एकदा, उषःकालाच्या शांत वेळेस, ऋषी आश्विनीकडे प्रश्न विचारतात—"हे अश्विनीकुमारांनो, तुमची उषा कुठे आहे? तुमचे निवासस्थान कुठे आहे? तुम्ही तुमचे मुख कुठे वळवता? कोण तुम्हाला, जणू एखाद्या विधवेने आपल्या देवराला किंवा कुमारिकेने तरुणाला आमंत्रित करावे तसे, आपल्या आसनावर बोलावते?" त्या दिवशी, आश्विनी कुमार आपल्या रथात आरूढ होतात, जणू एखादी वृद्ध स्त्री थरथरत घरे बदलते, तसे ते प्रत्येक घरात सन्मानाने बोलावले जातात. "तुम्ही कोणाचे पाहुणे होता, हे पुरुषांनो? जणू राजकुमारांसाठी समर्पित सोमरसासारखे, कोणाच्या यज्ञात तुम्ही सहभागी होता?" उषःप्रभेच्या वेळी, आम्ही तुम्हाला, हे अश्विनीकुमारांनो, जंगली पशूसारखे, आहुतीसह पुकारतो. तुम्ही पुरोहितांसारखे, लोकांच्या यज्ञात हजर होता आणि लोकांचे कल्याण साधता. सौंदर्याचे अधिपती, तुम्ही लोकांसाठी आहुती वाहता. राजकन्या घोषा हिनेही तुम्हाला पुकारले होते. तिने प्रार्थना केली—"हे अश्विनीकुमारांनो, दिवसा माझ्यासाठी या, कल्याणासाठी या, घोडेस्वारासाठी, रथारूढासाठी आणि समर्थतेसाठी या." तुम्ही, हे अश्विनीकुमार, ज्ञानी आहात. तुमचा रथ गावोगावी फिरतो, जणू कुत्स नावाचा गायक लोकांत वावरतो. तुमची मधुर देणे, स्त्रियेला तिच्या अलंकारांची आस असावी तशी, सर्वांना हवीहवीशी वाटतात. तुम्हीच भुज्यूचे, वशाचे, शिञ्जाराचे आणि उशनाचे रक्षण केले. तुमचे दोन घोडे, जी मैत्रीने बांधलेले आहेत, त्यांच्या सहाय्याने तुम्ही संकटात असणाऱ्यांना तारले. मीही तुमच्या कृपेची याचना करतो. तुम्ही कृष्ण आणि शयु यांना मुक्त केले, विदन्त आणि विधवेचे बंधन सोडवले. रडणाऱ्या गायीला तिच्या साथीदारांतून सोडवले आणि सातमुखी गोठ्याचे द्वार उघडले. त्या काळी एक कुमारिका जन्मली, तिचे वस्त्र खाली पडले, आणि तिच्या दातांमागे वनस्पती वाढल्या. तिच्यासाठी नद्या वाहू लागल्या, दिवस तिच्या पतनासारखा झाला. लोक जिवंत असताना शोक करतात, यज्ञात विखुरले जातात, आणि पुरुष दीर्घ प्रवास करतात, प्रयत्न करतात. जे आपल्या वडिलांशी संमतीने वागत असतात, त्यांचे स्त्रिया आनंदाने पतीला आलिंगन देतात. "हे अश्विनीकुमारांनो, आम्हाला हे सत्य सांगा, आम्हाला माहीत नाही—तरुण स्त्रीच्या गर्भात तरुण राहतो का? आम्ही, प्रिय, तेजस्वी, वीर्यवान, बीजदाता याच्या घरात जाऊ इच्छितो—हीच आमची इच्छा आहे." तुमच्याकडे, हे अश्विनीकुमार, कृपा आली. घोडे देणारे, तुम्ही इच्छांना हृदयात प्रवेश करू देता. आर्यमानाला प्रिय असणारे, जोडप्यांचे रक्षण करणारे, आम्हाला सुरक्षित स्थळी पोहोचू द्या. "हे आनंददायक अश्विनीकुमारांनो, बलवान