पूर्वजांची उपासना आणि मृत्यूच्या संस्काराचा पवित्र विधी सुरू आहे. ज्ञात-अज्ञात, येथे किंवा अन्यत्र असणाऱ्या सर्व पूर्वजांना, जन्मांचा जाणकार असलेल्या देवतेस आम्ही प्रार्थना करतो—हे सर्वज्ञा, या उत्तम यज्ञाला स्वीकार. ज्यांना अग्निने दग्ध केले आहे किंवा न केले आहेत, जे आपल्या सामर्थ्याने स्वर्गात आनंदित आहेत—त्यांच्यासह आम्हाला धर्मिष्ठांच्या लोकांत ने, आणि या शरीराचे योग्य रूप घडव. हे अग्निदेव, या माणसाला पूर्णपणे भस्म करू नकोस; त्याची त्वचा, त्याचे शरीर जाळू नकोस. तू त्याला शुद्ध केल्यानंतर, जन्मांचा जाणकार असलेल्या तुझ्या तेजाने, त्याला पूर्वजांकडे पोहोचव. शुद्ध केल्यानंतर, त्याला लपेटून, पूर्वजांकडे सुपूर्त कर. तो धर्मिष्ठांच्या लोकांत गेला की, देवांच्या इच्छेला तो अधीन होतो. त्याचे डोळे सूर्याला जावोत, श्वास वाऱ्याला जावो; योग्य मार्गाने स्वर्ग आणि पृथ्वीला जावो. त्याचे अवयव जलात, वनस्पतींमध्ये वास करू देत. अजन्म भाग तपश्चर्येने शुद्ध होवो; तुझ्या ज्वाळेने, तुझ्या उष्णतेने त्याला पवित्र कर. तुझ्या मंगल रूपांनी, जन्मांचा जाणकार असलेल्या अग्न्या, त्याला धर्मिष्ठांच्या लोकांत घेऊन जा. यज्ञात अर्पण झालेल्या या जीवाला पुन्हा पूर्वजांकडे सोड; त्याचे उरलेले जीवन पुन्हा एकत्र येवो, शरीर एकवटू दे. काळ्या पक्ष्याने, मुंग्याने, सर्पाने, किंवा इतर हिंस्र प्राण्याने काही हानी केली असेल, तर अग्नि आणि सोम हे सर्व निरुपद्रवी करो, आणि जर कोणी ब्राह्मण त्यात प्रवेशला असेल, तरी तेही निवारले जावो. अग्निचे कवच धारण कर, गायींनी वेढलेले, समृद्धी आणि तुपाने आच्छादित हो. बळाने आणि आनंदाने तुला पुढे नेतो; जे जाळले जाणार आहेत, त्यांना तू स्थिर ठेव. हे अग्नि, हे पात्र भस्म करू नकोस; ते देवांना आणि सोमपान करणाऱ्यांना प्रिय आहे. हे देवांचे पात्र आहे; त्यात अमर देव आनंद घेतात. मांसभक्षी अग्निला दूर पाठवतो; यमाच्या राज्याचा प्रवाह पुढे जावो. दुसरा जातवेद येथेच राहो, देवांना अर्पण नेणारा. ज्या अग्निने तुझ्या घरात प्रवेश केला आहे, त्याला मी पूर्वजांच्या अर्पणासाठी, त्या देवाला, उच्च स्थानावर नेतो. मांस वाहणारा, पूर्वजांचा आस्वाद घेणारा, विधीने वाढणारा अग्नि, तोच देव आणि पूर्वजांना अर्पण जाहीर करतो. प्रकाशाने तुला स्थापित करतो, प्रकाशाने प्रज्वलित करतो; हे तेजस्वी, या अर्पणासाठी पूर्वजांना, तेजस्वींना येथे आण. ज्यांना तू अग्निने जाळले आहेस, त्यांना पुन्हा शमव; तो येथे शरीर, मांस, त्वचा घेऊन जलसृष्टीत पुन्हा उभा राहो. शीतलतेत शीतल, ताजेतवानेपणात ताजेतवाने; बेडकासह उत्तम संयोग होवो. हा अग्नि आमच्यासाठी प्रफुल्लित होवो. त्वष्टा आपल्या कन्येसाठी वर तयार करतो; अशाप्रकारे हे विश्व एकत्र येते. यमाची माता, आलिंगनानंतर, विवस्वताची मोठी पत्नी म्हणून अदृश्य झाली. अमरांनी तिला मर्त्यांपासून वेगळे केले; तिच्यासारखी दुसरी तयार करून विवस्वतास दिली. मग अश्विनांनी उरलेले उचलले; सरण्युने दोन जुळे सोडले. पुषण, सर्वज्ञ, या जीवाचे रक्षण करो; तो जीवांना रक्षण करणारा, कधीही गायी गमावणारा नाही. तो तुला पूर्वजांकडे सुपूर्त करतो, आणि अग्नि देवांना शुभ दान देतो. पुषण, सर्वजीवनाचा रक्षक, तुझे जीवन जपू दे; पुढच्या मार्गावर तो रक्षण करो. जिथे