एकदा ऋषी आणि यज्ञकर्ता एकत्र जमले होते. त्यांनी प्रार्थना केली की, “आपल्या गोमाता सदैव पोसणाऱ्या, तृप्त करणाऱ्या गवतावर चरू देत. ज्या गोमाता सत्याच्या निवासस्थानी राहतात, त्यांना पोषण मिळू दे. आपल्या शरीराला आरोग्य लाभू दे—जसे शरीरास लाभावे तसेच. आम्ही सर्वश्रेष्ठ, सर्वसमावेशक अशी अदितीची निवड करतो.” तेव्हा गायकाला दीर्घायुष्यमान बळ लाभो, आणि सोम पिणाऱ्यांना इंद्राची कृपा व विवेकदायी सल्ला मिळो, असा आशीर्वाद मागितला गेला. स्वर्गीय कलश सोमाने भरलेला आहे, म्हणून पुन्हा अदितीची निवड करण्यात आली. त्यांची तेजस्विता उज्ज्वल होती, त्यांची शक्ती इच्छित फल देती होती. मदतीसाठी तत्पर, वेगवान आणि अजिंक्य साथी होते. उत्तम रथ, गोमातेचे गौरवगान आणि स्तोत्र गाणारा यज्ञाच्या भोवती फिरतो, देवांची कृपा मागतो. मग ऋषी म्हणाले, “मित्रांनो, एकचित्त होऊन जागे व्हा. एकत्र येऊन अग्नी प्रज्वलित करा. मी दधिक्र, अग्नी, उषा देवी आणि इंद्र यांना मदतीसाठी आमंत्रित करतो.” “आपली विचारसरणी मंगलमय ठेवा, ती विस्तृत करा. सुरक्षितपणे पार करणारी नौका तयार करा. वाहिनी तयार करा, साधने सुसज्ज करा. मित्रांनो, यज्ञ पुढे चालवा.” “नांगर जुवा, जुवे पसरवा. तयार केलेल्या शेतात बी पेरा. आवाज आणि परिश्रमाने कामगार तयार राहू द्या. जवळचे शेत भरपूर फल देऊ दे.” कवींनीही नांगर जुवले, जुवे वेगवेगळे पसरवले; ज्ञानी लोक देवांच्या कृपेसाठी हे करतात. “फाळ तयार करा, जुवे एकत्र बांधा. वाहिनीत पाणी सोडा, अखंड, भरपूर प्रवाह वाहू द्या.” “वाहिनी तयार ठेवा, भरपूर पाणी द्या, ती सुपीक करा. फाळात अखंड पाण्याचा प्रवाह सोडा.” “घोड्यांना चारा द्या, बक्षीस जिंका. भाग्यवंत रथ तयार करा. फाळ, दगडी चाक तयार ठेवा, कलश भरा, नेत्यांसाठी अर्पण करा.” “किल्ला बांधा, तो तुमच्या नेत्यांसाठी आहे. मजबूत, रुंद कवच शिवा. लोखंडाचा अभेद्य किल्ला करा. तुमचा सुंदर कलश शत्रूने फोडू नये.” “हे देवांनो, आम्ही आमचे पवित्र विचार तुमच्याकडे मदतीसाठी वळवतो. येथे दैवी, पूजनीय देवीची पूजा होऊ दे. ती हजार धारांची दूध देणारी गाय होऊन आम्हाला समृद्धी लाभू दे.” “सोन्यासारखा अर्पण कलशात ओता. कुऱ्हाड आणि दगडी साधनांनी त्याचे रूप घडवा. दहा पट्ट्यांनी त्याला वेढा. दोन्ही जुवे जोडा आणि अग्नी त्याच्या जागी प्रज्वलित करा.” “अग्नी दोन्ही जुवांतून पितो, गर्भात असावा तसा दुहेरी जन्म घेतो. लाकडात खांब लावा, खाली ठेवा, आणि विहीर खोदू द्या.” “माणसांनो, प्रसिद्ध असलेल्याला उचला, प्रोत्साहित करा, बळाचा बक्षीस मिळवण्यासाठी खणून काढा. काठी असलेला मुलाला हलवू द्या. इंद्राला येथे बोलवा, तो सोमपानासाठी यावा.” मग युद्धाचा काळ आला. ऋषी म्हणाले, “इंद्रा, तुझ्या सामर्थ्याने आमच्या समरस रथाचे रक्षण कर. या युद्धात, कीर्ती व संपत्ती मिळवण्यासाठी, आम्हाला रक्षण कर.” जेव्हा वारा वाहू लागला, त्याचे वस्त्र रथावर होते, तेव्हा त्याने हजार जिंकले. मूद्गलानी या स्पर्धेत सारथी झाली, आणि इंद्राच्या सैन्याने शत्रू पळवून लावले. “इंद्रा, जो शस्त्राने हानी करू पाहतो त्याला थांबव. दास असो वा आर्य, शत्रूचे शस्त्र नष्ट होऊ दे.” “त्याने खोल जलाशयातील पाणी प्यायला, गर्जना केली; किल्ला फोडला, शत्रूवर विजय मिळवला. कीर्तीच्या इच्छेने, त्याने वेगवान हातांनी जड भार उचलला, विजयासाठी झगडला.” “ते गुरगुरत आले, त्याला वेढून उभे राहिले, वळवाच्या मध्ये वृषभाप्रमाणे लघवी केली. त्या बळावर मूद्गलाने युद्धात