पुत्रांसह संपत्ती माणसांच्या घरी आणा. मार्ग सुलभ करा, दृढ स्थान द्या आणि वाईट भावना नष्ट करा." "आज, कोणत्या भूमीत, तुम्ही अद्भुत स्वामी, आनंद घेत आहात? कोणी तुम्हाला बोलावले? प्रेरित यजमानाचा, की यज्ञ करणाऱ्याचा?" आम्ही पहाटे पुन्हा पुन्हा त्या एकाच, बहुप्रशंसित, स्तोत्रप्रिय, तीनचाकी रथाला पुकारतो—जो सभेत वेगाने फिरतो आणि सुंदर स्तुतींनी सजलेला आहे. नासत्य, तुम्ही उषःकाळी मधुर देणारे रथ जुंपता आणि आरूढ होता, आणि तो रथ घेऊन उपासकांतून, यज्ञांतून, आहुतींनी समृद्ध अशा स्थळी जाता. पुरोहित, मधुर हस्त असलेला, अग्निहोत्र करणारा, किंवा प्रेरित स्तोत्रगायक—ज्याच्या यज्ञात तुम्ही सहभागी होता, त्या यज्ञात या, हे अश्विनीकुमार, आणि मधुर सोमपान करा. जसे कारागीर आपले साधन धारदार करतो, तसे योग्य स्तोत्र निर्माण करा. उत्तम वाणीने, प्रेरित गायकाने सोमासाठी इंद्राची स्तुती करा. दुधाळणी गायी मिळवा, मित्राला जागे करा, गायकांनो, वृद्ध इंद्राला जागृत करा. संपत्तीने भरलेल्या पात्रासारखे, वीराला दानासाठी प्रेरित करा. "हे दानशूरा, तुला लोक काय म्हणतात—भोगकर्ता? पण मी ऐकतोस की, तू भोग्य नाहीस. माझी प्रार्थना, हे शक्रा, आम्हाला संपत्तीचा वाटा मिळवून दे." "हे इंद्रा, लोक तुला त्यांच्या सच्च्या सभांमध्ये पुकारतात. जो यजमान आहे, तो तुला आपला सोबती बनवतो, आणि सोम न ओतणाऱ्याशीही मैत्रीची इच्छा करतो." "जो उत्साही यजमान तुला बलवान सोम अर्पण करतो, त्याच्यासाठी संपत्ती ओघाने येते. त्याच्यासाठी तू शत्रू आणि स्पर्धकांचा नाश करतोस, आणि आपल्या अस्त्राने वृत्राचा संहार करतोस." "ज्याच्यात आम्ही स्तुती ठेवतो, त्या इंद्रात, जो आम्हाला कृपा दाखवतो, त्याने आमच्या इच्छा पूर्ण कराव्यात. दूर असणाऱ्यालाही त्याचा भय वाटू दे, सर्व गौरव त्यास वाकावे." "हे बलवान इंद्रा, शत्रूंना दूर हकल, जसे पूर्वी केलेस तसे. आम्हाला जौ, गायी दे, गायन करणाऱ्याला बुद्धी आणि विजयी बळ दे." बलवान, विपुल, प्रभावशाली सोम इंद्राकडे आले आहेत. मगवान कधीही आपले दान थांबवत नाही, तर जो सोम पिऊन यज्ञ करतो त्याला तो भरपूर संपत्ती देतो. ती वेगवान, तेजस्वी देवी विजय मिळवते, जी योग्य वेळी केलेल्या कर्माचा शोध घेते. जो देवांची इच्छा करतो तो संपत्ती अडवत नाही, आणि स्वतंत्र असलेला मित्राला समृद्धी सोडवतो. गायी, जौ, सर्व प्रकारच्या अन्नाने, हे बहुप्रशंसित, आम्ही दूरच्या शत्रूंवर विजय मिळवू इच्छितो. आमच्या नेत्यांसह आम्ही स्वतःच्या प्रयत्नाने श्रेष्ठ संपत्ती जिंकू. बृहस्पती मागून, वरून, खाली, सर्व संकटांपासून आमचे रक्षण