एकदा पृथ्वीवर माणसांमध्ये राहून, मी माझ्या इच्छा त्यागल्या आणि मर्त्यांसारखा वागलो. पण त्या वेळी, जेव्हा ते नशेत होते, त्यांनी माझा आस्वाद घेतला नाही; रथाला स्पर्श करणारे, त्या घोड्यांसारखे, कुठेतरी नाहीसे झाले. मर्त्य पुरुष जर अमर स्त्रियांमध्ये उदासीन राहिला, आणि पृथ्वीवरच्या लोकांबरोबर त्यांच्या विधींमध्ये सहभागी झाला नाही, तेव्हा त्या रूपांनी आपली शोभा प्रकट केली—खेळणाऱ्या घोड्यांसारखी, सुंदर अलंकारांनी सजलेली. एक दिवस, ती वीजेसारखी चमकली, पण कडाड न करता, आणि माझ्या प्रिय इच्छा घेऊन गेली. ती पुण्यवान स्त्री पाण्यात जन्मली होती—उर्वशी, त्या पुरुषासाठी दीर्घायुष्य दे. तू गवळीच्या कार्यासाठी जन्मलीस, म्हणूनच, पुरुरवा, तू तुझी शक्ती तिथे दिलीस. मी तुला इच्छिले, ज्ञानी पुरुषा, पण तू माझ्याजवळ थांबलास नाहीस; तू माझे ऐकले नाहीस—काय मिळवलेस? नवजात मुलगा केव्हा आपल्या वडिलांचा शोध घेतो, अश्रू वाहतो, सत्य जाणतो? एकच मन असलेल्या पती-पत्नीला कोण वेगळे करू शकतो, जेव्हा अग्नी सासर्यांच्या घरात प्रज्वलित असतो? मी सांगते: ती अश्रू आणते, सासूला तिच्या कल्याणासाठी रडवते. म्हणून मी तुला माझ्यापासून दूर पाठवते—दुसरीकडे जा; मला स्पर्श करू नकोस, मूर्खा. आजच तो उत्तम देव, बंधनमुक्त होऊन, सर्वात दूरस्थ स्थळी जाऊ दे. तिथे तो विनाशाच्या कुशीत विसावा घेऊ दे; तिथे लांडगे, लालायित होऊन, त्याला भक्ष्य करू देत. पण पुरुरवा, तू मरू नकोस, जाऊ नकोस; क्रूर, दुष्ट लांडगे तुला नष्ट करू नयेत. खरंतर, स्त्रियांमध्ये मैत्री नसते; त्यांच्या हृदयात लांडगिणीसारखी वृत्ती असते. मी मर्त्यांमध्ये जे विचित्र आचरण केले, त्यात मी चार शरद ऋतू आणि रात्री राहिले. मी दिवसातून एकदा थोडे तुप घेतले; आता त्याने तृप्त होऊन, मी निघून जाते. वसिष्ठ, जो आकाशात फिरतो, तो तेजस्विनी उर्वशीचा शोध घेतो. पुण्यकर्माचे फळ तुझ्याजवळ उभे आहे; दूर जाऊ नकोस—माझे हृदय जळते आहे. देव असे म्हणतात, अयिला: जसा आहेस, तू मृत्यूचा बंधू आहेस. तुझे संतती देवांना होम अर्पण करतात; तू देखील स्वर्गात आनंद मान. हे महाबलवान, तुझ्यासाठी मी सभेत स्तुती करतो; तुझ्यासाठी मी उत्कटतेचा, सामर्थ्याचा आनंद शोधतो. जसे हर्यांनी सुंदरपणे तुप ओतले, तशीच सुवर्णरूपाने अलंकृत स्तुती तुझ्यापर्यंत पोहोचो. कारण हरि ज्याला आवाहन करतात, त्याला स्वर्गात ओततात. ते त्याला हर्यांनी भरतात, जसे गायी दूधाने—इंद्राची, बलवानाची, हर्यांसह स्तुती करा. त्याचे शस्त्र केशरी, लोखंडी वज्र आहे; हरि, स्वच्छंदी, त्याच्या हातात आहे. तेजस्वी, सुंदर गालांचा, हर्याच्या प्रचंड शक्तीने, इंद्रामध्ये हर्यांची रूपे निर्माण झाली आहेत. आकाशातील दीपासारखे केशरी चिन्ह उभे आहे; वज्र, केशरीसारखा, चमकतो. त्याने सर्पाला, लोखंडी जबड्याच्या, हजार टोकांनी पराजित केले—त्याने हर्याची शक्ती धारण केली. हे केशरी केसांचे इंद्र, पूर्वीच्या उपासकांनी तुझे गुणगान केले आहे. तू केशरी आहेस, तुझे सर्व सामर्थ्य केशरी आहे; तुझा प्रसाद केशरी, सर्वात सुखदायक आहे. ते दोन केशरी घोडे, रथाला जोडलेले, इंद्राला, वज्रधारी, आनंदी, स्तुत्य, सोमाच्या पिळण्याकडे घेऊन जातात. त्याच्यासाठी अनेक केशरी अर्घ्ये तयार केली आहेत; इंद्रासाठी, केशरी लोकांनी सोम ओतला आहे. इच्छेसाठी, केशरी लोकांनी ओतले आहे; स्थिरांसाठी, केशरी घोडे वेगवानपणे जुंपले आहेत. जो