ऋषी म्हणतो : मी कुरुश्रवण राजाला, त्रासदस्यु या उदार आणि पराक्रमी राजाला, माझा ऋषी म्हणून निवडतो. त्याच्या रथाला तीन तांबूस घोड्यांची जोड आहे, कुशल सारथ्य असलेला तो राजास हजारो दानांची यज्ञात स्तुती मिळते. त्याच्या मधुर गीतांनी, जसे त्याचे वडील उपमश्रवस यांनी गायली, त्या गीतांनी शेताला समृद्धी प्राप्त करून दिली आहे. उपमश्रवस या मित्रातिथी वंशज पुत्राला मी पुकारतो; मी त्याच्या वडिलांचा सन्मान करणारा आहे. जर मी अमर किंवा मर्त्यांवर राज्य करू शकलो असतो, तर हा उदार राजा माझ्यासाठी दीर्घायुषी असो, अशी मी प्रार्थना करतो. देवांच्या नियमांपासून कोणीही, शंभर जीव असले तरी, सुटू शकत नाही; म्हणूनच अशा जड जुव्याने तो इतरांपासून वेगळा राहतो. नंतर ऋषी आपल्या मनातील अनुभव सांगतो. तो म्हणतो, "विभीदक वृक्षाच्या कठीण फळांनी बनवलेल्या पास्यांनी मला उत्कंठा निर्माण होते; कोरड्या जमिनीवर फेकल्यावर ते मला आनंद देतात. मुझवत सोमाच्या स्वादिष्ट अन्नासारखे हे चलाख पासे मला जागृत करतात." ही पासे न कधी माझ्यावर रागावली, न मला नाकारली; त्या माझ्या मित्रांवरही दयाळू राहिल्या. पण या एका पास्याच्या मोहासाठी मी माझ्या पतिव्रता पत्नीला सोडले आणि ती रडू लागली. सासूला सून नकोशी वाटते, ती तिला आवरते; दीनाला कोणी आधार देत नाही. जुना घोडा जसा श्रमाने थकतो, तसा मी जिंकलेल्या पैशात आनंद शोधू शकत नाही. जुगाऱ्याच्या पत्नीला इतरजण स्पर्श करतात, तो फेकण्याच्या आशेने आसुसतो. वडील, आई आणि भाऊ म्हणतात: "आम्हाला तो माहीत नाही; त्याला घेऊन जा, तो बांधला गेला आहे." मी ठरवले होते, तरी इतरांशी स्पर्धा केली नाही; जे गेले, त्यांच्यापासून मी मागे पडलो. हे तांबूस पासे, फेकल्यावर, जणू काही बोलतात; मी त्यांच्या संमेलनाकडे जातो, जणू पत्नी प्रियकराकडे धावते. जुगारी सभेत प्रवेश करतो, विचारतो, "मी जिंकणार का?" त्याचे शरीर थरथरते; पण पासे त्याच्या इच्छेच्या विरुद्ध वागतात, विजय दुसऱ्याला मिळवून देतात. पासे त्यांच्या कड्या आणि टोकांनी छळ करतात, जाळतात; कपटी, धगधगती, ते जिंकणाऱ्याला गौरवित करतात आणि हरलेल्यावर मुलांप्रमाणे हसतात. हे पासे तिपन्न तीन आहेत, ते त्यांच्या नियमाप्रमाणे खेळतात, जसे सविता देव; जुगाऱ्याला भयंकर देखील नमवत नाहीत, पण राजा देखील त्यांना वंदन करतो. हे पासे खाली फिरतात, वर उडतात; हात नसतानाही, ते हात असणाऱ्याला हरवतात. हे दैवी पासे, जरी थंड असले आणि कोरड्या जमिनीवर फेकले गेले, तरी हृदय जाळतात. जुगाऱ्याची पत्नी दुःखी, त्याने सोडलेली; त्याची आई विचारते, "माझा मुलगा कुठे आहे?" कर्जबाजारी, भयभीत, धनाच्या शोधात तो रात्री इतरांकडे जातो. एखादी स्त्री दिसली की जुगाऱ्याच्या मनात वासना जागते; तो परस्त्री आणि दुसऱ्याचे भाग्य लुबाडतो. सकाळी तो आपले तांबूस घोडे जुंपतो, पण खेळाच्या अखेरीस तो समाजबाह्य होऊन अग्नीपुढे पडतो. मी तुमच्यातील जो प्रमुख होता, जो पहिला होता, त्याच्यासाठी हे म्हणतो: मी तुझे धन मागत नाही, मी दावे करत नाही; दहा दिवस मी पूर्वेकडे तोंड करून हे सत्य बोलतो. पास्यांशी खेळू नकोस; शेताची काळजी घे, संपत्तीत आनंद मान, स्वतःला भाग्यवान समज. तिथे पशुधन आहे, जुगाऱ्या, तिथे तुझी पत्नी आहे; असं सविता देव मला दाखवतो. मैत्री कर, आमच्यावर कृपा कर; क्रोध अथवा वैर घेऊन आमच्याकडे येऊ नकोस. तुझ्या मनात राग किंवा शत्रुत्व न येवो; दुसऱ्यांचा पास्यांचा मोह आमच्यापासून दूर राहो. यानंतर ऋषी देवांना प्रार्थना करतो. तो म्हणतो, "ते अग्नी, इंद्राच्या