एका पवित्र आणि दिव्य प्रवासाची ही कथा आहे, जिथे ऋषी आपल्या मनाच्या रक्षणासाठी गंधर्व आणि जलमध्यस्थित कन्येची प्रार्थना करतात. नदीच्या नादापासून मन सुरक्षित राहो, अशी त्यांची इच्छा असते. इच्छित गोष्टींच्या मध्यभागी, अदितीने आम्हाला स्थिर करावे, आणि आमचा ज्येष्ठ बंधू, पहिला, आमच्यासाठी घोषणा करावा, अशी प्रार्थना ते करतात. मग, संपत्ती आणि कीर्तीने युक्त अशा, उज्ज्वल उषा, मनुंसाठी तेजाने प्रकट होते. देवतांच्या इच्छेने चालत, तिने अग्नी या होताराचा जन्म सभेसाठी दिला. त्यावेळी, वेगवान आणि दूरदृष्टी असलेल्या गरुडाने, तेजस्वी थेंब यज्ञासाठी आणला. श्रेष्ठ लोक अग्नीला होतार म्हणून निवडतात, आणि तो यज्ञात प्रकट होतो. अग्नी, तू नेहमीच आनंददायक आहेस, जणू काही बार्लीने बहरलेले शेत. माणसांच्या अर्पणांनी तुझे सन्मान होते. जेव्हा प्रेरित पुरुष तुझी स्तुती करतात, तेव्हा तू भरपूर सामर्थ्य आणि अनेक वरदानं देतोस. पितरांनो, उठवा—प्रियकर आपल्या भागासाठी येतो आहे; उत्सुक व्यक्ती हृदयातील इच्छा शोधतो आहे. अग्नी विभागतो, ज्ञानी यज्ञ निरीक्षण करतो; बलवानाची स्तुती होते, आणि आत्मा विचाराने थरथरतो. हे अग्नी, जेव्हा एखाद्या मर्त्याने तुझे शुभ आशिर्वाद मिळवले, तेव्हा त्याचा आवाज सर्वांमध्ये ऐकला जातो. तो अश्वांनी ओढल्या जाणाऱ्या रथाने अर्पण घेऊन येतो, तेजस्वी आणि सामर्थ्यवान होतो, दिवसांना सुशोभित करतो. जेव्हा ही सभा, अग्नी, देवांमध्ये दिव्य होते, पूजनीय आणि यज्ञासाठी योग्य होते, आणि तू, स्वतःवर पोसणारा, धनसंपत्ती वाटतोस, तेव्हा आम्हाला येथे संपन्न भाग मिळू दे. हे अग्नी, तुझ्या निवासात आणि सभेत आम्हाला ऐक. अमरत्वाचा वेगवान रथ जुंप. आम्हाला दोन जगं, देवांची संतती, प्राप्त करून दे. आम्ही देवांपासून दूर राहू नये. स्वर्ग आणि पृथ्वी, प्रारंभापासून, सत्याने प्रसिद्ध झाले, आणि सत्य बोलले. देवाने, मर्त्यांना यज्ञासाठी निर्माण करताना, पुजारी म्हणून बसला आणि आपला आत्मा अंतर्मुख केला. देव, जो सत्याने इतर देवांपेक्षा श्रेष्ठ आहे, पहिला आणि ज्ञानी, तो आमची अर्पणं घेऊन जावो. धुराने झाकलेला, प्रज्वलित, गोड, शाश्वत पुजारी, उत्तम वाणीचा. देवाचा अमर, स्वतः चालणारा, जेव्हा सत्यातून जन्मलेल्या गायी विस्तीर्ण पृथ्वीला आधार देतात. सर्व देव तुझ्या यज्ञाचा पाठपुरावा करतात; ते स्वर्गीय तूप काढतात, जेव्हा तू, वृषभा, ते बोलावतोस. मी तुमच्यासाठी दोघांची—घृताने अभिषिक्त जल आणि स्वर्ग-पृथ्वी—वाढीसाठी