एकदा एक जुगारी मनाशी ठरवतो, "मी इतरांशी भांडण करणार नाही," पण तरीही, जे मित्र सोडून गेले, त्यांच्या मागे तो राहतो. ज्या तपकिरी पासा फेकल्या जातात, त्या बोलू लागतात, आणि तो जुगारी त्यांच्या मैफिलीत जणू पत्नी प्रियकराकडे जाते तसा ओढला जातो. जुगारी सभेत जातो, मनात विचारतो, "आज जिंकणार का?" त्याच्या शरीरात कंप असतो. पण त्या पासा, त्याच्या इच्छेच्या विरुद्ध वागत, विजय दुसऱ्याच्या हातात ठेवतात. या पासा, जणू काटे व कोरडे असावेत, छळ करतात, जाळतात; फसवे, धगधगते, हरलेल्या माणसाचा उपहास करतात, हसतात. जणू मधाने माखलेले, ते जुगाऱ्याचा अभिमान वाढवतात. हे पासे त्र्याहत्तर आहेत, आपापल्या नियमाने खेळतात, जणू देव सवित्यासारखे. तगडे लोकसुद्धा जुगाऱ्याला आदर देत नाहीत, पण राजा देखील त्यांना वंदन करतो. ते खाली घसरतात, वर उडतात; हात नसतानाही, हात असलेल्या माणसाला हरवतात. हे दैवी पासे, थंड असूनही, कोरड्या जमिनीवर पडले तरी, हृदय जाळतात. जुगाऱ्याची पत्नी दुःखी, त्याने तिला सोडले आहे. फिरणाऱ्या मुलाचा आई विचारते, "तो कुठे आहे?" कर्जात बुडालेला, भयभीत, संपत्तीच्या शोधात, तो रात्री इतरांकडे जातो. एखादी स्त्री दिसली, की जुगाऱ्याचे मन चळवळते; तो दुसऱ्याची पत्नी, दुसऱ्याचे भाग्य, हे सर्व हवेहवेसे वाटते. सकाळी तो आपले तपकिरी घोडे जुंपतो, पण खेळाच्या शेवटी, उपेक्षित माणूस अग्निपुढे पडतो. त्या तुमच्यातील, जो कधी मोठ्या सैन्याचा नायक होता, त्या पहिल्या पासाला मी सांगतो – "मी तुझे धन मागत नाही, मी ते मागणी करत नाही; दहा दिवस मी पूर्वेकडे पाहून सत्य सांगतो." "पासांशी खेळू नकोस; शेतात मेहनत कर, संपत्तीमध्ये आनंद मान, स्वतःला भाग्यवान समज. तिथे गुरे आहेत, जुगाऱ्या, तिथे तुझी पत्नी आहे; असे सविता, श्रेष्ठ देव मला दाखवतो." "मैत्री कर, आम्हांवर कृपा कर; रागाने आमच्याकडे येऊ नकोस. तुझ्या मनात द्वेष किंवा शत्रुत्व येऊ देऊ नकोस; दुसऱ्याचा पासांचा मोह आमच्यापासून दूर राहो." दुसरीकडे, सकाळच्या वेळी, इंद्राच्या सामर्थ्याने समर्थ झालेल्या अग्नि तेज घेऊन येतात. हे महान आकाश आणि पृथ्वी, ऐका – आज आम्ही देवांची कृपा मागतो. आकाश आणि पृथ्वी, मायाळू नद्या, पर्वत, आश्रयस्थान, सूर्य आणि उषःकाल यांच्याकडून आम्ही कृपा मागतो. आज द्रव्यमान सोम आम्हाला कल्याण देवो. आकाश आणि पृथ्वी, या महान मातांनी, आज आमचे रक्षण करावे, समृद्धीसाठी. उषा, उगवताना, दुष्टपणा दूर करो; कल्याणासाठी प्रज्वलित अग्निला आम्ही पुन्हा पुन्हा आळवतो. ही पहिली, तेजस्वी, शुभ्र उषा आमच्यासाठी उजळो, दानशूरांसाठी संपत्तीने समृद्ध होवो. दुष्टांचा कोप दूर राहो; कल्याणासाठी आम्ही अग्निला आळवतो. सूर्याच्या किरणांसह वाहणारे, सकाळी तेज घेऊन येणारे – ते आज आमच्या कीर्तीला उजाळा देवोत; कल्याणासाठी आम्ही अग्निला आळवतो. उषा आमच्यासाठी निरोगी राहो; अग्नि महान तेजाने उगवो. अश्विन आपली रथ दीर्घायुष्यासाठी जुंपोत; कल्याणासाठी आम्ही अग्निला आळवतो. "हे सविता, तूच धनदाता; आम्हाला आज उत्तम, श्रेष्ठ भाग दे. मी धनाची माता धिषणा हिला आळवतो; कल्याणासाठी आम्ही अग्निला आळवतो." देवांचे खरे वचन, जे आम्ही मानवांनी दुर्लक्ष केले, ते आमच्यासाठी अहितकारक ठरू नये. सर्व उषा उजळतात, सूर्य उगवतो; कल्याणासाठी आम्ही अग्निला आळवतो. आज आम्ही वैरभाव न ठेवता पवित्र कुश पसरवू; दगडांच्या सभेत मनाने एकत्र येऊ. आदित्यांच्या संरक्षणात दृढ राहू; कल्याणासाठी आम्ही अग्निला आळवतो. "हे देवांनो, आमच्या सभेत या, पवित्र कुशावर बसा, सात