पवित्रता आणि सत्याच्या शोधात ऋषी आणि देवांनी सोमाच्या प्रवासाची कथा सांगितली आहे. अनेक गाळण्या आणि यंत्रणांनी वेढलेली वाणी, त्यांच्या पूर्वजांचे व्रत जपणारा एक प्राचीन रक्षक आहे. वरुणाने विशाल समुद्र दूर ठेवला आहे, आणि ज्ञानी लोकांनी प्रारंभापासूनच त्याची मूळ जागा शोधली आहे. हजारो प्रवाहांनी ते स्वर्गात गूंजतात, त्यांच्या जिभा मधुर आहेत, ते एकत्रितपणे चालतात. त्याच्या किरणांचा प्रवाह कधीच थांबत नाही, ते सदैव कार्यरत असतात; प्रत्येक पावलावर बांधणारे उपस्थित आहेत, सीमारेषा जपतात. हे तेच आहेत जे पिता-मातेपेक्षा वर गूंजतात, स्तुतीच्या तेजाने चमकतात, अधर्म्यांना जाळतात, इंद्राच्या शत्रूंना जादूने दूर करतात; पृथ्वी आणि आकाशातील काळ्या त्वचेचे शुद्धीकरण करतात. प्राचीन मापातून गूंजणारे, स्तुतीच्या युक्तीने सज्ज, हे उत्कट विचार आहेत. बहिरे आणि मूक बोलत नाहीत; ते सत्याच्या मार्गावर जात नाहीत, अधार्मिक लोक. हजारो प्रवाहांनी, गाळणीतून पसरलेले, कवी वाणी शुद्ध करतात, बुद्धिमान मनाने. हे रुद्र आहेत, शक्तिशाली, अघात्य, स्वतः शुद्ध करणारे, लोकांना स्पष्ट दिसणारे. सत्याचा रक्षक, अघात्य, कल्याणकारी, हृदयात तीन गाळण्या ठेवतो. तो सर्व जग जाणतो, पाहतो; अयोग्यांना ठार करतो, अधर्म्यांचा नाश करतो. सत्याचा धागा गाळणीतून ताणलेला आहे; जिभेच्या टोकावर, वरुणाच्या जादूने. ज्ञानी लोकांनी त्याला ओळखले, त्याची इच्छा केली; तेथे करणारा पुढे येतो, अजेय. एक बालक जन्म घेतो, जंगलासाठी चाक तयार करतो; तेजस्वी, विजयी, विजय मिळवण्याचा प्रयत्न करतो. तो स्वर्गाच्या बीजाशी जोडतो, दूधाने पोसतो; आम्ही त्याची कृपा, त्याचे व्यापक आश्रय आणि संरक्षण शोधतो. स्वर्गाचा आधार, स्तंभ, पसरलेला आहे; पूर्ण थेंब सर्वत्र फिरतो. महान कवीने पृथ्वी आणि आकाशाला एकत्र बांधले, त्यांना समरसतेत ठेवले. महान प्रवाह, कौशल्याने तयार केलेला, सोमाचा मध आहे; गायींची चराई, अदितीचे सत्य, शोधले जाते. तो पर्जन्याचा अधिपती, तेजस्वी, बैलांचा नेता, मार्गदर्शक, गर्जन करणारा. आकाशातून दूध आणि तूप काढले जाते; सत्याच्या नाभीत अमरत्व जन्म घेते. उदार, समरसतेत, त्यात आनंद घेतात; पुरुष, मैत्रीपूर्ण, त्याची स्तुती करतात. गर्जनारा थेंब, लाटेशी मिळतो; दैवी, मानवांसाठी त्वचा पोसतो. तो अदितीच्या गर्भात बीज ठेवतो, ज्यामुळे आपल्याला संतती आणि वंश मिळतो. हजारो प्रवाहांनी ते एकत्रित चालतात; तिसऱ्या प्रदेशात फलदायी होवोत. आकाशात चार नाभी ठेवले आहेत, अर्पण वाहून, अमर तूप वाहते. तो