स्तुती करतो. ऐका, हे दोन जगांनो. जेव्हा, हे स्वर्ग, तुम्ही जीवनाचा मार्ग निर्माण केला, तेव्हा आमचे पितर येथे मधुरतेने तृप्त होवोत. कुठल्या राजाने आम्हाला पकडले, तो कधी येईल? आपण कोणता नियम केला, कोणाला खरे ठाऊक? अगदी मित्र देखील, देवांना अर्पण करताना, स्तोत्र पोहोचत नाही; कदाचित सामर्थ्य नाही. येथे अमरतेचे नाव कठीण आहे, चिन्हांनी युक्त, जेव्हा ते अनेक रूपे घेतं. जो यमाचा चांगला विचार करतो, हे अग्नी, त्याचे रक्षण कर, हे वेगवान, त्याला संकटापासून वाचव. ज्याच्यात देव सभेत आनंद मानतात, विवस्वताच्या घरात ते टिकतात. सूर्यांत त्यांनी प्रकाश ठेवला, भाग वाटले, सदैव तेजाने चमकत पुढे जातात. ज्याच्यात देव विचाराने गती करतात, पण आपण त्याचे खालचे स्वरूप जाणत नाही. येथे मित्र, अर्यमन, आणि निष्पाप सविता, या देवांनी वरुणाशी संवाद साधला. हे अग्नी, तुझ्या निवासात आणि सभेत आम्हाला ऐक. अमरत्वाचा वेगवान रथ जुंप. आम्हाला दोन जगं, देवांची संतती, प्राप्त करून दे. आम्ही देवांपासून दूर राहू नये. मी तुझ्या प्राचीन स्तोत्राला स्तुतीने जोडतो; हे गीत सूर्याला मार्ग दाखवणाऱ्या पंथासारखे जावो. अमरतेची सर्व संतती, जे दैवी निवासात उभे आहेत, त्यांनी ऐकावे. जसे यमाने प्रयत्न केला, जेव्हा तो पुढे गेला, तसेच देवांची इच्छा करणारे उपासक तुला घेऊन आले. आपल्या स्वतःच्या जगात बस, ते जाणून, आणि इंद्राकडे येणाऱ्यांसारखे विश्रांती घे. मी रूपाच्या पाच पावलांचा पाठपुरावा करतो, व्रताने चतु:पाद शोधतो. अक्षय अक्षराने मी हे मोजतो, अमरतेच्या नाभीपर्यंत, एकत्र शुद्ध करतो. कोणासाठी त्याने देवांमधून मृत्यू निवडला, कोणासाठी त्याने संतानासाठी अमरत्व निवडले नाही? त्यांनी बृहस्पतीला यज्ञाचा पुजारी केले, यमाने आपले प्रिय रूप इच्छिले. मारुतपुत्रासाठी सात नद्या वाहतात; पुत्रांनी सत्य पित्याचे रक्षण केले. दोघेही दोघांवर राज्य करतात; दोघेही दोघांसाठी प्रयत्न करतात, दोघेही दोन्हीमध्ये समृद्ध होतात. जो महान उताराने, अनेकांनी चाललेल्या मार्गाने, लोकांच्या भेटीच्या स्थळी, वैवस्वत यमाकडे गेला—त्याचा सन्मान अर्पणाने करा. यमाने आपल्यासाठी मार्ग प्रथम शोधला; हे चराऊ स्थान कधीच हिरावले जाणार नाही; आपले पितर तिथे गेले, प्रत्येक आपल्या योग्य मार्गाने, धर्मातून जन्मलेले. मातळी ज्ञानींसह, यम अंगिरसांसह, बृहस्पती गायकांसह, बलवान झाले; जे देव समृद्ध झाले, आणि जे अर्पणात आनंद मानतात. हे यमा, या पवित्र आसनावर अंगिरस