मृत्यूच्या मार्गावर एक जिवात्मा प्रवासाला निघतो. त्याला सांगितले जाते—"जा, या जगातून दूर व्हा; आपल्या पूर्वजांनी हा मार्ग त्याच्यासाठी तयार केला आहे. दिवस, रात्री आणि पाण्यांच्या साहाय्याने यम त्याला विश्रांतीची जागा देतो." पुढे, त्याला सुचवले जाते की, "सारमेयांचे दोन, चार डोळ्यांचे, डागाळलेले कुत्रे, जे चांगल्या मार्गावर पहारा देतात, त्यांच्याजवळून तू पुढे धाव. मग यमासोबत आनंदी असलेल्या, शुभ दान देणाऱ्या पूर्वजांच्या सान्निध्यात जा." हे यमाचे दोन कुत्रे, चार डोळ्यांचे, मार्गावर पहारा देणारे, माणसांना पाहणारे—हे राजा, त्यांनी त्याला वेढावे, त्याला सुरक्षितता आणि रोगमुक्ती द्यावी अशी प्रार्थना केली जाते. यमाचे दूत असलेली, रुंद नाकाची, पिण्याची आस असलेली उदुंबळ वृक्षे लोकांमध्ये भटकतात; त्यांनी आम्हाला पुन्हा सूर्यदर्शन मिळवू दे, आणि या जीवित जगात भाग्य दे. यमासाठी सोम पिळा, यमाला हविर्भाग अर्पण करा; अग्नी दूत म्हणून यमाकडे यथायोग्य यज्ञ पोहोचवतो. शुद्ध तुपाचा हविर्भाग यमाला अर्पण करा आणि पुढे उभे रहा; यमाने आम्हाला देवांमध्ये दीर्घायुष्य लाभू दे, उत्तम जीवनासाठी. यम राजाला सर्वात मधुर अर्पण अर्पण करा; हा सन्मान ऋषी, पूर्वज आणि मार्ग दाखवणाऱ्यांसाठी आहे. त्रिकद्रुकांनी, सहा रुंद अशा, महान अशा यज्ञाने, त्रिष्टुभ आणि गायत्री छंदांनी हे सर्व यमासाठी स्थापित झाले आहे. आता, पूर्वजांना आवाहन केले जाते—जे खाली, वर किंवा मध्ये आहेत, सोमपानाने तृप्त झाले आहेत, जे सत्य जाणतात, हानीपासून मुक्त आहेत—ते आमच्या या अर्पणात आम्हाला रक्षण करो. आजचा हा सन्मान त्या पूर्वजांसाठी आहे, जे आधी गेले, पृथ्वीवर किंवा गावांमध्ये उत्तम स्थानी वसले आहेत. मी त्या पूर्वजांना बोलावले आहे, जे कल्याणकारी आहेत, विष्णूच्या संतती आणि पावलांना—जे कुशावर बसतात, स्वतःच्या सामर्थ्याने सोमपान करतात—ते या अर्पणाला यावेत. हे पूर्वज, कुशावर विराजमान, या अर्पणासाठी आम्ही केलेली तयारी स्वीकारा; मदतीसाठी आणि शांततेसाठी या, आणि आम्हाला हानिरहित आशीर्वाद द्या. आवाहन केलेले, सोमपानात आनंद मानणारे, प्रिय आसनांवर बसणारे पूर्वज येथे यावेत, ऐकावेत, बोलावेत आणि आम्हाला रक्षण करावेत. दक्षिण दिशेला उजवे गुडघे वाकवून बसलेले सर्व पूर्वज, हे यज्ञ स्वीकारा; मानवी चुका झाल्या असतील तरी आम्हाला हानी करू नका. उषेच्या कुशीत बसणारे पूर्वज, भक्ताला संपत्ती द्या; त्याच्या पुत्रांना धन आणि येथे बल द्या. आमचे सोमपानात रमणारे, प्रथम सोमयज्ञ केलेले वसिष्ठ—यमाने त्यांच्यासह अर्पण स्वीकारावे, आणि ते इच्छेनुसार आसनस्थ राहून अर्पणाचा आस्वाद घ्यावा. देवतांमध्ये प्यासलेले, यज्ञकौशल असलेले, स्तोत्र गाणारे जे पूर्वज—अग्नी, त्यांना येथे घेऊन ये, कल्याणकारी, सत्यदर्शी ऋषी, जे अर्पणावर आसनस्थ आहेत. जे अर्पण स्वीकारतात, हविर्भाग पितात, इंद्र व देवांसोबत रथात सहभागी होतात—अग्नी, त्या देवांनी स्तुत्य अशा, जवळचे आणि दूरचे पूर्वज हजारोंनी येथे घेऊन ये. हे अग्नीने भक्षण केलेले पूर्वज, प्रत्येक आसनावर या, सुयोग्यतेने बसा; भक्तीने अर्पण केलेले हविर्भाग घ्या आणि सर्वत्र विजय देणारे धन द्या. अग्नी, सर्व जन्मांचा ज्ञाता, तू सुगंधित अर्पण पूर्वजांपर्यंत