सौम्य आणि तेजस्वी सोमदेव आपल्या दिव्य यात्रेला निघतो. उजव्या बाजूने मुक्त होतो, बलवान आणि जागरूक, दुष्ट व असुरांचा नाश करतो. तो पिवळसर दोर तयार करतो, आकाशाच्या दिशेने झेप घेतो, यज्ञासाठी कुशांची आसनं पसरतो. तो विजेत्यासारखा गर्जना करत पुढे धावतो, आपल्या तेजाने अंधार दूर करतो. झाकण सोडून, पित्याच्या निवासस्थानी जातो आणि आपल्या देहाने पवित्र स्थळ प्रकट करतो. दगडांनी दाबला गेल्यावर, तो हातात शुद्ध होतो, सामर्थ्यवान बनतो, स्तोत्राच्या निनादात आकाशात थरथरतो. आनंदाने बसतो, स्तोत्रांनी समृद्ध होतो, जलात शोभून निघतो, विशालतेत पूजिला जातो. तेजस्वी, पर्वतात पोसलेला तो, घराच्या स्तंभावर मधाचा अभिषेक घेतो. गाई त्याच्यासाठी, स्तनावरून, आपापल्या मार्गाने, प्रमुख शिरोभागावर दुधाचा वर्षाव करतात. दहा भगिनी, रथासारख्या, आदितीच्या कुशीत धाव घेतात. तो गुप्त मार्ग शोधतो, गाईंसाठी तयार केलेला पथ शोधतो. गरुडासारखा, तो विचारांनी बांधलेल्या, सुवर्ण आसनावर पोहोचतो. तिथे, ऋचांच्या स्तोत्रांनी, भक्तजन त्याला पवित्र कुशांवर आमंत्रित करतात; घोड्यासारखा, तो देवांकडे झुकतो. तेजस्वी, लाल, आकाशद्रष्टा, तीन पाठ असलेला तो, गाईंच्या जवळ पोहोचतो. हजार धारांनी तो दूरवर निनादतो, प्राचीन उषांसारखा प्रकट होतो. तो तीक्ष्ण रूप धारण करतो, तेजस्वी रंगाने झळकतो; जिथे विश्रांती घेतो, तिथे अडथळे पार करतो. आपल्या सामर्थ्याने जलात, दिव्य लोकांत जातो; स्तुतीने आनंदित होतो, श्रेष्ठ गाईंसह रमतो. वृषभासारखा, आपल्या कळपाभोवती गर्जना करतो, सूर्याच्या मार्गाचा पाठपुरावा करतो. दिव्य गरुड पृथ्वीवर नजर ठेवतो; सोम, बुद्धीने, सर्व मानववंश पाहतो. गंधयुक्त सोम, लाल घोड्यासारखा जुंपला जातो; गाईंच्या दुधात मिसळला जातो. तो वाणी प्रकट करतो, स्तोत्र जागृत होते; किती जण त्याच्या स्तुतीस पात्र आहेत, हे शोधले जाते. अनेक ज्ञानी एकत्र बोलतात, जेव्हा सोम इंद्राच्या पोटात ओतला जातो. पुरुष दहा हातांनी मधरूप सोम शुद्ध करतात. तो थकत नाही, गाईंतून फिरतो, सूर्यकन्येच्या प्रिय निनादापलीकडे जातो. गायन करणारे त्याला कृपा मिळवून देतात; तो दोन भगिनी आणि कुटुंबासह राहतो. पुरुषांनी हालविल्यावर, दगडांनी दाबल्यावर, पवित्र कुशांवर प्रिय असलेला, गवळ्यांचा अधिपती सोम, शुद्ध विचारांनी, इंद्रासाठी शुद्ध होतो. पुरुषांच्या बाहूंनी प्रेरित, गाळणीने दाबला गेलेला सोम, योग्य क्रमाने इंद्रासाठी शुद्ध होतो. तो यज्ञात शक्ती व विचार भरतो; पिवळसर सोम, कुशांवर बसून, शत्रूंना दूर करतो. ज्ञानीजन, अविरत, गडगडणारा सोम, कौशल्याने दुध काढतात. गाई व विचार एकत्र परत गर्भात, सत्याच्या आसनात जातात. पृथ्वीच्या नाभीवर, महान आकाशाच्या आधारावर, जलात, समुद्रात तो वसतो. इंद्राचा वज्र, वृषभ, सर्वदूर तेजस्वी सोम, अंतःकरणात आनंददायक बनतो. हे कौशल्यवान सोम, पृथ्वी व्यापून, स्तुती मिळवण्यासाठी शुद्ध हो; जे आसनाला स्पर्श करतात, त्यांना आमच्या संपत्तीपासून वंचित करू नकोस—आम्हाला विपुल, पिवळसर धन लाभू दे. हे इंदु, शंभर घोड्यांची, हजारांची, गाई व सुवर्णाची संपत्ती घेऊन ये. हे बलवान, तेजस्वी, विपुल संपत्ती घेऊन ये; शुद्ध झालेला, आमच्या स्तोत्रावर विराजमान हो. हार घातलेल्या सोमरसाचा थेंब दाबला जातो, नाभीपासून सत्याच्या गर्भातून केंद्रे निनादतात. सुरुवातीला असुराने तीन शिरं निर्माण केली; सत्याच्या पात्रांत कुशलतेने ते भरले आहेत. बलशाली, योग्य मार्गाने चालणारे, नद्या पसरतात, ऋषी वाहतो. मधाच्या प्रवाहांनी स्तोत्र निर्माण होते, इंद्राचा प्रिय