स्वर्ग आणि पृथ्वीवर सूर्याप्रमाणे तेजाने झळकणाऱ्या, आपल्या सामर्थ्याने मेघांचा नाश करणाऱ्या त्या दिव्य शक्ती, वीरांसारख्या बलवान, राजांसारख्या तेजस्वी आणि निष्पाप, तरुणांसारख्या सदैव पुढे जाणाऱ्या आहेत. त्यांच्या अंतरंगात, जणू जलाशयाच्या पायथ्याप्रमाणे, काहीही तुटत नाही, महान काहीही मोडत नाही; सर्वव्यापी यज्ञ आपल्या अर्पणांसह त्यांच्या जवळ येतो, जणू मित्र सभेत एकत्र येतात. ते जणू वासरांना जुळवलेल्या लगामांसारखे, उषःकालच्या प्रकाशात तेजस्वी आहेत; गरुडांसारखे स्वयंप्रकाशित, प्रखर, प्रवाशांसारखे वेगवान आणि सर्वत्र व्यापलेले. हे मरुतगण दूरवरून देखील सम्वराणाचे महान संपत्ती घेऊन येतात, दानशूर पुरुषाच्या संपत्तीला जाणून, दुरून देखील ते द्वेष दूर करतात. जो मनुष्य यज्ञाग्नी प्रज्वलित करताना मरुतांना अर्पण करतो, तो सामान्य मर्त्य नसून, धनाने संपन्न होतो, बलवान संतती प्राप्त करतो; देवांची त्याच्यावर कृपा असो. हे शक्तिमान, आदित्य नावाने कृपाळु असलेले, यज्ञात योग्य आहेत; ते आमच्या रथासारख्या विचारांचे संरक्षण करो, कारण ते यज्ञात महानतेने, आनंदाने फिरतात. हे मरुतगण, प्रेरित ऋषीसारखे विचारांनी जागृत, स्वाधीन, देवांसारखे यज्ञात जागृत, तेजस्वी राजांसारखे, लोकांमध्ये निष्पाप तरुणांसारखे आहेत. हे अग्नीसारखे तेजस्वी, सुवर्ण वक्षस्थळ असलेले; वाऱ्यासारखे, स्वयंप्रेरित, सदैव सक्रिय; ज्ञानी वृद्धांसारखे उत्तम मार्गदर्शक, उत्तम आश्रय असलेले, सोमासारखे सत्यासाठी प्रयत्नशील. वाऱ्यासारखे वेगवान, हालचाल करणारे; अग्निच्या जिभांसारखे चमकणारे; शस्त्रधारी वीरांसारखे सज्ज, बलवान; पूर्वजांच्या स्तुतिसारखे, दानशूर. रथाच्या नाभी व आरेप्रमाणे टिकाऊ; युद्धात विजयी वीरांसारखे; निवडक तरुणांसारखे तुपात स्नान केलेले; गायकांसारखे मधुर स्तोत्र गाणारे. श्रेष्ठ घोड्यांसारखे वेगवान; उत्साही सारथ्यासारखे दानशूर; प्रवाही पाण्यांसारखे वाहणारे; विविध रूपांचे, अंगिरस ऋषींच्या स्तोत्रांसारखे. जणू दळणाच्या दगडांसारखे वेगवान, नदीच्या मातेसारखे बलवान; दगडांसारखे सर्वत्र विजयी; खेळत्या मुलांसारखे पोसलेले; मोठ्या सैन्यासारखे सामर्थ्याने पुढे जाणारे. उषःकालच्या प्रकाशाप्रमाणे यज्ञासाठी सजलेले; वेगवान, त्यांच्या मार्गांनी ओळखले जाणारे; नद्यांसारखे वाहण्यास उत्सुक, चमकत्या दृष्टीचे; दूर प्रवास करणाऱ्यांसारखे अंतर मोजणारे. देवांनी आम्हाला भाग्यवान, दानाने संपन्न करो; हे