धर्मिष्ठ राहतात, जिथे तुझे पूर्वज गेले, तिथे देव सावितृ तुझे स्थान ठरवो. पुषण हे सर्व क्षेत्र जाणतो; तो सुरक्षित मार्गाने नेवो. तेजस्वी, शुभदायक, अचूक मार्गदर्शक सदैव पुढे राहो. पुषण आकाश-पृथ्वीच्या मार्गावर जन्मला; दोन्ही प्रिय निवासस्थानांत तो जातो-येतो, सर्व प्राण्यांना जाणतो. यज्ञात, उपासक सरस्वतीचे आवाहन करतात; धर्मिष्ठ सरस्वतीला बोलावतात. सरस्वती उपासकांना संपत्ती देवो. रथावर येणारी सरस्वती, आपल्या शक्तीने पूर्वजांसोबत आनंदित होणारी, या पवित्र कुशावर बसो, तृप्त हो. आईप्रमाणे, आम्हाला पोषण दे. पूर्वज सरस्वतीचे आवाहन करतात, यज्ञात सहभागी होणारी, योग्य अर्पण शोधणारी. येथे, यजमानांना हजारपटीने संपत्ती आणि समृद्धी देवो. पाणी, आमच्या माता, त्याला शुद्ध करो; तुपाने समृद्ध असलेली पाणी आम्हाला तुपाने शुद्ध करो. दैवी जल सर्व अशुद्धता दूर करते; मी तुझ्याकडे शुद्ध होऊन येतो. थेंब पुढे वाहतो, पहिल्या दिवसांनंतर, या गर्भात व पूर्वीच्या ठिकाणी. एकाच गर्भात प्रवाहित होणारा थेंब, सात ऋत्विजांसह अर्पण करतो. तुझा जो थेंब वाहतो, किरण पडतो, पुजाऱ्याच्या हातापासून वेदीवर, गाळणीवर, तो मी मन आणि वषट्काराने अर्पित करतो. तुझा जो थेंब वाहतो, किरण पडतो, किंवा हस्तपात्रातून ओतले जाते, ते सर्व बृहस्पती एकत्रित करून कल्याणासाठी ओतू दे. दुग्धवनस्पती, माझे वचनही दुग्धमय. जलाचे दूधही खरेच दूध आहे; त्याने आम्हा सर्वांना शुद्ध कर. हे मृत्यू, तू तुझ्या मार्गाने दूर जा, जो देवांच्या मार्गापेक्षा वेगळा आहे. हे दृष्ट आणि श्रवण असणाऱ्या, आमच्या संततीला किंवा पुरुषांना हानी करू नकोस. मृत्यूच्या राज्यात गेलेले, तिथे जाऊन दीर्घायुष्य स्थापन करो. संतती, संपत्ती वाढो, शुद्ध आणि पवित्र होऊन यज्ञास पात्र व्हा. जीवंतांनी मृतांकडून तोंड फिरवले; आज देवांना केलेली प्रार्थना शुभ होवो. पुढे जाऊन नृत्य करू, आनंद घेऊ, दीर्घायुष्य स्थापन करू. जीवतांसाठी ही सीमा ठरवतो; त्यापैकी कोणीही या ठिकाणी येऊ नये. ते शंभर शरद जगो, समृद्ध होवो, मृत्यू पर्वताएवढ्या अंतरावर ठेवो. जसे दिवस मागोमाग येतात, ऋतू आपापल्या वेळेप्रमाणे येतात, तसे नंतरचे आधीच्यांना सोडू नये; हे सर्जनहार, त्यांचे आयुष्य योग्य रीतीने ठरव. उत्साह आणि वृद्धत्व निवडून उभे राहा; योग्य क्रमाने पुढे जा, स्थिर राहा. येथे त्वष्टा, उत्तम जन्मासह, दीर्घायुष्य देवो. या स्त्रिया, विधवा नसलेल्या, उत्तम पत्नी, उटणे आणि तुपाने सजून, अश्रूविरहित, निरोगी, संततीसमृद्ध, निर्मितीच्या गर्भात प्रथम प्रवेश करो. स्त्री, जिवंतांच्या जगात उभी राहा; येथे ये, जिथे जीवन आहे. ज्याने तुझा हात धरला, त्याची तू पत्नी झालीस; आता मातृत्वात पतीशी एकरूप झालीस. मृताच्या हातातील धनुष्य घे, आपल्या बळासाठी, सामर्थ्यासाठी, येथे राहो, आम्हीही, उत्तम पुत्रांसह, सर्व शत्रूंवर विजय मिळवू. या मातेस, पृथ्वीला, विशाल, दयाळू, उत्तम फळ देणाऱ्या, मृदू पृथ्वीला जवळ जा. कोवळ्या युवतीप्रमाणे ती तुझे रक्षण करो, संकटापासून दूर ठेवो. अशा प्रकारे, ऋषींनी मृत्यूच्या संस्कारात, पूर्वजांची उपासना, अग्नि आणि देवतांचा सन्मान, स्त्री-पुरुषांचे नवे जीवन, पृथ्वीचे आश्रय, आणि दीर्घायुष्याची प्रार्थना, या सर्वांचा मंगल संगम या यज्ञकथेत घडविला.