इच्छितो तेव्हा पांढरी रूप तयार करतो; सोम, उदार असुर, पृथ्वी जाणतो. विचाराने शाखांशी जोडतो, समरसतेत स्तुती करतो; त्याने स्वर्गाची बांधणी पाहिली, तेजस्वी. पांढरी पात्र, गायींच्या चिन्हांनी, दाबली जाते; वेगवान, विजयी, हालचाल करतो. मनाने, उपासक त्याला प्रेरित करतात, कक्षीवानसाठी, शंभरपट गायींच्या संपत्तीसाठी. पाण्याने, सोम, तुझ्या दाबलेल्या रसाचा प्रवाह, ओ वाहणाऱ्या, गाळणीतून अडथळ्याशिवाय वाहतो. कवींनी शुद्ध केलेला, सर्वात आनंददायक, स्वतःला इंद्रासाठी मधुर कर, ओ शुद्ध झालेला. प्रिय, कुशलतेने तयार केलेला, अनेक नावांनी वाढणारा, शुद्ध होतो. महान सूर्याच्या उच्च रथापर्यंत, दूरदृष्टीने, सर्व दिशांना फिरतो. सत्याची जीभ शुद्ध होते, प्रिय मधुर वाणी, विचारांचा अजेय अधिपती. पुत्र आपल्या पालकांचे सर्वात योग्य नाव तिसऱ्या तेजस्वी स्वर्गात ठेवतो. तेजस्वी पात्र खाली गूंजतात, मानवांनी मार्गदर्शित, सुवर्ण पात्रात फिरतात. अमर द्रव्याचे दूध काढणारे आले आहेत; त्रिकुंडाच्या उषेवर ती चमकते. दगडांनी दाबलेला, विचारांनी शुद्ध केलेला, कौशल्याने तयार केलेला, पृथ्वी आणि आकाश या दोन मातांना उजळ करतो, पवित्र. त्याचे वाहणारे केस एकत्र धावतात, मधाचे प्रवाह दिवसेंदिवस वाढतात. सोम, कल्याणासाठी पात्राभोवती वाह, मानवांनी शुद्ध केलेला, तुझ्या सुगंधाने डोके वेढ. तुझ्या आनंददायक शक्तींनी, वेगाने, इंद्राला प्रेरित कर, आम्हाला धन दे. स्वर्गाचा आधार, कुशल रस, शुद्ध होतो, देव आणि मानवांनी स्तुती करण्यायोग्य. पिंगट, मुक्त, घोड्याच्या शक्तीसारखा, नद्यात आपली शक्ती वाया घालवत नाही. वीरासारखा, हातात शस्त्रे घेतो, कीर्तीची इच्छा, स्पर्धेत रथवान. इंद्राची शक्ती घोषित करतो, ज्ञानी प्रेरित करतात; दाबलेला थेंब, प्रेरितांनी हलवतो. सोम, शुद्ध झालेला, तुझ्या लाटेशी, इंद्राच्या निवासात प्रवेश कर, शक्तीने प्रयत्न कर. आमच्यासाठी, विजेसारखा मेघात, पृथ्वी आणि आकाश ओलावा दे; विचाराने, नेहमीच धन आण. सर्वांचा राजा, प्रकाश पाहणारा, शुद्ध होतो, ऋषीच्या इच्छेने सत्याची प्रेरणा निवडतो. सूर्याच्या तेजाने शुद्ध झालेला, विचारांचा पिता, अद्वितीय ज्ञानी. बैलासारखा, गटात, पात्राभोवती धावतो, गर्जन करतो, पाण्याच्या कुशीत बैल. तू इंद्रासाठी शुद्ध होतो, सर्वात आनंददायक, तुझ्या मदतीने आम्ही युद्धात विजय मिळवू. पात्रात, मधुर गूंजणारा, इंद्राचा वज्र, सर्वात तेजस्वी. अमराचा उत्तम दूध काढणारा, तूपाने वाहणारा, शक्तिशाली, गायींसाठी दूध मिळवण्यासाठी धावतात. तो