मरुतगण, स्तुत्य, आम्हाला वाढवा; तुमच्या मित्रत्वात, स्तुती व गाण्यात, तुमची संपत्ती खरोखरच शाश्वत आहे. आम्ही त्या महानतेचे दर्शन घेतले, त्या बलाढ्याच्या, जो मर्त्यांमध्ये, जमातींमध्ये प्रकटतो; त्याचे अनेक जबडे आहेत, जे स्पर्धेत एकत्र येतात, चावतात, खातात, बरेच धरून ठेवतात. त्याचे डोके गुप्त, वेगवेगळ्या दिशांनी फिरणारे; तो आपली जीभ लावून लाकूड खातो; त्याच्यासाठी, लोक पायांनी, हात उंचावून, भक्तीने अर्पण आणतात. आईच्या गुप्त मार्गाचा शोध घेत, तो बालकाप्रमाणे वनस्पतींमध्ये सरपटतो, अन्न शोधतो; जणू लहान मूल, शिजवलेले, चमकणारे अन्न शोधतो, आणि शत्रूच्या कुशीत विसावतो. हे अमर, मी तुझ्याशी सांगतो, हे स्वर्ग आणि पृथ्वी: गर्भ जन्म घेतो आणि आपल्या मातांना भक्षण करतो; मी मर्त्य असून देवास समजू शकत नाही; अग्निच खरा जाणणारा, ज्ञानी, सर्वज्ञ आहे. जो त्याला तहान लागली असता अन्न देतो, तुपाने अर्पण करतो, तो त्याला पोसतो; अग्निच्या हजार डोळ्यांनी तो सर्वत्र पाहतो; तू, अग्नि, सर्वदिशांनी तोंड करतोस. हे अग्नि, तू देवांमध्ये कोणते अपराध केलेस? मी अज्ञानाने विचारतो. खेळकर किंवा गंभीर, पिंगटवर्णी अग्निने अर्पण खाल्ले; बांधलेल्या बंधनातून, तू ते तोडलेस, गायीप्रमाणे सोडवलेस. त्याने घोडे जुळवले, जंगलासाठी उत्सुक, सरळ मार्गांनी, लगामांनी बांधले; मित्र, उत्तम वंशाचा, संपत्तीने तेजस्वी; सांध्यांमध्ये बळकट होत, तो पुढे जातो. अग्नि शक्ती आणि बक्षीस देणारे पथ देतो; अग्नि, पराक्रमासाठी प्रसिद्ध वीर देतो. अग्नि, सुव्यवस्थितपणे, स्वर्ग आणि पृथ्वी दरम्यान संचारतो; अग्नि स्त्री, फलदायिनी गर्भ, समृद्धी देणारी आहे. अग्निच्या शरीराची प्रज्वलना शुभ होवो; अग्नि महान स्वर्ग आणि पृथ्वीमध्ये प्रवेश करतो. अग्नि एकटा युद्धे पेटवतो; अग्नि अनेक शत्रूंचा नाश करतो. अग्निने वृद्धाला त्याच्या कानाने आणले; अग्निने रथ पाण्यातून बाहेर काढला. अग्निने अत्रीला आतल्या उष्णतेपासून वाचवले; अग्निने नृमेधाला संततीसह पुढे पाठवले. अग्नि संपत्ती देतो, वीरांनी शोभणारी; अग्नि हजारो देणारा ऋषी घडवतो. अग्निने स्वर्गात अर्पण पोहचवले; अग्निची निवासस्थाने अनेक ठिकाणी पसरलेली आहेत. स्तोत्रांनी ऋषी अग्निला बोलावतात; प्रवासाने थकलेले मनुष्य अग्निला पुकारतात. आकाशातील पक्षी अग्निला हाक मारतात; अग्नि हजारो गायींच्या आजूबाजूने फिरतो. मानव जमाती अग्निची पूजा करतात; मनु, नहुष यांच्या संतती अग्निसाठी