प्राचीच्या तेजस्वी क्षणी, मारुतांनो, या! इंद्रा आणि मारुतांनो, तुम्ही या दोन विश्वांना तुमच्या सामर्थ्याने वेष्टित करा. जसे दिवस आणि रात्र नेहमी आमच्यासोबत असतात, तसेच तुम्ही आम्हाला निवास, आसन आणि प्रकाशाचा मार्ग द्या. यज्ञासाठी श्रेष्ठ असा सोमरस तयार केला जातो, जणू काही कुशल सारथी आपल्या रथाला सजवतो तसा. त्या सोमरसाच्या दगडांनी रस दाबला जातो. हे दिव्य वीर्य आणि संपत्ती, हे मारुतांनो, आम्हाला द्या—जलदगतीने मिळणारे ज्ञानही द्या. पूर्वीप्रमाणेच, तो सोमरस पुन्हा एकदा त्याच्यासाठी अर्पण केला गेला आहे, जणू मानवासाठी मार्ग दाखवणारा. गोशाळेत, अश्वांच्या घरात, आणि यज्ञकर्मात भक्त त्याचा शोध घेतात. हे देवहो, अमंगल दूर करा, विध्वंसकांचा नाश करा, दुष्टपणा रोखा आणि अज्ञान दूर करा. आम्हाला वीरांसह समृद्धी द्या. हे सोमदगडांनो, भारता वंशासाठी स्तुतीचा गान आणा. आकाशातही, तुम्ही इतर सर्वांपेक्षा बलवान आहात; तेजस्वी देवांमध्येही तुम्ही श्रेष्ठ आहात. वायू, सोम, अग्नी, आणि पितरांपेक्षाही तुमची महती मोठी आहे. गौरवशाली आणि सामर्थ्यवान दगड आमच्यासाठी गूंजू द्या; त्यांच्या आवाजाने आकाश भरू द्या. जिथे पुरुष मधाचा इच्छित प्रवाह काढतात, तेथे एकत्र येऊन मोठ्या आवाजात स्तुती करतात. हे दगड, सोमरस दाबतात, सारथ्य करतात, स्पर्धेसाठी रस काढतात. ते गायीच्या स्तनातून दूध काढतात; पुरुष हातांनी यज्ञाची तयारी करतात. हे कर्मकुशल यजमान, विधीमध्ये प्रवीण झाले आहेत. तुम्ही दगडांनो, इंद्रासाठी सोमरस दाबा. प्रत्येकाने दिव्य व पृथ्वीवरील स्थानासाठी, यजमानासाठी संपत्ती मिळवा. जसे मेघातून पाऊस पडतो, तसे त्यांच्या वाणीमधून संपत्ती झरते; जसे यज्ञ करणारे ऋत्विक, तसे हे ज्ञानी. मारुतांसाठी गाणे गाण्यासारखे, मी त्यांच्या समूहाची स्तुती करतो, कारण तुम्ही त्यांच्या मध्ये उजळता. तरूण वीर, जसे मारुत, तेजासाठी स्वतःला सजवतात. हे स्वर्गपुत्र, त्यांना कोणी रोखू शकत नाही; आदित्य थकत नाहीत. जे सूर्याप्रमाणे, आपल्या तेजाने पृथ्वी आणि आकाश व्यापतात, जसे सूर्य मेघ दूर करतो तसे; बलवान, तेजस्वी, राजस, निष्कलंक आणि नेहमी पुढे जाणारे. तुमच्या गाभ्यात, जसे पाण्याच्या शय्येत, काहीही तुटत नाही, काहीही मोडत नाही. सर्वव्यापी यज्ञ तुमच्याजवळ येतो, अर्पणांसह, जसे मित्र सभेत एकत्र येतात. तुम्ही जसे रथाच्या जुव्ह्यांना जुळता, तसेच प्रातःकाळी तेजाने उजळता; गरुडासारखे, तेजस्वी, पराक्रमी, प्रवासी, वेगवान आणि सर्वत्र व्यापणारे. हे