प्राचीन शुद्ध होतो, ज्याला गरुडाने स्वर्गातून आणले, दुभंगणाऱ्याने आकाशात हलवले. तो येतो, मधुर, तरुण, मन थरथरते, कृश, उत्कटांनी दाबलेला. त्या प्राचीन आणि नंतरच्या थेंबांनी आमच्यासाठी वाहू दे, महान बक्षीसासाठी, समृद्ध शेतात. पाहण्यायोग्य, घोड्यासारखे वेगवान, प्रार्थनेत आनंद घेणारे, अर्पणानंतर अर्पणात रमणारे. हा जाणणारा थेंब, सदैव विजयी, आमच्यासाठी शुद्ध होतो, अनेक मनांनी स्तुती केलेला. ज्याने बीज अस्तित्वाच्या जागी ठेवले, तो गायींच्या विस्तीर्ण गोठ्यात ओसंडतो. कुशल रस स्वर्गासाठी शुद्ध होतो, महान, अजेय, वरुणाचा आह्वान केला जातो. मित्र जमातींमध्ये उपस्थित, यज्ञास पात्र, गटातील बैलासारखा, गर्जन करणारा. राजा, वाणी निर्माण करणारा, उठतो, पाण्यात लपेटलेला, गायींना जवळ जातो. तो शत्रूला पकडतो, विरोधकांचे बंध, पवित्र, देवांच्या सभेत जातो. सोम, तू इंद्रासाठी मानवांनी ओतला जातो, लाटांनी पाहिला, ऋषी, लाकडात शुद्ध होतो. तुझ्या प्रवाहांची संख्या अनेक, हजार घोडे, तुझे पिंगट सैन्य आणतात. आकाशातील जलांमध्ये बसलेल्या दिव्य अप्सरांनी सोमाला मुक्त केले. त्यांनी त्याला घराच्या स्तंभाकडे प्रेरित केले, आणि शुद्ध झालेल्याच्या अमर कृपेची इच्छा केली. सोम, गायी, रथ, सोनं, सूर्यप्रकाश, पाणी, हजारपटीने जिंकणारा, शुद्ध होतो. देवांनी त्याला सर्वात आनंददायक थेंब बनवला, लालसर, आनंद देणारा, पिण्यासाठी. हे खरे धन, ओ शुद्ध सोम, तू आम्हाला देतोस, संपत्ती प्रदान करतोस. शत्रूला ठार कर, जवळचा असो वा दूरचा; गायींसाठी विस्तीर्ण चराई आणि निर्भय सुरक्षितता दे. थेंब, अनपेक्षित, आमच्यासाठी वाहू दे, तेजस्वी, दाबलेले, महान स्वर्गासाठी; पोषणाचे प्रवाह आमच्यासाठी पसरू दे, शत्रू विखुरले जावोत, आर्यांचे शत्रू नष्ट होवोत, आणि आमचे विचार पूर्ण होवोत. थेंब, वाहणारे, आम्हाला धन आणू दे, ज्याने आम्ही वेगवान घोडे जुंपू; कोणत्याही मानवाचा लपलेपणा आम्ही जिंकू, सर्व प्रकारचे धन मिळवू. तो स्वतःच्या शत्रूचा आणि इतरांचा शत्रू आहे, कारण तो लांडगा आहे. वाहणारा, तहान तुझ्यावर हावी होवू नये; ओ शुद्ध सोम, कठीण शत्रूंना ठार कर. स्वर्गात तुझी नाभी, सर्वोच्च तू घेतली आहेस; तुझे अंकुर पृथ्वीच्या उतारावर वाढले आहेत. दगड तुझ्यावर गायीच्या कातडीवर दाबतात; पाण्यात, ज्ञानी लोकांनी तुझ्या हातांनी दूध काढले आहे. अशा प्रकारे सोमाचा प्रवास, शुद्धीकरण, देवांचा आदर, आणि सत्याच्या शोधात ऋषींच्या स्तुतीतून, मानवांना कल्याण, संपत्ती, आणि अमरत्व मिळवून देतो.