संपूर्ण विश्वाच्या सभेत, दोन वंशांनी अग्नीची स्थापना केली—तो धर्मनिष्ठ, सर्व कार्यांचा साधक, सशक्त वृषभासारखा, उषांच्या यज्ञाचा पुरोहित, शक्तीचा पुत्र, कणखर आणि सुवर्णवर्णी, जो प्रत्येक घराचा पुजारी म्हणून विराजमान आहे. आम्ही त्या बलाढ्य अग्नीचे मार्गदर्शन मागतो, जो धनाचा रक्षक आहे; त्याच्या आह्वानाने आम्ही त्याचे प्रभुत्व इच्छितो. जेव्हा प्रखर देवांनी अमरत्व प्राप्त केले, तेव्हा त्यांनी आपल्या स्तुत्यांनी दैवी लोकांना विखुरले. सत्याचा मार्ग अत्यंत विशाल आहे, आकाश भरपूर विस्तारले आहे, आणि श्रद्धा ही मोठ्या प्रमाणात, मनःपूर्वक साध्य करावी अशी आहे. इंद्र, मित्र, वरुण यांनी याचा विचार केला; तसेच भाग व सविता, जे स्वच्छ अंतःकरणाचे आहेत, त्यांनीही हे ध्यानात घेतले. रुद्र प्रमुख असताना नद्या प्रवाहित होतात, त्या सर्वदूर पसरतात, जलाने परिपूर्ण असतात. या नद्यांसह, दूरवर जाणारा देव सर्वत्र संचारतो, विस्तृत संतती उत्पन्न करतो; त्याच्या गर्भात सर्व काही मुक्त होते. रुद्र, मरुत, सर्व मानव, दिव्य गरुड, बलाढ्यांचे रक्षक—यांच्यासह वरुण, मित्र, अर्यमन्, इंद्र आणि इतर गतिमान देवता सर्वकाही पहातात. इंद्राच्या भुजांवर उत्कट भक्तांनी आपला विश्वास ठेवला आहे; सूर्यदृष्टी आणि पुरुषार्थाने महान हे इंद्रासाठीच आहे. कुशल लोकांनी त्याच्यासाठी योग्य वज्र तयार केले आहे, जे मानवांच्या जागी योजलेले आहे. सूर्यसुद्धा, तेजस्वी असून, इंद्राच्या सामर्थ्यात आनंद मानतो; इंद्रापेक्षा अधिक कोणीही भयावह नाही. त्या भयंकर वृषभाच्या उदरातून दररोज वज्राचा गडगडाट होतो, जो शत्रूला दूर लोटतो. आज आम्ही रुद्राचे, वीरांचे रक्षक असलेल्या महाबलवानाचे भक्तिपूर्वक स्तवन करतो. तोच कृपाळू, स्वतःचे स्तुतिपाठक, आपल्या गणांसह, आपल्या तेजाने स्वर्गावर राज्य करतो. त्यांनी आपल्या संततीसाठी महान कीर्ती प्राप्त केली—बृहस्पती, वृषभ, जो सोमापासून उत्पन्न झाला. अथर्वा यांनी प्रथम यज्ञांनी देवांना उन्नत केले; त्यांच्या कौशल्याने भृगुंनी विचार केला. हे स्वर्ग व पृथ्वी, बीजयुक्त, नरशंसा, चतुर्विध यम, अदिती, त्वष्टा, धनद, कुशल ऋभव—ही दोन्ही जग, मरुत, विष्णू—यांचे आवाहन केले जाते. दूरदृष्टी असलेला, गूढात राहणारा, ज्ञानी सर्प आमच्या आह्वानाला ऐकू दे. सूर्य आणि उषा, स्वर्गातील निवासस्थानांत संचार करणारे, तसेच दोन पुरोहित शमी व नहुष, हेही या स्तोत्राने जागृत होवोत. पूषा