आणि जमलेले पितरांसह बस. ज्ञानींच्या स्तोत्रांनी तुला येथे आणले जावो; हे राजन, या अर्पणात आनंद मान. अंगिरसांसह ये, हे यमा, यज्ञासाठी योग्य लोकांसह; येथे तेजस्वींनी आनंद मान. मी तुझ्या पित्याला, विवस्वताला, हाक मारतो, जो या यज्ञात कुशावर बसतो. अंगिरस, आपले पितर, नवग्व, अथर्वण, भृगु, जे सोमाने परिपूर्ण—हे योग्य लोक, आम्ही त्यांच्या कृपेत असू, आम्ही आनंदात असू. जागृत पथांनी पुढे जा, जिथे आपले पितर गेले; दोन्ही राजे, यज्ञात आनंद मानणारे, तुला दिसतील—यम आणि वरुण, हे दिव्य. पितरांसह जा, यमासह जा, आपल्या पूर्ण झालेल्या यज्ञ-धर्माने आणि शुभकर्माने, सर्वोच्च स्वर्गात जा; सर्व दोष मागे ठेवून, पुन्हा घरी परत ये; आपल्या तेजस्वी रूपासह जा. निघा, पसरून जा, येथे दूर व्हा; आपल्या पितरांनी त्याच्यासाठी हे जग निर्माण केले आहे; दिवसांनी, पाण्यांनी, रात्रींनी, स्पष्टपणे यम त्याला विश्रांतीस्थान देतो. दोन्ही सारमेय कुत्र्यांना ओलांडून जा—चार डोळ्यांचे, चित्ताकर्षक, उत्तम मार्गावर; मग पितरांजवळ जा, जे उत्तम दानांनी परिपूर्ण, यमासह आनंदात आहेत. हे यमा, तुझे हे दोन कुत्रे, चार डोळ्यांचे, मार्ग पहारेकरी, माणसांना पाहणारे—हे राजन, त्यांनी त्याला वेढावे; त्याला सुरक्षितता आणि रोगमुक्ती मिळो. रुंद नाकाचे, पेयाची आस असलेले, उदुंबळ वृक्ष, यमाचे संदेशवाहक, लोकांत फिरतात; त्यांनी आम्हाला पुन्हा सूर्यदर्शन घडवावे, या जिवंतांच्या जगात सौभाग्य मिळवून द्यावे. यमासाठी सोम पिळा, यमाला अर्पण करा; यज्ञ यमाकडे जातो, अग्नी दूत आहे, योग्य रितीने सजवलेला. यमाला साजूक तुपाची आहुती द्या, आणि पुढे उभे रहा; यमाने आपल्याला देवांमध्ये दीर्घायुष्य देवो, उत्तम जीवनासाठी. राजा यमाला सर्वात गोड अर्पण करा; ही वंदना ऋषी, पितर, आणि आपल्यासाठी मार्ग करणाऱ्यांसाठी आहे. त्रिकद्रुकांसह, सहा विस्तृत, हे महान उडते; त्रिष्टुप आणि गायत्री छंद, हे सर्व यमासाठी स्थापन झाले आहेत. पितर उठोत—खालील, वरचे, मधले, जे सोमाने परिपूर्ण; जे गेले, अहितरहित, सत्य जाणणारे—यज्ञात पितर आपले रक्षण करो. ही वंदना आज पितरांसाठी आहे, जे मागे गेले, जे निघून गेले; जे पृथ्वीवर बसतात, आणि जे आता गावांतील श्रेष्ठांमध्ये वास करतात. अशा प्रकारे, ऋषींच्या प्रार्थना, अग्नी, यम, पितर, देवता, आणि दिव्य शक्ती यांच्याशी संवाद साधतात. जीवन, मृत्यू, अमरत्व, आणि पुन्हा जन्म यांचा हा प्रवास, श्रद्धा, भक्ती, आणि दिव्य आशीर्वादांनी भरलेला आहे.