करो. इंद्रा, पुढे आणि मध्ये रक्षण कर, आणि मित्र म्हणून, मित्रांना मार्ग दाखव. आमचे सर्व तेजस्वी, सुसंवादी विचार इंद्राकडे जातात, कारण तो प्रकाश जाणतो. लोक जसे आपल्या स्वामीला, तसे आमचे मन त्याला आलिंगन देते, जसे कुमार वयोमानानुसार मदतीसाठी येतो. माझे मन तुझ्याकडून कधीच वळत नाही, हे इंद्रा. तुझ्यातच माझ्या इच्छा मी ठेवतो. हे अद्भुत राजन, या पवित्र कुशावर विराजमान हो, आणि हा सोम तुझ्यासाठी असो. इंद्र, जो समृद्धी वाढवतो आणि उपासमार दूर करतो, तोच संपत्तीचा स्वामी आहे. त्याच्यासाठी, सात नद्या त्याच्या बळावर पोसल्या जातात. जसे पक्षी पानांनी डवरलेल्या झाडावर बसतात, तसे सोमपाषाण इंद्राकडे येतात. त्याचे तेज वीजेसारखे चमकते, तो नव्या दिवसासाठी प्रकाश जाणतो. तो वेगवान, जो देवांसाठी केलेल्या कर्माचा शोध घेतो, सूर्यालाही जिंकतो. त्याच्या शौर्याला कोणीही समकक्ष नाही—ना जुना, ना नवा. मगवान सर्व लोकांत संपत्ती वाटतो, वृषभाने जमातींसाठी गायी उघडल्या. ज्याला शक्रा यज्ञात संतुष्ट असतो, तो बलवान सोमांनी शत्रूंचा प्रतिकार करतो. जसे पाणी नदीकडे जाते, तसे सोमपाषाण इंद्राकडे येतात. ऋषी त्याची महती वाढवतात, जसे दैवी पावसाने जौ वाढतो. वृषभासारखा, तो क्रुद्ध होऊन आकाशात धावतो, ज्याने आर्यांच्या स्त्रियांसाठी पाणी निर्माण केले. मगवान यज्ञ करणाऱ्यासाठी दीर्घायुष्यासाठी प्रकाश शोधतो. कुऱ्हाड तेजाने चमकू दे, सत्याची गाय पूर्वीप्रमाणे भरपूर दूध देऊ दे, तेजस्वी प्रभू आपली कांती फडफडवू दे, आणि शुभाचा स्वामी सुवर्ण तेजाने उजळू दे. गायी, जौ, सर्व अन्नाने, हे बहुप्रशंसित, आम्ही दूरच्या शत्रूंवर विजय मिळवू. आमच्या नेत्यांसह आम्ही श्रेष्ठ संपत्ती मिळवू. बृहस्पती मागून, वरून, खाली, सर्व संकटांपासून आमचे रक्षण करो. इंद्रा, पुढे आणि मध्ये रक्षण कर, आणि मित्र म्हणून, मित्रांना मार्ग दाखव. इंद्र, स्वतःचा स्वामी, आनंदासाठी या—तो जो आपल्या नियमाने शक्तिमान आणि स्तुत्य आहे. त्याचे दृष्टी विशाल आहेत, आणि तो आपल्या महान सामर्थ्याने सर्व अडथळे पार करतो. तुझा रथ उत्तम बनलेला आहे, तुझे घोडे उत्तम जुंपलेले आहेत, हे प्रभो. वज्र तुझ्या हातात चमकत आहे, हे राजन. चांगल्या मार्गाने ये, हे अधिपती, आणि तुझे सामर्थ्य वाढू दे, फुलू दे. अशा प्रकारे, ऋषी आणि यजमान आश्विनीकुमार, इंद्र, बृहस्पती यांना पुन्हा पुन्हा पुकारतात, त्यांची कृपा मागतात, आणि यज्ञ, स्तुती, आहुती यांच्या माध्यमातून कल्याण, संपत्ती, विजय, आणि रक्षण यांची याचना करतात. हेच ऋग्वेदातील या स्तोत्रांचे दिव्य आणि भक्तिपूर्ण प्रवाह आहे.