सूर्यदेव आपल्या तेजस्वी किरणांनी आकाशात रथ हाकत असतात. त्यांच्या सर्वोच्च स्थानात कोणताही असत्य देव वावरत नाही. पूर्व दिशेला एक मार्ग जातो आणि सूर्य त्या मार्गाने आपले तेज पसरवत साऱ्या विश्वात भ्रमण करतात. त्यांच्या प्रकाशाने सर्वत्र अंधार नाहीसा होतो. त्यांच्या तेजाने संपूर्ण जग जागृत होते. हे सूर्यदेवा, या तेजामुळे आमच्यातील सर्व अशुद्धता, वाईट स्वप्नं आणि दुष्टता दूर करा आणि आम्हाला कल्याण द्या. सूर्यदेव, तुम्ही वरून पाठवलेले, साऱ्या सृष्टीच्या ऋताला (नियमाला) जपता. तुम्ही स्वतःच्या धर्माचा पाठपुरावा करत उगवता. आम्ही आज तुम्हाला जे काही सांगतो, ते देवांनी आम्हाला बुद्धीच्या रूपात द्यावं. हे सूर्य, आकाश आणि पृथ्वी, पवित्र जल, इंद्र, मरुतगण, आमच्या प्रार्थना ऐका. सूर्याच्या दर्शनाने आम्ही संकटात सापडू नये; आम्ही दीर्घायुषी, आनंदी होऊ. हे सूर्य, आम्ही रोज सकाळी तुमचे दर्शन घडावे, अशी इच्छा करतो. तुम्ही सर्वांचे मित्र आहात. आम्हाला सदैव शुभ विचार, स्पष्ट दृष्टी, निरोगी संतती आणि दोषमुक्त जीवन लाभू दे. तुमच्या तेजस्वी रूपाने आम्हाला आनंद मिळतो. तुम्ही महान तेज घेऊन आकाशात उगवता, तेव्हा आम्ही जिवंतपणी तुमचे सौंदर्य पाहू दे. सूर्याच्या चिन्हाने सर्व प्राणी हालचाल करतात, स्थिर होतात, आणि रात्री ते पुन्हा विश्रांतीस जातात. हे सुवर्णकेशी सूर्य, तुमच्या निष्पापतेमुळे आम्हाला रोज समृद्धी आणि कल्याण मिळू दे. तुमच्या दृष्टिकोनातून, दिवसा, तापातून, प्रकाशातून आणि उष्णतेतून आम्हाला आशीर्वाद मिळू दे. जसे मार्ग आणि घर आशीर्वादित असतात, तसेच आम्हाला उत्तम संपत्ती मिळू दे. हे देवहो, दोन पाय असलेल्यांची आणि चार पाय असलेल्यांची, दोन्ही संततींची, रक्षण करा. आम्ही जे खातो, पितो, आनंद घेतो, ते सर्व अहितरहित आणि आरोग्यदायी असो. आम्ही बोलण्यात, मनाने किंवा देवत्वाबद्दल अनादर केला असेल, तर ती चूक आम्ही कबूल करतो. जर आमच्यात कोणी शत्रुत्व बाळगतो, तर हे वसु, ती दोष त्याच्यावर टाका. यापुढे, युद्धाच्या रणभूमीत, इंद्र आपल्या गर्जनेने विजयासाठी पुढे येतात. जेथे धनदौलतीसाठी शूर लोक स्पर्धा करतात, तिथे इंद्राचा पराक्रम प्रकट होतो. इंद्रा, आम्हाला समृद्ध घर दे, गोधनयुक्त, कीर्तीने परिपूर्ण. आम्ही विजय मिळवू, समृद्ध होऊ, आमच्या इच्छांनुसार तू आम्हाला दे. दासा वा आर्य, जो कोणी आमच्याशी लढू इच्छितो, तो शत्रू सहज पराभूत होऊ दे. तुझ्या सहाय्याने आम्ही त्यांचा पाठलाग करू. लहान वा मोठ्या यज्ञांनी, संकटात मदत करणारा, तूच आमचा आश्रय आहेस. आम्ही आज तुझ्या मदतीसाठी हाक मारतो, हे प्रार्थना ऐकणाऱ्या इंद्रा. इंद्रा, तुझ्या दानशूरतेच्या, बळाच्या आणि प्रेरणेच्या कथा आम्ही ऐकल्या आहेत. तू कुत्सांच्या बंधनातून स्वतःला मुक्त कर आणि येथे ये. बलवान असूनही तू दुर्बलांमध्ये का अडकून राहतोस? यानंतर, अश्विनीकुमारांची गौरवगाथा सांगितली जाते. त्यांचा सुंदर रथ, सकाळ-संध्याकाळ यज्ञात आमंत्रित केला जातो. त्यांच्या नावाचा जसा पिता स्मरण केला जातो, तसा आम्ही प्रेमाने त्यांना हाक मारतो. आमच्या स्तोत्रांना प्रेरणा दे, आमच्या विचारांत समृद्धी भर, आम्हाला कीर्तीचा वाटा दे, जसा सोमरस दानशूरांसाठी तयार केला जातो. अश्विनीकुमार, तुम्ही अजून परिपक्व न झालेल्यांना आधार देता, असहाय्यांना मदत करता, आंधळ्यांना मार्ग दाखवता, दुर्बलांना आरोग्य देता, मूकांना वैद्य बनता. तुम्ही वृद्ध, थकलेल्या च्यवन ऋषींना पुन्हा तारुण्य दिलं. तुम्ही पाण्यातून भयंकर संकट दूर केलं. तुमच्या या सर्व महान कार्यांची