मारुतांनो, जेव्हा तुम्ही दूरवरून समृद्ध सावराणाचे धन घेऊन जाता, दयाळू वसु, दानशूराचा खजिना ओळखता, तेव्हा द्वेष दूर करता. जो यज्ञाग्नी प्रज्वलित होण्याच्या वेळी मारुतांना अर्पण करतो, तो केवळ मर्त्य नसतो; तो धनसम्पन्न, बलवान संतती मिळवतो; देव त्याचे रक्षण करतात. कारण हे शक्तीमान, यज्ञात योग्य, आदित्य नावाने दयाळू आहेत; ते आमच्या रथासारख्या विचारांचे रक्षण करो, कारण ते विधीमध्ये मोठेपणाने फिरतात, आनंदित होतात. ते जसे प्रेरित ऋषी, विचारशील, स्वशासित; जसे देव, यज्ञ करणारे; जसे तेजस्वी राजे, सर्वत्र प्रसिद्ध; जसे निष्कलंक युवक, तसे प्रकट होतात. अग्नीप्रमाणे उजळणारे, सुवर्णवर्ण छातीचे; वाऱ्यांसारखे, स्वयंसंयमित, सदैव क्रियाशील; वृद्ध ज्ञानी, उत्तम मार्गदर्शक, उत्तम आश्रय मिळवणारे, सोमासारखे सत्याचा शोध घेणारे. वाऱ्यांसारखे वेगवान, सतत गतीमान; ज्वाळांसारखे तेजस्वी; शस्त्रधारी वीरांसारखे सज्ज; पितरांच्या स्तुत्यांसारखे उदार. रथाच्या आकड्यांसारखे दृढ; युद्धात विजयी वीरांसारखे; उत्तम युवकांसारखे, तुपाने अभिषिक्त; गायकांसारखे, सुंदर गाणे गाणारे. अश्वांसारखे वेगात श्रेष्ठ; उत्साही सारथ्यांसारखे उदार; पाण्यासारखे, प्रवाहाने वाहणारे; विविध रूपांचे, अङ्गिरसांच्या स्तोत्रांसारखे. दगडांसारखे वेगवान, नद्यांची माता, बलवान; शिलांप्रमाणे सर्वत्र विजयी; खेळकर मुलांसारखे, उत्तम संगोपन मिळवलेले; मोठ्या सैन्यासारखे, शक्तिशाली. प्रभातप्रकाशासारखे, यज्ञासाठी सजलेले; वेगवान, मार्गांनी ओळखले जाणारे; नद्यांसारखे, वाहण्यास उत्सुक, तेजस्वी दृष्टिकोन असलेले; दूर प्रवास करणाऱ्यांसारखे, अंतर मोजणारे. देव आपल्याला भाग्यवान, दानसमृद्ध करो; हे मारुतांनो, स्तुतीने वाढवा; मैत्री आणि गाण्याच्या संगतीत, तुमचे खजिने खरोखरच शाश्वत आहेत. आम्ही त्या पराक्रमीचे, त्याच्या महानतेचे दर्शन केले आहे—मर्त्यांमध्ये, जमातींमध्ये. त्याच्या विविध जबड्यांनी, स्पर्धेत एकत्र येऊन, ते चावतात, खातात, सर्वकाही धरतात. त्याचे डोके गूढपणे लपलेले आहे, विविध दिशांना फिरते; तो झाडांना जीभेने खातो. त्याच्यासाठी, जमातींमध्ये पायांनी, हात उंचावून, भक्त अर्पण करतात. मातेसारख्या लपलेल्या मार्गाचा शोध घेत, तो बालकासारखा वनस्पतींमध्ये सरकतो, अन्न शोधतो; लहान मुलासारखा, शिजवलेले, तेजस्वी अन्न शोधतो, शत्रूच्या कुशीत पडतो. हे अमर, हे आकाश व पृथ्वी, मी जाहीर करतो—गर्भ, जन्म घेत असताना, आपल्या मातांना खातो; मी मर्त्य असून