आमच्या प्रवासाचे रक्षण करो, सर्व देव, अप्सूचा पुत्र व वायू आमच्या कल्याणासाठी असो. संपन्नतेच्या श्वासाचे स्तवन करा; सहज आहूत होणारे अश्विनीकुमार आमच्या हाकेला प्रतिसाद देवोत. आम्ही सर्व लोकांचे स्वामी, निर्भय, स्वयंप्रकाशित यांचे स्तवन करतो. सर्व देवी-देवतांसह, निर्दोष अदितीसह, तरुण, ज्ञानी, गृहस्वामी यांचा जयजयकार करतो. येथे, प्राचीन अङ्गिरस आणि शिलाखंडांनी यज्ञाकडे आपली दृष्टी लावली. या स्तोत्रांमुळे ज्ञानी दुरदृष्टी झाला, बंधन झुगारले; दानशूर, दृढ इच्छाशक्ती असलेल्या देवाने वनात आनंद मानला. हे स्वर्ग आणि पृथ्वी, विशाल आणि व्यापक व्हा, दोन स्त्रियांसारख्या, दोन बलाढ्यांसारख्या, आम्हाला आश्रय द्या. आमच्या शत्रूंपासून संरक्षण करा, संकटांपासून वाचवा. प्रत्येक यज्ञात मनुष्य देवांची उपासना करतो; जो सद्भावनांनी, प्रसिद्धीने, या अर्पणांनी देवांना आह्वान करतो. सर्व गतिमान, बलाढ्य देवता पूजनीय आहेत; सर्वच महान शक्तीचे आहेत, आणि यज्ञात सन्माननीय आहेत. हेच राजे आहेत—अमरत्वाने आनंदित: अर्यमन्, मित्र, वरुण, परिज्मन्, वेगवान रुद्र, मरुत, पूषा, भाग. रात्रीचे व जलाचे बलाढ्य, दानशूर अधिपती, सूर्य, उषा, त्यांच्या संपन्न निवासस्थानांसह, आणि गूढात वास करणारा बुध्न्य, हे सर्व आमच्यासोबत असोत. दिव्य अश्विनीकुमार, सौंदर्याचे स्वामी, मित्र व वरुण आपल्या सामर्थ्याने आम्हाला व्यापक संरक्षण देवोत; जो धनाची आकांक्षा करतो, तो वाळवंट ओलांडल्यासारखा अडचणी पार करो. रुद्र, अश्विनीकुमार, सर्व देव, रथस्वामी, भाग, ऋभू, वज, ऋभुक्षण, परिज्मन्, सर्वज्ञ—हे सर्व आमच्यावर कृपा करो. ऋभू, ऋभुक्षण, कुशल ऋभू, तुमच्यासाठी उत्साही घोडे आहेत; तुमचे गीत अतीव श्रेष्ठ आहे, तुमचा यज्ञ मानवसुलभ नाही. हे देव सविता, आम्हाला अयशस्वी न होणारे सामर्थ्य दे; मी दानशूरांचे स्तवन करतो. इंद्र, आपल्या तेजाने, या लोकांसाठी चाक व आरे बांधो. हे स्वर्ग व पृथ्वी, आम्हाला मानवांत मोठी कीर्ती द्या, सामर्थ्य मिळवण्यासाठी विपुल संपत्ती, भरपूर ऐश्वर्य द्या. हे इंद्र, आम्ही तुझ्यासाठी हे स्तवन केले, जरी ते लहान असले तरी—आमच्या कल्याणासाठी नेहमीच आम्हाला रक्षण कर, आम्हाला ज्ञान व प्रज्ञा दे, दानशूरा. हे माझे स्तोत्र, सूर्यपुत्रांसारखे, तेजस्वी झाले आहे, मानवांत वाढले आहे; एकत्रित, त्याग न करता, उत्तम रचलेले, रथासारखे आहे. त्यांचे धन एकत्र जुळलेले, सुवर्णयुक्त आहे; त्यांची