे; पोषक गायीही त्याला शोधतात. त्याने शत्रूचा नाश केला, अवकाश निर्माण केले, आणि युद्धात सैन्यांचा पराभव केला. या स्पर्धेत आम्ही उदार इंद्राला आवाहन करतो, जो सर्वात उत्तम आहे, सामर्थ्य मिळवणारा; तो भयंकर, युद्धात प्रार्थना ऐकणारा, शत्रूंचा नाश करणारा आणि संपत्ती मिळवून देणारा. हे कृपावंत, गाणे तुला कधी प्रिय वाटेल? तू, जो द्वार रोखतोस, आमच्याकडे कधी येशील? दीर्घकाळ पिळलेला सोम बळ देणारा असो. त्याची दोन पिंगट घोडी, उत्तम प्रकारे जुंपलेल्या व मुक्त, युद्धातील घोड्यांसारख्या वेगवान, जुंपल्या आहेत; दोन्ही लगामांचा ताबा स्वामीच्या हातात आहे. इंद्र दुष्कृत्य करणाऱ्यांना दूर हाकतो, जणू एखादा थकल्यावर व घाबरून पळणारा मनुष्य; जेव्हा तो बलवान, आपली तेजस्वी जोडी जुंपतो. इंद्र आपल्या सहकाऱ्यांसह स्तुत्य आहे; वीर इंद्र, जे त्याच्याकडे येतात त्यांच्याद्वारे पूजला जातो, दोन नद्या वेगळ्या वाहताना त्यांचा आवाज घुमवतो. जो वर उभा होता, मोकळे केस व सर्वत्र पसरलेला, वृद्धीसाठी; तो आपल्या दोन ओठांच्या, अलंकृत जबड्यांनी विजय मिळवतो. महाबलीने बलवानांमध्ये आपली शक्ती सोडली, वीराने ती आपल्या सामर्थ्याने घडवली; जणू कुशल कारागीर, किंवा मातरिश्वान आपल्या बुद्धीने. ज्याने शत्रूंचा संहार करण्यासाठी वज्र घडवला, तीव्र इच्छेने, तीव्र जबड्यांनी; त्याचे जबडे कठोर, आकाशासारखे अद्भुत आहेत. आमचे पाप दूर कर, हे स्तुत्य; आम्ही अधार्मिकांवर विजय मिळवू दे. कोणतीही अर्पण न केलेली प्रार्थना, कोणताही यज्ञ तुला प्रिय नाही. तुझी त्रिस्तरीय आधारशक्ती यज्ञाच्या जोखांमध्ये, तुझ्या निवासस्थानी उभी राहू दे; तू एकत्र येऊन, तुझ्या वैभवाच्या नौकेस सोबत जाऊ दे. अशा प्रकारे, या ऋग्वेदातील स्तोत्रांतून, इंद्र व बृहस्पती यांची महती, वीरांची कर्तृत्वे, विजयाची आकांक्षा, आणि यज्ञातील श्रद्धा यांचे सुंदर चित्र उभे राहते.