यज्ञात स्तुती केली जाते. तुमच्या प्राचीन पराक्रमांची मी लोकांमध्ये घोषणा करतो. तुम्ही उपचारक म्हणून आनंद देता. आता आम्ही तुमच्या नव्या मदतीची अपेक्षा करतो, जशी एखादी तलवार विश्वासाने धरली जाते. अश्विनीकुमारांनो, आम्ही तुम्हाला हाक मारतो, ऐका. वडिलांनी जसा पुत्राला शिकवलं, तसं आम्हाला शिकवा. आमचं ज्ञान लोकांमध्ये दुर्बल किंवा अज्ञानी होऊ देऊ नका. शत्रुत्वाच्या शापापासून आमचं रक्षण करा. तुमच्या रथाने तुम्ही शुंध्युला आनंद दिला, पुरुमित्राची पत्नी घेऊन गेला, वध्रिमतीच्या हाकेला प्रतिसाद दिला, पुरंधीला सुलभ प्रसूती दिली. वृद्ध झालेल्या ऋषींना पुन्हा तरुण केलं, खेळाला पुन्हा तरुण केलं, वंदनाला नदी पार नेलं, विश्पलाला पुन्हा धावण्यास सक्षम केलं. तुम्ही गुहेत लपलेल्या, संकटात सापडलेल्या रेभाला वाचवलं, ऋभूंना पुन्हा जीवन दिलं, आणि सात वध्रींसाठी तीन जणांना पुनर्जीवन दिलं. पेडुला तुम्ही शुभ्र अश्व दिला, नवगुणयुक्त, नव्वद घोड्यांसह. शत्रूंना दूर करणारा, वेगवान मित्र दिला, जसा भागा मनुष्यांना इच्छित दान देतो. कोणताही राजा, कोणतीही आपत्ती, भीती, अश्विनीकुमारांच्या कृपायुक्त मार्गदर्शनाखाली असलेल्या मनुष्याला स्पर्श करू शकत नाही. ऋभूंनी तयार केलेला, विचारापेक्षाही वेगवान रथ घेऊन या. त्या रथाच्या जुळणीला आकाशकन्या जन्म घेते, आणि दिवस उजळतात. त्या विजयमार्गाने तुम्ही पर्वत ओलांडता, गायीला दूध देण्यास प्रवृत्त करता, लांडग्याच्या जबड्यातूनही पकडलेल्याला वाचवता. हे स्तोत्र आम्ही तुमच्यासाठी रचले आहे, जसे भृगूंनी रथ तयार केला. आम्ही स्त्रीला तरुणासोबत जुळवलं, जसा पुत्राला नेहमी आधार दिला जातो. पुढे, अश्विनीकुमारांच्या आगमनाची प्रतीक्षा करणारे विचार मांडले जातात. कोण त्यांच्या तेजस्वी रथाचं स्वागत करतो? कोण सकाळी त्यांना घराघरात आशीर्वाद घेऊन येताना सत्कार करतो? कुठे त्यांची उषा, निवासस्थान आहे? कोण त्यांना आपल्या आसनावर आमंत्रित करतो? ते सकाळी, वृद्ध स्त्रीसारखे, घराघरात सन्मानाने जातात. कोणाच्या पाहुणे होतात? जसे राजकुमार यज्ञपात्रात सहभागी होतात, तसे ते यज्ञात उपस्थित राहतात. जंगली प्राण्यांसारखे, आम्ही त्यांना सकाळी यज्ञात हाक मारतो. ते यजमानांसाठी अन्नपदार्थ वाहतात. घोषा या राजकन्येने अश्विनीकुमारांना आमंत्रित केलं होतं. तिने त्यांना विनंती केली, “माझ्यासाठी दिवसा, कल्याणासाठी, अश्वारूढ, रथचालक, समर्थ असणाऱ्यांसाठी उपस्थित राहा.” अश्विनीकुमार अत्यंत बुद्धिमान आहेत, ते आपला रथ गावोगावी फिरवतात. त्यांच्या मधुर दानांची इच्छा प्रत्येकाला असते. भुज्यू, वश, शिंजार, उशना यांना अश्विनीकुमारांनी वाचवलं. त्यांच्या दोन घोड्यांमध्ये मैत्रीचं बंधन आहे. कृश, शायू, विधंता, विधवा, हंबरवणारी गायी—या सर्वांना त्यांनी मुक्त केलं, सात तोंडांच्या गोठ्याचं द्वार उघडलं. एक कन्या जन्मली, तिचं वस्त्र खाली पडलं, तिच्या दातांमागे वनस्पती उगवल्या. तिच्यासाठी नद्या वाहतात, तिच्यासाठी दिवस अस्तास जातो. लोक जिवंत असताना रडतात, यज्ञात विखुरतात, पुरुष दीर्घ प्रवास करतात, ज्यांनी पित्यांशी हे ठरवलं, त्या स्त्रिया आनंदाने पतीला आलिंगन देतात. आम्ही ते जाणत नाही, खरं सांगा: तरुण स्त्रीच्या गर्भात युवक वास करतो का? हे अश्विनीकुमार, आम्ही प्रिय, तेजस्वी, वीर्यवान, संतती देणाऱ्या घरात प्रवेश करू दे, हीच आमची इच्छा आहे. अशा प्रकारे, ऋग्वेदातील या स्तोत्रांतून सूर्य, इंद्र आणि अश्विनीकुमारांची महती, त्यांची कृपा, आणि भक्तांची प्रार्थना एक सुंदर, भक्तिपूर्ण कथेत गुंफली जाते.