एका प्राचीन काळी, एक गूढ आणि गहन घटना घडली. एका तरुणीच्या अंतःकरणात वडिलांविषयी आकर्षण निर्माण झाले आणि एक गुप्त कृती घडली. प्रारंभापासूनच, तिचे आणि वडिलांचे मन वेगळे झाले, पण उत्तम बीज तिच्या गर्भात ठेवले गेले. जेव्हा वडिलांनी आपल्या कन्येसाठी इच्छाशक्तीने आपले बीज सोडले, तेव्हा स्वयंसिद्ध देवांनी पवित्र वाणी निर्माण केली आणि गृहस्वामी, व्रतपालक, यांची निर्मिती केली. तो वृषभांसारखा, स्पर्धेत फेस उडवू लागला. इतर अल्पबुद्धी लोक दूर गेले. उजवे हाताने जणू काही भेट वळवली, पण डाग असणाऱ्याने मला धरले. अग्नीप्रमाणे वेगाने जन्म घेणारा उपब्दी जवळ आला. तो जणू काही नग्न पुरुषासारखा प्रज्वलित अग्नीच्या शेजारी बसला. तो इंधन, बळ शोधू लागला. तो आधार देणारा, दरवेळी नव्याने शक्तिशाली जन्म घेणारा होता. नवग्व लोक सत्य बोलत, कनाया यांच्या मैत्रीत वेगाने आले. सत्याशी एकरूप होऊन, दोन आसऱ्यांमध्ये राहणारे, गवळ्याजवळ आले आणि उदार, अडगळी न येणारे, दुध काढण्याची इच्छा बाळगू लागले. मग कनाया यांच्या मैत्रीत, पूर्वीपेक्षा नवीन, भेटीसारखे सत्य पुढे आले. शुद्ध मार्गाने ते तुझ्या जवळ आले. सदैव दूध देणाऱ्या तेजस्वी गायीने आपले दूध दिले. गायी वेगळ्या असताना, मागून ओळखल्या गेल्या. गायक आनंदाने बोलला. वसुंचे पुत्र, धनाची इच्छा बाळगणारे, सदैव सक्रिय, सर्व संपत्ती ओळखून जवळ आणतात. मग जे त्याच्या सभोवती बसले होते, ते सर्वजण अमर बक्षिसाच्या इच्छेने एकत्र आले. त्यांनी अनेक जन्माचा गूढ शोधला, शुष्णाचा लपलेला, न तुटणारा बंध शोधला. ते तेज आहे, ज्याचे नाव देवांकडे आहे; सूर्यप्रकाश, जे त्रैधात्री लोकांत बसले आहेत. त्याचे नाव अग्नी, जातवेदस्. आमचे ऐक, होत्र, सत्य पुरोहित, सत्याशी एकनिष्ठ. आणि ते दोघे, प्रखर, तेजस्वी किरणांनी, अश्विन आणि इंद्र, स्तुतीसाठी पूजनीय आहेत. मानवांमध्ये, कुशावर आनंदित होतात, उत्तम सोमरसाचा आस्वाद घेतात, यज्ञात पात्र आहेत. हा स्तुत केलेला राजा, ज्ञानी, गायक, पाण्याचा अडसर ओलांडतो, आपली मर्यादा पार करतो. तो, शाखांनी अग्नी हलवतो, चाकाच्या कडेसारखा, वेगवान, अस्थिर अग्नी जागृत करतो. तो वैतरणा, दोन मर्यादांमध्ये, यजमान, सदैव दूध देणारी गाय, घोडा यांचे दूध काढू इच्छितो. जेव्हा मित्र आणि वरुण, स्तोत्रांनी एकत्र येतात, आर्यमा आणि ज्येष्ठ रक्षकांसह. तो बंधू, ऋषी, तुझी भावना स्वर्गात, सर्वात जवळच्या नाभीत ठेवतो, गायक जाहीर करतो. ती नाभी आमची असो, जवळ असो वा दूर—माझा तिला कधी ना कधी लाभ होवो. हीच माझी नाभी, हेच माझे आसन; हे माझे देव, मीच सर्व काही आहे. द्विज, सत्याचा प्रथम जन्मलेला, ही गाय, नुकतीच वासराला जन्म देणारी, दूध देते. मग सौम्य, अस्थिर, तेजस्वी, दोनदा फिरणारा, स्तुतिसाठी आतुर तो जन्मेल. जेव्हा सरळ रेषा, बालकासारखी, जन्म घेईल, आई स्थिर, सदैव वाढणारे अपत्य पुढे आणते. मग गायी कनाया यांच्या मार्गदर्शनानुसार गेल्या, एखाद्या कुत्र्याच्या भुंकण्यावरून. ऐका, हे दानशूर, घोडामारकाची स्तुती करणाऱ्यांनो, सत्य बोलणाऱ्यांनो, आम्हांला ऐका. म्हणून, हे इंद्र, आमच्यासाठी प्रहार कर, बलशाली राजा, मजबूत बाहू, मोठ्या संपत्तीकरिता; आमचे रक्षण कर, उदार, आमच्या वीरांचे रक्षण कर, हरिवा, तुझ्या कृपेने. जेव्हा राजे गायीसाठी स्पर्धा करतात, सरण्यु कवी जरण्युसाठी धावते; प्रेरित, सर्वात प्रिय, त्यांचा झाला आहे, तो पुढे जाईल किंवा त्यांच्यासह ओलांडेल. मग या श्रेष्ठतेच्या परिपूर्णतेत आम्ही मोठ्याने हाक