सोमदेवतांच्या सन्मुख भक्तगण अत्यंत नम्रतेने प्रार्थना करतात : “हे सोमदेवा, आम्ही तुमच्या नियमांचा आणि कल्याणकारी कृतींचा कधीही भंग करत नाही. तुम्ही जसे पुत्रावर प्रेम करणारा पिता असतो, तसेच आनंदात आम्हांवर कृपा करा, संकटांपासून वाचवा, कारण तुमची कृपा आम्हाला हवी आहे. जसे प्रवाह एकत्र वाहतात, तसेच प्रेरित विचार पुढे जातात. हे सोमदेवा, आम्हाला आयुष्यासाठी सामर्थ्य द्या, आनंदाने आम्हाला कपांसारखे पोसवा, कारण तुमचे आशीर्वाद आम्हाला हवेत. तुमच्या सामर्थ्यामुळे, हे सोमदेवा, उत्साही लोक निवडले गेले आहेत. ज्ञानी आणि प्रेरित लोक तुमच्या आनंदात समृद्ध कुरणे आणि गाईंचे मोठे कळप मिळवतात, कारण त्यांना तुमची कृपा हवी आहे. तुम्ही आमच्या गोधनाचे रक्षण करता, हे सोमदेवा. हे गोधन जगभर विखुरलेले असले तरी तुम्ही त्यांना एकत्र करता, सर्व प्राण्यांवर लक्ष ठेवता, आणि आनंदात आमचे रक्षण करता. तुम्ही आमचे सर्वत्र रक्षण करणारे, अवध्य सोमदेव आहात. हे राजन, आमच्या शत्रूंना दूर ठेवा; कुणीही दुष्ट प्रवृत्तीचा आमच्यावर राज्य करू नये, कारण तुमची कृपा आमच्यावर असावी. हे उत्तम सल्लागार सोमदेवा, तुम्ही आम्हाला सामर्थ्य मिळवण्यासाठी जागृत करता. मानवांमध्ये क्षेत्रांचे दाते म्हणून तुम्ही शत्रुत्व आणि पापापासून आमचे रक्षण करता, कारण तुम्हाला आम्हाला तारायचे आहे. इंद्राचे प्रिय मित्र सोमदेव, तुम्ही दुष्टांचा नाश करणाऱ्या इंद्रासोबत आहात. जेव्हा सभेत तुमचे आवाहन होते, तेव्हा तुम्ही वंश आणि घरासाठी लढणाऱ्यांना तारायचे इच्छिता. तुमचा आनंद इंद्राला अत्यंत प्रिय आहे. हाच आनंद प्रेरिताच्या बुद्धीला वृद्धिंगत करतो, कारण तुम्ही तारायचे इच्छिता. हे सोमदेवा, भक्ताला गोधन आणि संपत्ती देणारे तुम्हीच आहात. तुमच्या आनंदात, सात जणांसाठी उत्तम प्रदान करता आणि अंधत्व व बहिरेपणावर मात करण्याची इच्छा धरता. या प्रसंगी, तेजस्वी विचार जुंपले गेले आहेत, अद्भुत विचार रथाला जुंपून पुढे जातात. सामर्थ्यशाली पूषा त्यांना पुढे नेवो. ज्याची महिमा लोक वाऱ्यासारखी प्राप्त करतात, त्याला प्रेरिताने स्तुतीने ओळखले आहे. इंद्र आणि पूषा, हे दोघेही स्तुत्य आहेत; प्रेरिताने त्यांची ओळख करून दिली आहे, आणि तो उत्साहीपणे कळप पुढे नेतो. हे पूषा, आम्ही स्वतःसाठी तुझी इच्छा धरतो—विचारांची सिद्धी आणि प्रेरितांची मदत. तो यज्ञांचा विजेता, घोड्यांसारखी वेगवान रथ, तोच ऋषी, मनूचा निवडक, प्रेरितांचा संयमी मित्र आहे. तो शोधणाऱ्यांचा, शुद्धांचाही स्वामी आहे; हे वायू, तू वस्त्रधारणाऱ्यांची वस्त्रे शुद्ध केलीस. तोच बक्षिसांचा स्वामी, समृद्धीचा मित्र, त्याची पिवळी दाढी वाढली आहे, जो अजिंक्य आहे. पुषाच्या रथाला शेळ्यांनी जू दिले आहे; तो सर्व शोधणाऱ्यांचा मित्र, एकत्र जन्मलेला, कधीही अपयशी न होणारा. सामर्थ्याचा रथ पूषाने जुंपावा, तो बक्षिसे वाढवणारा, आमच्या हाकेला प्रतिसाद देणारा असो. कवी म्हणतो—जेथे कोणी नाही, तिथे मी सामर्थ्यवान आहे, जेव्हा मी यज्ञासाठी सोम दाबतो. मी शाप देणारा, सत्याचा रक्षक, दुष्टाचा नाश करणारा आहे. जर मी युद्धासाठी, देवांची उपासना न करणाऱ्यांना एकत्र करतो, तर मी तुझ्यासाठी, हे महाबळ, पंधरावा सोम दाबतो आणि वाहतो. जो म्हणतो, ‘मी देवहीनांचा युद्धात वध केला,’ त्याला मी ओळखत नाही; पण जेव्हा तो युद्धाला धोकादायक म्हणतो, तेव्हा माझे वृषभ गर्जना करतात. जेव्हा मी अज्ञातांच्या वस्तीत होतो, तेव्हा सर्व दानशूर माझ्याजवळ होते; मी