पोहोचवलेस; त्यांनी स्वतःच्या सामर्थ्याने ते ग्रहण केले. खरेच, तू, हे देव, भक्तीने केलेले अर्पण स्वीकारतोस. पूर्वज येथे असोत किंवा नसोत, आपल्याला ज्ञात असोत वा अज्ञात—तू, सर्व जन्मांचा ज्ञाता, त्यांचे मार्ग जाणतोस. अर्पणांसह हा उत्तम यज्ञ स्वीकार. अग्नीने जळालेले किंवा न जळालेले, जे स्वर्गात स्वतःच्या सामर्थ्याने आनंदित आहेत—त्यांच्यासोबत आम्हाला धर्मिक लोकांच्या जगात ने, आणि हे शरीर योग्य प्रकारे घडव. अग्नी, त्याला संपूर्णपणे जाळू नकोस; त्याचे त्वचा, शरीर जाळू नकोस. शुद्ध करून, तू त्याला पूर्वजांकडे पाठव. शुद्ध झाल्यावर त्याला वेष्टन घाल, आणि पूर्वजांकडे सुपूर्त कर; जेव्हा तो धर्मिक लोकांच्या जगात जातो, तेव्हा तो देवांच्या इच्छेला अधीन होतो. त्याचे डोळे सूर्याशी जावोत, श्वास वाऱ्यात विलीन होवो; योग्य मार्गाने स्वर्ग व पृथ्वीला जावो. पाण्यात वास कर, झाडांमध्ये अंगांनी वस. अजन्म भाग तपश्चर्येने शुद्ध होवो; अग्नीची ज्वाळा, उष्णता त्याला शुद्ध करो. शुभ रूपांनी, सर्व जन्मांचा ज्ञाता, त्याला धर्मिक लोकांच्या जगात घेऊन जा. अग्नी, अर्पणासोबत आलेल्या, त्याला पूर्वजांकडे परत पाठव; शिल्लक आयुष्य जवळ येवो आणि शरीर पुन्हा एकत्र होवो. काळ्या पक्षी, मुंगी, सर्प, किंवा हिंस्र प्राणी यांनी हानी केली असेल, तर अग्नी आणि सोम ती हानी नाहीशी करो, विशेषतः जर ब्राह्मणाने काही दोष केला असेल. अग्नीचे कवच घाल, गायींनी वेढलेले, स्नेह व संपत्तीने आच्छादित हो. अग्नीने नेलेल्यांना सामर्थ्याने धरून ठेव. हे अग्नी, हे पात्र जाळू नकोस; ते देवांसाठी आणि सोमपान करणाऱ्यांसाठी प्रिय आहे. हे पात्र देवांना पिण्यासाठी आहे, त्यात अमर देव आनंदित होतात. मांसभक्षी अग्नी दूर जावो; यमाच्या राज्याचा प्रवाह पुढे जावो. दुसरा जातवेद, जो अर्पण देवांकडे नेतो, तो येथे राहो. मांसभक्षी अग्नी, जो पूर्वजांचा आनंद घेतो, यज्ञाने वाढतो—तोच देवांना आणि पितरांना अर्पण पोहोचवतो. प्रकाशात आम्ही तुला स्थापन करतो, प्रकाशातच प्रज्वलित करतो; हे तेजस्वी अग्नी, पूर्वजांना आणि तेजस्वींना या अर्पणासाठी येथे आण. अग्नीने एकत्र जाळलेल्यांना पुन्हा शमव, त्यांना येथे शरीरासह, त्वचा-मांसासह जलजगतात उभे कर. शीतळतेत शीतळ, ताजेतवानेपणात ताजेतवाने; बेडकासह उत्तम संयोग होवो. या अग्नीला आमच्यासाठी आनंदित कर. आता एक प्राचीन कथा सांगितली जाते—त्वष्टा आपल्या कन्येसाठी वर तयार करतो; त्यामुळे हे संपूर्ण जग एकत्र येते. यमाची माता, विवस्वताची पत्नी, आलिंगनानंतर अदृश्य होते. अमरांनी तिला मर्त्यांपासून दूर केले, तिच्या रूपाची दुसरी स्त्री बनवून विवस्वताला दिली. नंतर अश्विनांनी उरलेले उचलून नेले; सरण्युने जुळ्या मुलांना सोडले. पुषण, सर्वांचे रक्षण करणारा, तुला सुरक्षितपणे या पूर्वजांकडे सोपवील, आणि अग्नी देवांना शुभ दान देणाऱ्यांकडे अर्पण पोहोचवील. पुषण, जीवनदाता, तुझे जीवन जपेल; पुढील मार्गावर तुझे रक्षण करील. जिथे धर्मात्मे राहतात, जिथे तुझे पूर्वज गेले, तिथे देव सविता तुला स्थान देईल. अशा प्रकारे, या मंत्रांच्या ओघात, जीवाचा मृत्यूनंतरचा प्रवास, पूर्वज, यम, अग्नी, सोम आणि देव यांच्या सान्निध्यात, भक्ती, आशीर्वाद, रक्षण आणि पुनर्जन्माच्या आश्वासक संदेशांतून प्रकट होतो.