सामर्थ्याने तेजस्वी, पहाटे प्रकाश आणतात. हे महान द्यावा आणि पृथ्वी, जाणून घ्या, आज आम्ही देवांचा आशिर्वाद मागतो. आम्ही द्यावा आणि पृथ्वीचा, मातेसमान नद्यांचा, पर्वतांचा आणि आश्रयस्थानांचा आशिर्वाद मागतो. सूर्य आणि उषाचा आम्ही दोषरहितपणा मागतो; आज पिळलेला सोम आम्हाला कल्याण देओ. द्या आणि पृथ्वी, या आमच्या महान मातांनी, आज आम्हाला वाईटापासून वाचवावे, समृद्धीसाठी. उषा, उगवणारी, वाईट दूर लावो; कल्याणासाठी आम्ही प्रज्वलित अग्नीचे आवाहन करतो. ही पहिली, तेजस्वी, शुभ्र उषा आमच्यासाठी उजळो, दानात समृद्ध असो. वाईट लोकांचा कोप दूर ठेवू; कल्याणासाठी अग्नीचे आवाहन करतो. सूर्याच्या किरणांसह जे प्रवाहित होतात, पहाटे प्रकाश आणतात—ते आज आमच्या यशासाठी उजळो; कल्याणासाठी अग्नीचे आवाहन करतो. उषा आजारमुक्त असो; अग्नी मोठ्या प्रकाशाने प्रज्वलित होवो. अश्विन आपला रथ दीर्घायुष्यासाठी जुंपोत; कल्याणासाठी अग्नीचे आवाहन करतो. सविता, तूच धनदायक आहेस, आज आम्हाला उत्तम भाग मिळू दे. मी धिषणा, संपत्तीची माता, हिला पुकारतो; कल्याणासाठी अग्नीचे आवाहन करतो. देवांचे सत्य वचन, जे आम्ही मर्त्यांनी दुर्लक्षित केले, ते आमच्यावर आपत्ती आणू नये. सर्व उषा प्रकट होतात, सूर्य उगवतो; कल्याणासाठी अग्नीचे आवाहन करतो. आज आम्ही वैरभाव न ठेवता कुश घालू; दगडांच्या सभेत आम्ही मनाने प्रयत्न करू. आदित्यांच्या रक्षणात ठाम उभा राहू; कल्याणासाठी अग्नीचे आवाहन करतो. हे देवांनो, आमच्या कुशावर या आणि सात ऋत्विजांना बसवा. आम्ही इंद्र, मित्र, वरुण, भाग यांना मदतीसाठी पुकारतो; कल्याणासाठी अग्नीचे आवाहन करतो. ते आदित्य आमच्या सर्व गरजांसाठी येथे येवोत, ते एकत्र आमच्या यज्ञाचे रक्षण करो. आम्ही बृहस्पति, पूषण, अश्विन, भाग यांना पुकारतो; कल्याणासाठी अग्नीचे आवाहन करतो. देव आम्हाला मधुर वाणी, आदित्य उत्तम आश्रय, पशुधन, संतती आणि आयुष्य देओ; कल्याणासाठी अग्नीचे आवाहन करतो. सर्व मरुत, सर्व आधार, सर्व प्रज्वलित अग्नी, सर्व देव आज आमच्याकडे मदतीसाठी येवोत; सर्व संपत्ती आणि बळ आमच्या असो. देव ज्या स्पर्धेत रक्षण करतात, ज्या तुम्ही सांभाळता, संकटातून सोडवता; तुमच्या काळजीत जो शत्रूंमध्येही निर्भय असतो—आम्ही देवांच्या कृपेने वेगवान होऊ. मी उषा आणि रात्र, दिव्य आणि सुंदर, द्यावा, पृथ्वी, वरुण, मित्र, अर्यमन, इंद्र, मरुत, पर्वत, जल, आदित्य, द्यावा, पृथ्वी, जल, प्रकाशलोक—यांना आवाहन करतो. द्यावा आणि पृथ्वी, सुज्ञ आणि ऋतपाल, आम्हाला हानी व अपायापासून वाचवोत; दुष्काळ आणि दुष्टता आम्हावर राज्य करू नये; आज आम्ही देवांचा आशिर्वाद मागतो. मित्र-वरुणांची माता, दानात समृद्ध अदिती, आम्हाला सर्व वाईटापासून वाचवो; आम्ही तेजस्वी, निष्पाप प्रकाश प्राप्त करू; आज आम्ही देवांचा आशिर्वाद मागतो. वाजणारा पत्थर दुष्टांना दूर लावो, वाईट स्वप्ने व सर्व अपशकुन घालवो; आदित्य व मरुत यांचे आश्रय आम्हाला मिळो; आज आम्ही देवांचा आशिर्वाद मागतो. इंद्र कुशावर बसो; इळा पोषण करो; बृहस्पति सामगान गाओ; आम्ही आयुष्यासाठी विवेक ठेवू; आज आम्ही देवांचा आशिर्वाद मागतो. हे अश्विन, आमच्या यज्ञाला आकाशाला भिडव, दीर्घायुषी व कृपावंत कर; पूर्वेकडे खेचलेली, तुपाने ओतलेली आहुती आम्हाला आज देवांचा आशिर्वाद मिळवून देवो. अशा प्रकारे ऋषी आपल्या राजाचा, कुटुंबाचा, समाजाचा, आणि संपूर्ण मानवाचा अनुभव सांगतो—त्याच्या वेदनाही आहेत, मोहाचे परिणामही, आणि अखेरीस देवांकडे कल्याणाची, प्रकाशाची, रक्षणाची विनंती आहे.