केशरी घोड्यांना, रथांना संतुष्ट करतो, तो आपली इच्छा, केशरी आनंदाने पूर्ण करतो. केशरी दाढी, केशरी केस, लोखंडी कवचधारी, जो केशरीच्या रक्षणात बळकट झाला—जो घोड्यांना, शक्तिमान, सेनापतीला संतुष्ट करतो, तो केशरी लोकांसह सर्व संकटांवर मात करतो. दोन समईसारखे त्याचे केशरी आहेत; वेगवान, बक्षीसासाठी, दोन भागांत विभागले गेले आहेत. यज्ञासाठी, केशरी लोकांनी पात्रात शुद्ध केले, आणि आनंददायक सोम पिऊन तृप्त झाले. आणि खरंच, आनंददायकाच्या घरात, घोडा बक्षीसासाठी हंबरला, धावपटूसारखा. महान, पोषक, आनंददायक, सामर्थ्याने, इतर आनंददायकांमध्येही मोठी शक्ती स्थापन करतो. आकाश आणि पृथ्वीवर, तुझे मोठेपण गौरवले जाते; नित्य नवे, तू या माझ्या प्रिय स्तोत्रात आनंद घेतोस. हे स्वामी, उपासकासाठी, सूर्यासाठी, तू गायींचे आनंददायक निवासस्थान प्रकट कर. जनतेचे घोडे, जुंपलेले, तुला येथे घेऊन येऊ दे, हे केशरी अयालाचा इंद्र, रथावर. इच्छेनुसार, अर्पित मध प्यावेस, हे आनंददायक, दहा ऋत्विजांसह यज्ञ स्वीकार. पूर्वीच्या पिळलेल्या सोमांपैकी, हे आनंददायक, आणि आता, हे पिळणे फक्त तुझ्यासाठी आहे. मधुर सोम प्या, हे इंद्र, सामर्थ्याने; बलवान तो तुझ्या पोटात एकदम ओतू दे. त्या वनस्पती, ज्या देवांपूर्वी तीन युगे जन्मल्या, त्यांचे शेकडो आणि सात निवासस्थान मी आता सांगतो. शंभर तुझी निवासस्थाने, हे मातांनो, आणि हजार तुझी रूपे. म्हणून, हे शतकशक्तीवान, माझ्या माणसाला रोगमुक्त कर. फुलांनी समृद्ध, फळांनी परिपूर्ण वनस्पती, वेगवान घोड्यांसारख्या, आम्हाला आरोग्याच्या पार नेवोत. हे वनस्पती, मी तुम्हाला देवी म्हणून, मातांसारखे संबोधतो: मला घोडा, गाय, वस्त्र, आणि तुमचा उत्साह मिळो. तुमचे स्थान अश्वत्थाच्या झाडाखाली आहे, तुमचे निवास पानात आहे. असं म्हणतात, तुम्ही गाईंपासून जन्मता, जेव्हा तुम्ही मनुष्याला जन्म देता. जिथे वनस्पती एकत्र येतात, राजांसारख्या सभेत, तेथे ऋषी वैद्य ठरतो, रोग दूर करणारा रक्षक. सर्व वनस्पती, घोड्यांनी संपन्न, सोमाने युक्त, सामर्थ्य आणि तेज देणाऱ्या, आम्हाला पूर्ण संरक्षणासाठी येवोत. वनस्पतींची शक्तिशाली ऊर्जा, गायींसारखी गोठ्यात ठेवलेली, ती शोधणार्याला संपत्ती देते, आणि तुझा उत्साह, हे मानव. इष्कृतिर हे तुझ्या आईचं नाव आहे, आणि तू इष्कृतिस आहेस; तू नस, पंख असलेली, जेव्हा तू रोग दूर करतेस. तुम्ही सर्व अडथळे ओलांडले, जसा चोर कुंपण ओलांडतो; वनस्पतींनी शरीरावरील सर्व अपवित्रता झटकली. सामर्थ्याची इच्छा करून, मी या वनस्पती हातात घेतो, तेव्हा रोगाचा आत्मा दूर जातो, जणू जीवनाचा फास सुटतो. जिथे जिथे तुम्ही वनस्पती पसरता, अवयवागणिक, सांध्यागणिक, तिथून रोग दूर करा, जसा एखादा कठोर माणूस. रोगासह, किंकाळणाऱ्या घुबडासह, वाऱ्याच्या झोतासह, निघून जा; जाताना अंधारात नष्ट व्हा. एक वनस्पती दुसरीच्या मागे जावो, आणि तिसरी तिच्या मागे; सर्वजणी एकत्र होऊन, मला हे वचन द्यावं. ज्या फळ देतात, ज्या देत नाहीत, ज्या फुलांशिवाय, आणि ज्या फुलांनी युक्त आहेत—बृहस्पतीकडून जन्मलेल्या—त्या आम्हाला व्याधीपासून मुक्त करो. त्या मला शापापासून, वरुणाच्या कोपापासून, यमाच्या बंधनातून, आणि प्रत्येक दैवी अपराधापासून मुक्त करो. अशा रीतीने, मर्त्यांचा जीवनप्रवास, देवांचे सामर्थ्य, आणि वनस्पतींचे आरोग्यदायी वरदान, या ऋग्वेदाच्या स्तोत्रांमध्ये एकत्र गुंफलेले आहे.