प्राचीन काळात, ऋषी आणि ज्ञानीजनांच्या आराधनेत एक अद्भुत दिव्यता प्रकट झाली होती. इंद्र आणि वरुण या दोन महाशक्तींनी सर्वप्रथम ऋषींना विचारशक्ती, वाणी, बुद्धी आणि श्रवणाची देणगी दिली. या वरदानांनी प्रेरित होऊन, त्या ज्ञानी ऋषींनी यज्ञस्थळांची निर्मिती केली आणि आपल्या तपाच्या तेजाने मी त्यांना पाहिले. इंद्र आणि वरुण यांना विनवणी करण्यात आली—हे देवहो, यज्ञ करणाऱ्यांना आनंददायक, अडगळी न येणारे, समृद्ध संपत्ती द्या. आम्हाला उत्तम संतती, पोषण, समृद्धी लाभू द्या आणि आमचे आयुष्य दीर्घ व्हावे, अशी प्रार्थना करण्यात आली. यानंतर अग्नीचे आवाहन झाले. "अग्नी, तुझ्या ज्वाळांसह ये. आम्ही तुला होतार म्हणून निवडतो. तयार केलेल्या आहुतीसाठी तुला बोलावतो. यज्ञासाठी योग्य असलेल्या तुझ्या आसनावर तू विराजमान हो." अशा भक्तिपूर्वक आह्वानानंतर, ऋतूच्या करंड्यांनी, अग्नी या बलशाली अंगिरसपुत्राला, तूपाने उजळलेल्या केशांसह, यज्ञाचा प्रमुख म्हणून पुन्हा पुन्हा पुकारले. अग्नी, तू ऋषी आहेस, सृष्टीकर्ता आहेस, होतार आहेस, शुद्ध आहेस आणि पूजनास पात्र आहेस. कृपाळू आणि यज्ञासाठी सर्वात योग्य, विधिपूर्वक स्तुती करण्यात येणारा, तुझ्या तेजस्वी स्तोत्रांनी ज्ञानीजन तुला गौरवितात. "हे अग्नी, सर्वात तरुण आणि वेगवान देवता, आम्हाला सत्य, सदैव प्रवाही संपत्ती प्राप्त करून दे. तयार केलेल्या आहुत्यांमध्ये ये, धनदायक, आणि तुझ्यासाठी रचलेल्या स्तोत्रांत आनंद मान." अग्नी, तू येथे एकटा रक्षक, ऋषी, आणि सत्याचा पहारेकरी म्हणून पसरलेला आहेस. ज्ञानी, तुझ्या तेजस्वी रूपाला प्रज्वलित करतात आणि सर्जनशीलतेने तुला पुकारतात. "हे तेजस्वी अग्नी, प्रज्वलित हो, तुझ्या स्तुतीने लोकांना आनंद दे, कारण तू महान आहेस. देवतांचे आशीर्वाद आम्हाला लाभू देत. सर्व श्रेष्ठ, शत्रूंवर विजय मिळवणारे, आमचे अग्नी बनू देत." अग्नी, जसा तू वृद्ध आणि अशक्तांना पृथ्वीवर पुनरुज्जीवित करतोस, तसेच आमच्यातील कोणताही शत्रू किंवा वाईट हेतू असलेला जाळून टाक. "आम्हाला दुष्ट, द्वेष्टे, किंवा निंदकांच्या अधीन करू नकोस, हे तरुण अग्नी, आम्हाला सदैव सुरक्षित आणि शुभ रक्षण दे." अग्नी, एक, दोन, तीन आणि चार स्तुत्यांनी आम्हाला रक्षण कर, बलशाली आणि धनदायक. "प्रत्येक राक्षस व आक्रमण करणाऱ्यापासून आम्हाला वाचव, प्रत्येक संघर्षात आमचे रक्षण कर. कारण, आम्ही मदतीसाठी आणि वाढीसाठी