शंभर, हजार गायी जिंकल्या.” “वृषभ चिखलात जुंपला होता, त्याचा लांब केसांचा सारथी खाली उभा होता. जुंपलेल्या गायींचे धावणारे पाय मूद्गलानीसाठी ध्येयापर्यंत पोहोचले.” “ज्ञानी, स्पर्धा जाणणारा, प्रतिस्पर्ध्याला मारून मार्गाकडे गेला, येथे शिकला. इंद्र, अजुंपलेल्या कळपांचा स्वामी, आपल्या पावलांनी कळपांना पुढे नेतो.” “वेणी घातलेला, काठीने हाकला जात, स्पर्धेत बक्षीस मिळवण्यासाठी पुढे गेला. अनेकांसाठी वीरता दाखवली, गायींना स्पर्श केला, बळ मिळवले.” “तो वृषभाला जुंपलेला, लाकडात पडलेला, सारथी विश्रांती घेत आहे—त्याच्यामुळे मूद्गलाने शंभर, हजार गायी युद्धात जिंकल्या.” “दूर कुणी त्याला पाहिलं आहे का? ज्याला जुंपतात किंवा ठेवतात? त्याच्यासाठी गवत किंवा पाणी आणत नाहीत; वरचं जुवे भार वाहतं, पुढे नेतं.” “जणू पतिव्रता पत्नी पतीला ओसाड ठिकाणी शोधते, प्रवाहासारखी फुगते, ओसंडते; या रथाने, जरी तो जुना असला तरी, आम्ही जिंकू, यश व भाग्य मिळू दे.” “इंद्रा, तू सर्व चराचराचा डोळा आहेस, दृष्टीचा डोळा आहेस. वृषभाप्रमाणे, तू बलवानांची स्पर्धा पुढे नेतोस, अजुंपलेल्यांना आपल्या सोबतीने हाकलतोस.” मग वीर इंद्राची स्तुती झाली—तो वेगवान, भयंकर, वृषभासारखा, शत्रूंच्या सैन्याचा विध्वंसक, लोकांना स्फूर्ती देणारा, गर्जन करणारा, अचूक, एकटा वीर—अशा शंभर सैन्यांसोबत विजय मिळवणारा. “गर्जना करणारा, अचूक, विजयी, रणघोष करणारा, धाडसी—अशा इंद्रासोबत विजय मिळवा; युद्धात ठाम उभे रहा, बाणधारी बलाढ्य वीरांसोबत.” “तो इंद्र, बाण आणि भाते घेणाऱ्या वीरांसह, युद्धाचा नेतृत्व करणारा, आपल्या सैन्यासह विजय मिळवतो; एकत्रित युद्धात विजयी, सोमपान करणारा, बळकट बाहू, कठोर धनुष्य असलेला, शस्त्रे उगारून ठाम उभा राहतो.” “बृहस्पती, तू आपल्या रथासह फिर, दैत्यांचा, शत्रूंचा नाश करणारा, त्यांना दूर हाकलणारा; शत्रूंच्या सैन्याचा विध्वंस करणारा, युद्धात विजयी, आमचा मार्गदर्शक व रक्षक हो.” “इंद्रा, सामर्थ्य जाणणारा, स्थिर, अतिवीर्यवान, शक्तिशाली, विजयी, सहनशील, कठोर—विजयी रथावर उभा रहा, गोदात देणारा हो.” “किल्ले फोडणारा, गोमातेचा जाणकार, वज्रासारखे हात असलेला, विजयी, सामर्थ्याने शत्रू फोडणारा—मित्रांनो, अशा इंद्राचे अनुकरण करा; एकत्र बळकट व्हा.” “इंद्र, शंभरशक्तीचा वीर, अडथळ्यांना तोडणारा, युद्धात अजेय, दुष्टांचा नाश करणारा—आपली सेना युद्धात जिंकू दे.” “इंद्र, बृहस्पती व ऋत यांच्या नेतृत्वाखाली चला; यज्ञ व सोम पुढे जाऊ देत; दैवी सैन्यांमध्ये, जे अडथळे तोडतात, मरुत पुढे जाऊ देत.” “इंद्र वृषभाचा गडगडाट, राजा वरुण, आदित्य, भयंकर मरुतांची सेना, महान, विश्व हलवणारे देव—त्यांचा विजयाचा गर्जना ऐकू येतो.” “दानशूरा, शस्त्रे उचला, माझ्या उत्साही वीरांचे मन जागृत करा; रथयोध्यांचे, घोडेस्वारांचे, वृत्रवधकांचे विजयघोष उमटू द्या.” “इंद्र आमच्यासोबत ध्वजांच्या मेळ्यात असो; आमचे बाण विजयी होवोत; आमचे वीर श्रेष्ठ ठरावेत; हे देवांनो, आमच्या हाकेला प्रत्युत्तर द्या, आम्हाला रक्षण करा.” “त्यांचा बुद्धी गोंधळून टाका, त्यांचे अंग जखडून टाका, त्यांना दूर हाका; पुढे चला, त्यांच्या अंतःकरणात ज्वाळा पेटवा, शत्रू अंधकारात बुडू दे.” “चला, विजय मिळवा, वीरांनो; इंद्र तुम्हाला संरक्षण देवो; तुमचे हात बळकट, अजेय राहो, जसे तुम्ही इच्छिता तसे.” अशा प्रकारे ऋषी, यज्ञकर्ता, वीर, आणि देव यांची स्तुती, प्रार्थना, आणि विजयाचा उत्सव या कथा-प्रवाहात एकत्र गुंफले गेले.