जन्मतात. अग्निचा अमरत्वाचा गांधर्व मार्ग आहे; अग्निचे गोठे तुपात स्थिर आहे. रिभूंनी अग्निसाठी स्तोत्र रचले; आम्ही महा अग्निला उत्तम स्तुती अर्पण केली. हे सर्वात लहान अग्नि, गायकाला पुढे ने; अग्नि, यज्ञ करताना आम्हाला महान संपत्ती दे. तो, जो यज्ञ करताना, सर्व लोकांवर ऋषी आणि पुरोहित म्हणून बसला होता, आपला पिता—त्याने आशीर्वादाने संपत्तीची इच्छा धरून, प्रथम आणि शेवटी प्रवेश केला. काय होते ते मूळ? काय होते ते आधार? कोणते होते ते शब्द? कुठून, पृथ्वी निर्माण करताना, सर्वकर्ता, सर्वदृष्टी, आपल्या महानतेने आकाश पसरवले? सर्व बाजूंनी डोळे, सर्व बाजूंनी चेहरे, सर्व बाजूंनी हात, सर्व बाजूंनी पाय—तो दोन्ही हातांनी, दोन्ही पंखांनी फुंकर देतो; एकच देव, स्वर्ग आणि पृथ्वी निर्माण करणारा. कोणते होते ते जंगल? कोणते होते ते झाड, ज्यापासून स्वर्ग आणि पृथ्वी घडवली? ज्ञानी पुरुष आपल्या मनाने शोधतात, ज्यावर सर्व जग विसावले आहे. हे सर्वकर्ता, तुझे जे निवास, सर्वात उच्च, सर्वात नीच, आणि मधले—ते यज्ञात आपल्या सहकाऱ्यांना शिकव, स्वयंभू; स्वतःची पूजा कर, आपल्या रूपात वाढ. हे सर्वकर्ता, यज्ञाने वाढणारा, स्वतःची पूजा कर, पृथ्वी आणि स्वर्ग यांचा समावेश कर. आमच्या आजूबाजूचे इतर लोक गोंधळात पडू दे; येथे, दानशूर, ज्ञानी आमचे असो. आज आपण वाणीच्या अधिपतीला, सर्वकर्त्याला, मनाने वेगवान, स्पर्धेत मदतीसाठी हाक मारू. तो आमची सर्व अर्पणे स्वीकारो; सर्वमंगल, शुभकर्मासाठी, आमच्या सहाय्यासाठी असो. ज्ञानी, दृष्टीचे पिता, त्याने आपल्या मनाने प्रवाही तुपाची निर्मिती केली, नतमस्तक होऊन. जेव्हा दोन टोकं प्रथम दृढ केली गेली, तेव्हा स्वर्ग आणि पृथ्वी विस्तारले. सर्वकर्त्याने, आपल्या मनाने, नीच टाकले, सृष्टीकर्ता, व्यवस्थापक, उच्च, ऋषी. त्यांच्या इच्छा, अर्पणांसह, तिथे आनंदित होतात जिथे सात ऋषी आहेत, आणि एक श्रेष्ठ आहे. तो, जो आपला पिता, जन्मदाता, नियंता आहे, जो निवासस्थान आणि सर्व जग जाणतो; जो एकटाच देवतांना नावे देणारा आहे—त्याच्याकडे सर्व जग प्रश्न घेऊन वळतात. प्राचीन ऋषी, जुन्या गायकांनी, त्याला द्रव्य अर्पण केले, जणू उदार दात्यास; अंधकार आणि प्रकाशाच्या विस्तारात, त्यांनी या सर्व सृष्टी एकत्र स्थापन केल्या. तो आकाशापलीकडे आहे, या पृथ्वीपलीकडे, देव आणि बलाढ्यांमध्ये जे आहे त्यापलीकडे; कोणता गर्भ प्रथम पाण्यांनी धरला, जिथे सर्व देव एकत्र एकमेकांना पाहिले?