सर्वात जवळच्या देवतेला—तुलाच—पुकारतो." अग्नी, आम्हाला वाढणारे, आयुष्यासोबत वृद्धिंगत होणारे, प्रशंसनीय धन दे. उत्तम कीर्ती आणि सद्विवेकाने मार्गदर्शित, मनासारखे बहुमूल्य दान दे. "युद्धात आम्ही शत्रूंवर विजय मिळवू, असे सामर्थ्य दे, हे पुरुषांचे नेता. तुझ्या कृपेने आम्हाला बळकट कर, आमच्या मनांना प्रेरणा दे, आणि आम्हाला उत्साही कर." अग्नी, तू वृषभासारखा गरजतोस, तुझे शिंगे उंचावतोस. तुझे जबडे तीक्ष्ण, तुझ्या शक्तीला कुणीही थोपवू शकत नाही. "हे अग्नी, वृषभ, तुझी शक्ती कोणालाही रोखता येत नाही. तू आमचा पुजारी म्हणून आमच्या आहुती स्वीकार, आणि आम्हाला अनेक इच्छित वर दे." अग्नी, तू वनात निजतोस आणि मर्त्य तुला प्रज्वलित करतात. थकवा न येता तू आहुती वाहतोस आणि सुरुवातीपासूनच देवतांमध्ये राज्य करतोस. सात पुरोहित तुला, अग्नी, उदार आणि अमोघ, स्तुती करतात. तुझ्या उष्णतेने आणि ज्वाळेने तू दगड फोडतोस; प्रजेत उज्ज्वलपणे उभा राहा. आम्ही अग्नीला, कपटविरहित, नीट सजवलेल्या कुशांवर, योग्य भक्तीने आणि सतत पुजला जाणारा यज्ञाचा पुरोहित म्हणून पुकारतो. "तुझ्या मार्गदर्शनाने, हे अग्नी, आम्ही आश्रय आणि समृद्धी शोधतो, तुला जाणून. तुझ्या पोषणाने आम्हाला विपुल, विविध सामर्थ्य मिळू दे, मदतीसाठी सर्वात जवळचे बक्षीस मिळू दे." अग्नी, रक्षक, देव, आम्हाला हानीपासून वाचव. तू अमोघ, गृहस्थ, बलवान, स्वर्गाचा पहारेकरी, घरात निवास करणारा आहेस. "आमच्याजवळ कोणतीही हानी येऊ देऊ नकोस, दयाळू अग्नी. शत्रू आमच्याजवळ येऊ देऊ नकोस. उपासमारी आणि वाईट दूर कर, आमच्यावर वाईट इच्छिणाऱ्यांना दूर ठेव." यानंतर ऋषींनी इंद्राची स्तुती केली—"इंद्रा, आमचे शब्द ऐक, आमच्याजवळ ये. सामर्थ्यशाली, उदार, आमच्या प्रार्थनेने आणि सामर्थ्याने प्रेरित होऊन सोमपानासाठी ये." ज्ञानीजनांनी त्या तेजस्वी, वृषभस्वरूप इंद्राची स्थापना केली, कारण त्याचे मन सोमासक्त होते. "इंद्रा, अनेकांची प्रिय, दबवलेल्या सोमावर ये. आम्हाला माहित आहे, तू सुवर्णमय, युद्धात विजयी, आणि धैर्याने भरलेला आहेस." इंद्र, तू सत्यशील, कधीही अपयशी न होणारा, तुझ्या इच्छेनुसार कृती कर. आम्हाला तुझे बक्षीस लवकर मिळू दे, वज्रधारी, आम्ही तुझ्या कृपेसाठी प्रयत्न करतो. "हे सामर्थ्यशाली इंद्र, तुझ्या सर्व सहाय्याने आम्हाला लाभ दे. आम्ही तुझा पाठपुरावा करतो, कारण तूच संपत्ती आणि कीर्तीचा