कर्तृत्वे, चाकांसारखी, व्यर्थ जात नाहीत, पण उद्दिष्ट गाठतात. मी हे बलाढ्य, विशाल भुजांनी युक्त, दानशूर अधिपतींकरिता घोषित करतो; जे पाचशे युगल जुळवून, आपले मार्ग गडगडवतात, ऐकण्यासारखे आहेत. येथे सत्त्याहत्तर (७७) जुंपले गेले; ते एकाच वेळी चालू लागले—पृथ्वीचे, मायावी, सर्व. आता, हे बोलू द्या, आपणही बोलू; तुमचे वचन शिलांना, वाचकांना द्या. जेव्हा हे शिलाखंड, पर्वतांसह, वेगाने, इंद्रासाठी, सोमपानासाठी गीत व ध्वनी निर्माण करतात. हे शिलाखंड शंभर, हजार वर्षे बोलतात असे वाटते; ते आपल्या हिरव्या पाठीने एकत्र गर्जना करतात. उत्तम बनवलेल्या या पेषणी, आपल्या कौशल्याने, अगदी पहिल्या होताराने ताजे अर्पण दाबले आहे. हे शिलाखंड मधाचा स्वाद न जाणता बोलतात; ते शिजलेल्या मांसावर दाब देतात. लालसर वृक्षाच्या फांदीवर ते विसावतात; हे बलाढ्य वृषभ, सोमाची ओढ लागलेले, गर्जना करतात. गोडपणाने झिंगलेले हे मोठ्याने बोलतात, इंद्राला बोलावतात, तरीही मध माहित नाही. जागृत झालेले ज्ञानी, आपल्या भगिनींसह, पृथ्वीवर आपल्या गणांनी गडगडाट करतात. पांढऱ्या पंखाच्या शिलांनी वाणी दिली; वरती काळे, वेगवान, आपल्या मार्गावर गर्जना करतात. ते तळाच्या विश्रामस्थानी खाली येतात; अनेक प्रवाह, सूर्यासारखे तेजस्वी, बीज वहातात. हे बलाढ्य, वेगाने धावतात, एकत्र जुंपलेले, जूआ पेलणारे; श्वास घेताना ते गर्जना करतात, कार्यात उत्साही; त्यांच्या गडगडाट ऐका, घोड्यांच्या हिणहिणीप्रमाणे. तळाशी दहा, बाजूला दहा, जुआवर दहा, आडवे दहा; दहा चाबक, अमर, गडगडू द्या, दहा जुंपलेले, दहा जुआ, भार वाहणारे. हे शिलाखंड दहा गणांनी वेगवान आहेत; त्यांचे फिरणे आनंददायी आहे. त्यांनी पहिला गोड सोमाचा आस्वाद घेतला, तोच रसाचा सार आहे. सोमापासून, इंद्राचे दोन तांबडे घोडे जवळ येतात, रस काढतात, गायीवर विसावतात. त्यांच्यासह, इंद्राने गोड सोम दूध पिले, त्यानेच तो वाढला, पसरला, बलाढ्य झाला. तुमचा वाटा सशक्त, कधीही अपूर्ण न होणारा, नेहमी उपस्थित, कधीही कमी न होणारा आहे. तेजस्वी सामर्थ्याने उभे रहा, रायवताच्या तेजाप्रमाणे, हे शिलाखंडांनो, जे यज्ञात आनंदित झाले. हे शिलाखंड, दृढ, अयशस्वी, अचल, अमर आहेत; निश्चिंत, अमर्याद, स्थिर, विशाल, पोषित, न संपणारे, तृष्णारहित जन्मलेले आहेत. असा हा ऋग्वेदातील देव, निसर्ग, यज्ञ, आणि मानवाच्या एकात्म संबंधाचा, स्तोत्रांनी नटलेला, भक्तिपूर्वक गाथांचा प्रवाह आहे.