रूप वाढवतात. गाळणीने वेढलेल्या वाणीभोवती, पूर्वजांचा प्राचीन, व्रत रक्षक आहे. वरुणाने महान समुद्र दूर ठेवला; ज्ञानी सुरुवातीला पाया शोधतात. हजार धारांनी, जणू स्वर्गात, ते निनादतात; त्यांच्या जिभा मधुर आहेत, ते एकत्रितपणे चालतात. त्याचा तेज प्रवाह अखंड आहे, प्रत्येक पावलावर बांधणारे सीमारेषा आहेत. ते, जे वडीलधाऱ्या आई-वडिलांपेक्षा वर निनादतात, स्तोत्राने तेजस्वी, अधर्म्यांना जाळतात; इंद्राचे शत्रू जादूने दूर करतात; पृथ्वी आणि आकाशातील काळी त्वचा शुद्ध करतात. प्राचीन प्रमाणात निनादणारे, स्तोत्राच्या युक्तीने, उत्सुक विचार आहेत. बहिरे आणि मुके बोलत नाहीत; ते सत्य मार्ग ओलांडत नाहीत, पापकर्मी नाहीसे होतात. हजार धारांनी, गाळणीतून पसरलेले, कवींनी वाणी शुद्ध केली, ज्ञानी मनाने. हे रुद्र, शक्तिशाली, अप्रवंचनीय, स्वयंपवित्र, लोकांना स्पष्ट दिसतात. सत्याचा रक्षक, अजेय, कल्याणकारी, हृदयात तीन गाळण्या ठेवतो. जाणणारा, सर्व लोकांना पाहतो; अयोग्यांना नष्ट करतो, अधर्म्यांचा अंत करतो. सत्याचा धागा गाळणीत ओढला आहे; जिभेच्या टोकाशी वरुणाची माया आहे. ज्ञानी त्याला ओळखतात, इच्छितात; तिथे कर्ता, अजेय, पुढे पाऊल टाकतो. एक बालक जन्मतो, अरण्यासाठी चाक तयार करतो; तेजस्वी, विजयशाली, जिंकण्याचा प्रयत्न करतो. तो दुधाने पोसलेल्या स्वर्गबीजाशी एकरूप होतो; आम्ही त्याची कृपा, आश्रय, संरक्षण शोधतो. स्वर्गाचा स्तंभ, आधार, ताणला जातो; भरलेला थेंब सर्वत्र फिरतो. महान कवीने विशाल पृथ्वी-आकाश योजले, त्यांना एकत्र बांधले. महान प्रवाह, कुशलतेने निर्मित, सोमाचे मध आहे; गाईंचे कुरण, आदितीचे सत्य, शोधले जाते. तो पर्जन्याचा अधिपती, तेजस्वी, वृषभांचा नेता, स्तुत्य मार्गदर्शक, गर्जना करणारा आहे. आकाशातून दूध व तुप निघते; सत्याच्या नाभीवर अमरत्व जन्मते. उदारजन आनंदाने त्याच्यात रमतात; मित्रभावाने लोक त्याची स्तुती करतात. गर्जना करणारा थेंब लाटेशी एकरूप होतो; दिव्य सोम मानवांसाठी त्वचा पोसतो. तो आदितीच्या गर्भात बीज ठेवतो, ज्यामुळे आपल्याला संतती मिळते. हजार धारांनी ते एकत्र वाहतात; तिसऱ्या प्रदेशात फलदायी होवोत. आकाशात चार नाभी ठेवले आहेत, तिथून अमर तुप वाहते. तो शुभ्र रूप धारण करतो, जेव्हा इच्छा करतो; सोम, उदार असुर, पृथ्वी जाणतो. विचाराने तो शाखांशी, स्तुत्यांनी एकरूप होतो; स्वर्गाच्या बंधनाला पाहतो, तेजस्वी आहे. मग, गाईंनी चिन्हांकित, शुभ्र पात्र दाबले जाते; वेगवान, विजयशाली पुढे सरकतो. भक्तजन मनाने त्याला प्रेरित करतात, कक्षिवानसाठी, शंभरपट गोधनासाठी. जलांनी, सोम, तुझा रस गाळणीतून निर्बंध वाहतो. कवींनी शुद्ध केलेला, उत्तम आनंददायक, तू इंद्रासाठी मधुर हो. तो प्रिय, शुद्ध, कुशलतेने तयार झालेला, विविध नावांनी युक्त, सामर्थ्याने वाढतो. महान सूर्याच्या उंच रथापर्यंत, दूरदृष्टीने सर्वदूर फिरतो. सत्याची वाणी शुद्ध होते, मधुर प्रिय वाणी, विचारांचा अधिपती. पुत्र आपल्या पालकांचे योग्य नाव, स्वर्गाच्या तेजस्वी प्रदेशात तिसरे ठेवतो. तेजस्वी पात्रे, पुरुषांनी मार्गदर्शित, सुवर्णपात्रात फिरतात. अमरत्वाच्या दुध काढणाऱ्या जवळ येतात; त्रिपृष्ठ उषेवर ती उजळते. दगडांनी दाबलेला, विचारांनी शुद्ध झालेला, कुशलतेने तयार झालेला, पृथ्वी-आकाश या दोन मातांना उजळवतो. त्याचे वाहणारे केस एकत्र धावतात, मधाचे प्रवाह दिवसेंदिवस वाढतात. अशा प्रकारे, सोमदेवाच्या यज्ञमय प्रवासात, तो देव, मानव, गाई, जल, पृथ्वी आणि आकाश यांना एकत्र जोडतो, सर्वत्र आनंद, शुद्धता आणि अमरत्वाचा प्रसार करतो.