मारतो, जरी व्यर्थ; सरण्यु हा त्याचा पुत्र, घोडा, तू ऋषी, आणि तू कीर्तीने प्रसिद्ध आहेस. तुझ्या मैत्रीसाठी, तुझ्या संघासाठी आम्ही भक्तीने स्तुती अर्पण केली, ज्यात सर्व स्वर एकत्र येतात, पूर्वीप्रमाणे, दात्यासाठी, सत्य वाणी मिळविण्यासाठी. तो, गातो, देवांनी युक्त, पाण्याने, उत्तम बंधू, भक्ती आणि स्तोत्रांनी; तो स्तुतीने, वचनांनी वाढो—आता तो तेजस्वी गायीच्या दूधाजवळ येतो. हे पूज्य देवो, एकसंध हेतूने, आमच्या सहाय्यासाठी बलवान व्हा; बक्षिसे देणारे, मुक्तपणे वावरणारे, स्थिर, ज्ञानी, अचूक. जे यज्ञ आणि आहुतींनी इंद्राची मैत्री व अमरत्व शोधतात—अंगिरस तुम्हांला आशीर्वाद देवो; हे ज्ञानी, मानवतेचा उपहार स्वीकारा. ते पितर, ज्यांनी सत्याने गायींच्या गोष्टीचे बंध फोडले—अंगिरस दीर्घायुष्य देवो; मानवतेचा उपहार स्वीकारा. ज्यांनी सत्याने सूर्य उगवला, पृथ्वी व आकाश पसरण्यास कारणीभूत झाले—अंगिरस तुम्हांला उत्तम संतती देवो; मानवतेचा उपहार स्वीकारा. हा, तुमच्या घरी गोड बोलणारा, हे देवपुत्र, हे ऋषी, ऐका; अंगिरस उत्तम प्रार्थना देवो; मानवतेचा उपहार स्वीकारा. विविध रूप असणारे ते ऋषी, खोलपणाने थरथरणारे, अंगिरस पुत्र, अग्नीच्या सभोवताली जन्मले. ते विविध रूपांचे, आकाशाभोवती जन्मले, नवगायी, दहा गायी असणारे, आदरणीय, देवांमध्ये सन्मानित आहेत. इंद्राच्या साह्याने, त्यांनी बक्षिसांनी युक्त कळप, अश्विनांना सोडले; आठ कानांचे, हजारो देणारे, देवांमध्ये कीर्ती मिळवतात. आता हा मनु जन्म घेईल, बालकासारखा उभा राहील; जो एकाच वेळी हजारो व शंभर घोडे द्यावयास इच्छितो. कोणी त्याला गाठू शकत नाही, जसा आकाश त्याच्या तेजाने; सावर्ण्याचे यज्ञ नदीसारखे पसरणारे. अगदी नोकरही, आपापल्या कामात, गायींच्या रक्षणात, आम्हाला सन्मानित करतात; तुर्वश व यदू यांनी मला स्तुती केली. जो हजारो देतो, तो न बाधित होवो; मनुचे यज्ञ सूर्याशी स्पर्धा करो; सावर्ण्याचे देव दीर्घायुष्य देवो, ज्यात आम्ही, श्रम न करता, बक्षीस मिळवले. जे दूरवरून, प्राचीन, मनुप्रिय, विवस्वताचा जन्म शोधतात; जे ययाति आणि नहुषाच्या कुशावर बसतात, हे देव, ते आमच्यासाठी बोलोत. तुमची सर्व नावे पूजनीय, स्तुत्य, हे देवहो, तसेच तुमचे यज्ञकर्म; जे अदितीपासून, पाण्यापासून, पृथ्वीपासून जन्मले, ते येथे माझी हाक ऐका. ज्यांच्याकडून माता गोड दूध, अमृत, आकाश, अदिती आणि कुशावर ओते; ते आदित्य, स्तोत्रात बलवान, सामर्थ्यवान, आमच्या कल्याणासाठी आनंद देतात. मानवी दृष्टीने, अचल, पूजनीय, महान देव अमरत्व शोधतात; प्रकाशात स्वार, कपटमुक्त, पापरहित, स्वर्गाच्या शिखरावर आमच्या कल्याणासाठी वास करतात. ते राजे, सुस्थित, यज्ञासाठी आलेले, अजिंक्य, स्वर्गात आपली जागा स्थापन करतात; त्यांना मी भक्ती व स्तुतीने हाक मारतो, महान आदित्य, अदिती, आमच्या कल्याणासाठी. कोण त्या स्तोत्राची स्तुती करेल, ज्यात तुम्हा सर्वांना आनंद मिळतो, जे मर्त्य अर्पण करतात? कोण तुमच्या यज्ञास प्रिय करेल, हे सामर्थ्यवान? तुम्ही आमचे दु:ख दूर करा, आमच्या कल्याणासाठी. ज्यांच्यासाठी मनुने, अग्नी प्रज्वलित करून, मनाने, प्रथम सात ऋत्विकांसह यज्ञ केला—हे आदित्य, आम्हांला निर्भय आश्रय द्या; आमचे मार्ग सुलभ करा आणि आम्हांला कल्याणाकडे न्या. अशा प्रकारे, या ऋग्वेदातील पवित्र स्तोत्रांच्या माध्यमातून, देव, ऋषी, गायी, यज्ञ, आणि सत्याचा गूढ प्रवास, मानवतेच्या कल्याणासाठी, अमरत्व, प्रज्ञा आणि समृद्धीच्या शोधात अखंड वाहत राहतो.