जिंकतो, सुरक्षिततेचा शोध घेतो, शत्रूचा पर्वतावर पाय धरतो आणि त्याचा नाश करतो. ना वस्ती, ना पर्वत मला रोखू शकतात, जेव्हा मी ठरवतो; माझ्या गर्जनेने त्यांच्या कानात कंप निर्माण होतो, आणि सूर्यकिरण एकत्र हालतात. इथे मी पाहतो—जे इंद्राशिवाय आहेत, मद्यपान करणारे, बाणांनी घायाळ होणारे, किंवा जे मित्रांची निंदा करतात, किंवा आपल्या तरुणांपासून दूर झाले आहेत. बैल बाहेर आले, प्राण गेले; जुने-नवे प्रकट झाले. दोन वारे त्याच्या सभोवताली फिरतात, पण कुणीही त्याच्या साम्राज्याच्या पार पोहोचू शकले नाही. गाई ज्वारीसाठी जुंपल्या गेल्या, आर्यांनी त्यांची मोजणी केली; मी त्यांना त्यांच्या गवळ्यांसह भटकताना पाहिले. आर्य त्यांना एकत्र करतात, पण त्यातील किती मालकाच्या इच्छेनुसार निवडले जातात? जेव्हा आम्ही लोकांत ज्वारी खातो, मी कुंपणात ज्वारी खातो. जुंपलेला तो खाली आणणाऱ्याचा शोध घेतो, पण न जुंपलेला तो चालवायची इच्छा असणाऱ्याने जुंपला जातो. इथे मी तुला खरी गोष्ट सांगतो—मांसाचे, दोनपायांचे आणि चौपायांचे. जो येथे, स्त्रियांसह, वीर्यवानाला युद्धात विभागतो, त्याचा भाग कसा वाटावा हे मी जाणतो. कोणाच्या मुलीचा जन्म फडशिवाय झाला? कोण तिला ओळखतो, कोण तिला इच्छितो? कोण तिची बंधने सोडवेल, कोण तिला उचलून नेईल, कोण तिला विवाह करेल? स्त्री पतीकडून किती प्रिय असते, ती प्रेमाने आणि आकर्षक भेटीनी वेढलेली असते? सुशोभित वधू भाग्यवती असते; ती स्वतः आपला मित्र लोकांतून निवडते. बेडूक जागा झाला, मागे वळून खातो, डोक्याने ढाल ठेवतो. तो सरळ बसतो, स्वतःला वाळवतो, पोटावर झोपून जमिनीवर सरकतो. रुंद सावलीची, पानरहित झाडे जवळ उभी आहेत; छिद्र पाडलेली माता गर्भ खात आहे. दुसरी, गाय वासरू मोजते, आणि गाभिणीने वासरू कसे ठेवले? सात वीर खाली उठले, उत्तर दिशेतून हरवलेले, शेवटी एकत्र आले. पश्चिमेकडून नऊ उभे राहिले; पूर्वेकडून दहा आले, ते टेकड्या ओलांडून खातात. दहापैकी एक पिवळसर आणि सामान्य आहे; त्याला यज्ञासाठी आणि पार होण्यासाठी प्रवृत्त करतात. माता पोसलेला गर्भ स्तनात ठेवते, आनंदाने त्याला वाढवते. वीरांनी जाड मेंढा शिजवला; पासे फेकले, खेळायला बसले. दोन मोठ्या धनुष्यांनी शुद्धता साधली, फिरताना स्वच्छता करतात. गर्जना करणारे सर्वत्र फिरतात; स्वयंपाक करणारा नाही, पंखाचा अर्धा भाग नाही. देव सविता म्हणतो—‘पळणाऱ्याने, तुपखाणाऱ्याने पुढे जावे.’ मी दूरवरून एक गाव वाहून जाताना पाहिले, स्वतःच्या नियमाने फिरते, चाकांवर फिरते. आर्य लोकांसाठी जू तीक्ष्ण करतो, अचानक तरुण, त्यांच्या लिंगाने मोजून, नव्याने होतात. या दोन गायी माझ्या आनंदासाठी जुंपल्या आहेत; त्यांना अडवू नका, पुन्हा पुन्हा मला ताजेतवाने करू द्या. याच्या पाण्याही हेतूने हरवतात; सूर्य आणि माकड श्रेष्ठ झाले आहेत. ही वज्र, व्यापक पसरलेली, सूर्याच्या मोठ्या शेणातून खाली आली आहे. याने कीर्ती मिळते; यापलीकडे काहीतरी आहे. याने वृद्ध लोक न घाबरता पार होतात. झाडावरून झाडावर गाय मोजते; मग वासरे उडून जातात, माणसांना खातात. म्हणून हे जग घाबरावे, इंद्राला समर्पित करावे आणि ऋषीकडून शिकावे.” अशा प्रकारे ऋषी सोम, पूषा, इंद्र आणि इतर देवतांची महती, त्यांच्या कृपा, रक्षण, आणि जीवनातील विविध रहस्यांचा गंभीर आणि गूढ स्वरूपात उल्लेख करतात. हे सर्व विश्व, मानव, पशु, निसर्ग आणि देवता यांच्यातील गूढ संबंध स्पष्ट करतात आणि भक्तांना सतत सत्य, धर्म आणि देवकृपेचा शोध घेण्याचे स्मरण करून देतात.