ऋत्विजांना स्थान द्या. आम्ही इंद्र, मित्र, वरुण, भग यांना मदतीसाठी बोलावतो; कल्याणासाठी आम्ही अग्निला आळवतो." हे आदित्य, आमच्या सर्व गरजांसाठी येथे या, एकत्र आमच्या यज्ञाचे रक्षण करा. आम्ही बृहस्पती, पूषण, अश्विन, भग यांना आमंत्रित करतो; कल्याणासाठी आम्ही अग्निला आळवतो. देव आम्हाला वाणीची कुशलता, आदित्य रक्षण, विपुल व प्रतिष्ठित आश्रय देवोत; गायी, संतती आणि आयुष्यासाठी, आम्ही अग्निला कल्याणासाठी आळवतो. आज सर्व मरुत, सर्व आधार, सर्व प्रज्वलित अग्नि, सर्व देव आमच्याकडे मदतीसाठी येवोत; सर्व संपत्ती, सामर्थ्य आमचे होवो. ज्याचे देव सामर्थ्याच्या स्पर्धेत रक्षण करतात, ज्याला तुम्ही वाचवता, ज्याला संकटांतून सोडवता; तुमच्या आश्रयात असताना शत्रूंमध्येही ज्याला भीती नाही – आम्ही देवांच्या कृपेसाठी तत्पर राहू. आता मी उषा आणि रात्र, उंच व सुंदर; आकाश आणि पृथ्वी, वरुण, मित्र, अर्यमान; इंद्र, मरुत, पर्वत, जल; आदित्य, आकाश, पृथ्वी, जल आणि प्रकाशराज्य – यांना आळवतो. आकाश आणि पृथ्वी, ज्ञानी व ऋतधारी, आमचे रक्षण करो; संकट, दुर्भाग्य, द्वेष आमच्यावर राज्य करू नये; आज आम्ही देवांची कृपा मागतो. मित्र-वरुणांची माता अदिती, दानशूर, सर्व संकटांपासून आमचे रक्षण करो; आम्ही तेजस्वी, निष्पाप प्रकाश मिळवू; आज आम्ही देवांची कृपा मागतो. पाषाणाचा नाद दुष्टांना दूर करो, वाईट स्वप्ने, सर्व संकटे घालवो; आदित्य व मरुतांचे आश्रय आम्हाला मिळो; आज आम्ही देवांची कृपा मागतो. इंद्र पवित्र कुशावर बसेल, इळा पोषण करील, बृहस्पती सामगान गाईल; आम्ही जीवनासाठी विवेक बाळगू; आज आम्ही देवांची कृपा मागतो. अश्विन, आमचा यज्ञ आकाशाला भिडो, दीर्घायुषी, सौम्य होवो; पूर्वेकडे ओढलेली, तुपाने आहुती दिलेली, आज आम्हाला देवांची कृपा देवो. मी शुद्ध, उंच मरुतगणांना, मैत्रीसाठी, आनंदासाठी बोलावतो; आम्ही संपत्ती, कीर्ती मिळवू; आज आम्ही देवांची कृपा मागतो. आम्ही विशाल, जीवनदायी जल आणतो, दैवी, सौम्य, यज्ञाची कीर्ती; सोम तेजस्वी, बळकट मिळो; आज आम्ही देवांची कृपा मागतो. सर्वश्रेष्ठ मार्गदर्शकाच्या मार्गदर्शनाखाली, आम्ही पापमुक्त, संततीसह जगू; वेदद्वेष्टा व शत्रू पराजित होतील; आज आम्ही देवांची कृपा मागतो. मनात स्थान घेणारे, यज्ञास पात्र असणारे, ऐका; आम्हाला जे हवे, हे देवांनो, द्या – विजय, संपत्ती, शौर्य, कीर्ती; आज आम्ही देवांची कृपा मागतो. आज आम्ही महान, अखंड देवांची कृपा मागतो, जेणेकरून आम्हाला संपत्ती व शूर संतती लाभो. महान, प्रज्वलित अग्नीचे आश्रय, मित्र-वरुणाशी निष्पाप मैत्री व कल्याणासाठी; आम्ही सवितृच्या सामर्थ्यात अग्रस्थानी राहू; आज आम्ही देवांची कृपा मागतो. सवितृचे सर्व देव, खरे सामर्थ्य, मित्राचा ऋत, वरुण – आम्हाला भाग्य, संपत्ती, गायी, कीर्ती, अद्भुत वैभव देवो. सविता मागे, सविता पुढे, सविता वर, सविता खाली; सर्वव्यापी समृद्धी, दीर्घायुष्य सविता आम्हाला देवो. मित्र-वरुणांच्या दृष्टीला, त्या महान देवाला वंदन; त्या सत्याला नमस्कार; दूरदृष्टी, दिव्य तेजाचा, स्वर्गपुत्र सूर्याचा गौरव करतो. ते सत्य बोलणारे सामर्थ्य मला सर्व बाजूंनी रक्षण करो; आकाश व पृथ्वी, जिथे दिवस विणले जातात, ते मला सांभाळोत; जे काही सर्वत्र फिरते, प्रवेश करते – सर्व जल, आणि सूर्य सर्वत्र उगवतो. अशा प्रकारे, जुगाऱ्याच्या अनुभवातून सुरू झालेला हा प्रवास, देवांची कृपा, यज्ञ, प्रार्थना, आणि सत्याच्या प्रकाशाकडे नेणारा, मानवाच्या जीवनातील दैवी मार्गदर्शनाचा आणि कल्याणाचा सुंदर आलेख रेखाटतो.