देवाचे गूढ समजू शकत नाही; अग्नीच सर्वज्ञ, ज्ञानी आहे. जो त्याला तहान लागल्यावर अन्न देतो, तुपाने अर्पण करतो, त्याचे पोषण करतो; त्याच्यासाठी, हजारो डोळ्यांनी अग्नी सर्वत्र पाहतो; अग्नी सर्व दिशांना तोंड करतो. हे अग्नी, तू देवांमध्ये कोणते अपराध केलेस? मी तुला विचारतो, कारण मला माहित नाही. खेळकर किंवा गंभीर, तांबड्या रंगाचा अग्नी अर्पण खातो; बांधलेल्या बंधनातून, गायीसारखा, तू मुक्त करतोस. तो रथाला जुव्ह्यांना जुळवतो, जंगलासाठी उत्सुक, सरळ मार्गाने जातो. मित्र, उत्तम वंशाचा, संपत्तीसह तेजस्वी; सांध्यांमध्ये बलवान होत, तो पुढे जातो. अग्नी, बल आणि बक्षीस देणारे रथ देतो; अग्नी, कर्तृत्ववान वीर देतो. अग्नी, सुव्यवस्थितपणे आकाश व पृथ्वीमध्ये संचार करतो; अग्नीच स्त्री, गर्भवती, सर्व काही देणारी. अग्नीचे शरीर प्रज्वलित होणे मंगलमय असो; अग्नीने महान आकाश व पृथ्वी व्यापली आहे. अग्नीच युद्धे उभे करतो; अग्नी अनेक शत्रूंना नष्ट करतो. अग्नीने वृद्धाला कानाने आणले; पाण्यातून रथ बाहेर काढला. अग्नीने अत्रीचे उष्णतेपासून रक्षण केले; अग्नीने नृमेधास संततीसह पुढे पाठवले. अग्नी, वीरांसह संपन्न संपत्ती देतो; अग्नी हजारो देणारा ऋषी बनवतो. अग्नीने आकाशात अर्पण पसरवले; अग्नीची निवासस्थाने सर्वत्र विखुरलेली आहेत. स्तोत्रांनी ऋषी अग्नीला आवाहन करतात; प्रवासाने थकलेले पुरुष अग्नीला पुकारतात. आकाशातील पक्षी अग्नीला पुकारतात; अग्नी हजारो गायीभोवती फिरतो. मानवी वंश अग्नीची पूजा करतो; मनु, नहुष यांचे वंश अग्नीकरिता जन्म घेतात. अग्नीला अमरत्वाचा गंधर्व मार्ग मिळाला आहे; अग्नीची गोशाळा तुपात बसवली आहे. अग्नीकरिता ऋभूंनी स्तोत्र रचले; महाअग्नीला आम्ही उत्तम गाणे अर्पण केले. हे कनिष्ठ अग्नी, गायकाला पुढे ने; यज्ञाच्या वेळी आम्हाला महान संपत्ती दे. जो यज्ञ करतो, तो सर्व विश्वांमध्ये ऋषी व पुरोहित म्हणून बसतो—तोच आमचा पिता. तो, आपल्या आशीर्वादाने संपत्ती इच्छितो, प्रथम आणि शेवटी प्रवेश करतो. मूळ काय होते? आधार काय होता? कोणते वचन होते? ते काय होते? सर्वज्ञ, सर्वत्र पाहणाऱ्या, भूमी निर्माण करणाऱ्या, त्या विश्वकर्त्याने आपले सामर्थ्य वापरून आकाश कसे पसरवले? अशा प्रकारे, ऋग्वेदातील या पवित्र ऋचांमध्ये देवांचे सामर्थ्य, यज्ञाची महती, अग्नीचे गूढ, आणि विश्वनिर्मितीचे प्रश्न एकत्र गुंफलेले आहेत. या स्तोत्रांतून मानव देवांना आवाहन करतो, त्यांची स्तुती करतो, आणि त्यांच्या कृपेची प्रार्थना करतो.