ज्ञाता आहेस." तू घोड्यांचा दाता, गोधनाचा सर्जक, सुवर्णाचा स्रोत आहेस, हे देव. तुझ्याकडून कोणतेही दान व्यर्थ जात नाही; मी जे काही मागतो, ते मला दे. "आमच्या आनंदासाठी ये, आम्हाला सौभाग्य आणि संपत्ती दे. गोधनाच्या इच्छेसाठी ओत, घोड्यांच्या इच्छेसाठी ओत, हे उदार इंद्रा." तू हजारो, शेकडो गोधन दान करतोस. आम्ही तुला, पुरंदर, आमच्या गीतांचा विषय बनवतो, मदतीसाठी पुकारतो. "इंद्रा, जर कोणताही प्रेरित ऋषी, समग्र ज्ञानाने किंवा अज्ञानाने, तुझ्याकडे शब्द उच्चारतो, तर त्याने तुझी स्तुती करावी; पूर्वाभिमुख ज्ञानी आम्हाला त्रास देऊ नये." इंद्र, बलवान भुजांचा, किल्ले उद्ध्वस्त करणारा, माझ्या हाकेला प्रतिसाद दिलास तर आम्ही तुला, धनाचा अधिपती, शतशक्तिमान, स्तोत्रांनी आणि संपत्तीच्या इच्छुकांसह पुकारतो. "आम्हाला दुष्ट, थकलेले किंवा आळशी नको आहेत; जर आम्ही इंद्र, बलवान, सोमपानात आपला सोबती केला, तर आपण मित्र होऊ." आम्ही युद्धात उग्र, पराक्रमी, शत्रूंचा संहार करणाऱ्या इंद्राला, उत्साही पेयांनी युक्त करून, युक्त केले. तो थरथरणाऱ्यालाही ओळखतो, उत्तम सारथी, लुटी मिळवणारा, ज्याला कुणीही मागे टाकू शकत नाही. "ज्या गोष्टीची आम्हाला भीती वाटते, त्या सर्वांतून, इंद्रा, आम्हाला निर्भय कर. तुझ्या सहाय्याने आम्हाला ते मिळू दे—आमचे द्वेष्टे आणि शत्रू दूर कर." कारण, हे धनाचा अधिपती, तूच महान संपत्ती आणि समृद्धीचा वितरक आहेस; आम्ही तुझ्या स्तुतीने, सोमार्पणाने तुला पुकारतो. "इंद्र, वृत्रासुराचा संहारक, अजेय, आम्ही तुला निवडतो; शेवटी, मध्ये, मागून—सर्व दिशांनी तू आमचे रक्षण कर." मागून, खाली, वरून आणि समोरून, सर्व बाजूंनी आमचे रक्षण कर, इंद्रा; दैवी संकट आणि नास्तिकांचे शस्त्र आमच्यापासून दूर ठेव. "आज, उद्या आणि प्रत्येक दिवशी, इंद्र, आम्हाला रक्षण कर, आणि येणाऱ्या दिवसांतही. शुभांचा अधिपती, आमच्या सर्व गायकांचे रात्रंदिवस रक्षण कर." हा उदार वीर, संपत्तीचा दाता, सामर्थ्यासाठी उत्सुक, शौर्यासाठी एकत्र झाला आहे; तुझ्या दोन बलशाली भुजांनी, शतशक्तिमान, वज्र तयार केला आहे. अशा प्रकारे, ऋषी, यज्ञकर्ते आणि भक्तजन, इंद्र, वरुण आणि अग्नी यांची स्तुती करीत, त्यांच्या कृपेसाठी, रक्षणासाठी आणि संपत्तीच्या वर्षावासाठी प्रार्थना करीत राहिले. या देवांच्या आशीर्वादाने त्यांच्या जीवनात तेज, समृद्धी आणि विजय नित्य नांदू लागले.