ऋग्वेदातील या पवित्र ऋचांमध्ये एक अत्यंत मंगलमय आणि तेजस्वी कथा उलगडते. ऋषी, कवी आणि यज्ञकर्ते आपल्या मनातील श्रद्धेने, भक्तीने आणि स्तोत्रांनी देवांची स्तुती करतात, त्यांच्या कृपेसाठी आर्जव करतात. या कथा सुरुवात होते इंद्राच्या पराक्रमाच्या गौरवगानाने. कवी त्याच्या शौर्याची गाथा गातात, त्याला बलदायक, पुरस्कर्ता आणि पुरातन पुरुषांच्या स्मरणात सदैव वंदनीय ठरवतात. यज्ञातील शुद्ध तुपाने आणि भक्तिपूर्ण विचारांनी इंद्राची आराधना केली जाते. इंद्राने पूर्वी सांवरण आणि कृष्णा यांच्याबरोबर जसा आनंद घेतला, तसा तो आमच्यातही आनंद पावो, अशी प्रार्थना केली जाते. सर्व देवता, वसु, रुद्र, आणि मरुत आमच्याकडे येवोत, आमच्या रक्षणासाठी सज्ज होत जावोत, अशी आळवणी केली जाते. पूषण, विष्णु, सरस्वती, सप्तनदी, पाणी, वारा, पर्वत, वनाचा अधिपती आणि पृथ्वी—हे सर्व आमच्या आह्वानाला प्रतिसाद देवोत, आमच्या यज्ञात सहभागी होत जावोत. इंद्रा, तुझ्याकडे असलेले सर्वश्रेष्ठ, दानशूर आणि विपुल ऐश्वर्य आम्हाला आठव, सभेत आम्हाला लक्षात ठेव. भाग देव आमच्या वाट्याला अधिक संपत्ती देवो, आणि तू, वृत्रासुराचा संहारक, आम्हाला दान दे. इंद्र, तू स्पर्धेचा अधिपती, पुरुषांचा स्वामी, आम्हाला शक्तीकडे ने. आम्ही यज्ञ, स्तोत्र आणि पुरस्कृत आह्वानांनी तुझी आराधना करतो. तुझ्या कृपेने आम्हाला ऐकले जावो. मानवांचे जीवन धन्य करणाऱ्या तुझ्या उत्तम आशीर्वादांची आम्ही कामना करतो. उपासकांसाठी पोषणदायी अन्नाचा वर्षाव कर. आम्ही तुझी स्तुती करतो, इंद्रा. तू वज्रधारी, आमचा आहेस. विलंब न करता, विपुल, तेजस्वी, महान संपत्ती दे, आणि प्रस्कण्वाचे मन आनंदित कर. इंद्राच्या असंख्य पराक्रमांची कीर्ती सर्वत्र गातात. त्याचे ऐश्वर्य शत्रूंसाठी भेसूर आहे. शंभर शुभ्र वृषभ आकाशातील तारकांसारखे चमकतात, त्यांची महती इतकी की, त्यांनी आकाशाला दाबले नाही. शंभर नळ्या, शंभर कुत्रे, शंभर झिजलेली कातडी, शंभर लोकरांचे गुच्छ, आणि चारशे तांबडे—ही सर्व विविध संपत्तीचे वर्णन आहे. कण्व वंशज धन्य आहेत, त्यांच्या तरुणाईतून तरुणाईत ते भटकतात, त्यांच्या घोड्यांना थकवा येत नाही. सात जणांमधून त्यांनी संपन्नतेच्या कीर्तीचे गान केले; काळ्या, धुळीने झाकलेल्या वाटांवर गेलेलेही, नजरेआड होत नाहीत. शत्रूंपुढे इंद्राचे ऐश्वर्य, 'कृपी'सारखे, अढळ राहते—आकाशासारखे विशाल. दहा हजार संपत्ती मला, दहा हजार शत्रूला—ही संपत्ती कधीही कमी होत नाही. माझे शंभर गाढवे, शंभर लोकर असलेले, शंभर दास, आणि असंख्य माळा—ही सर्व संपत्तीचे वर्णन आहे. पुतक्रतुच्या यशासाठी ते प्रकट झाले, घोड्यांच्या कळपात. अग्नी, ज्ञानी, चपळ, यज्ञवाहक, उत्तम रथावर जोखला आहे. अग्नी आपली निर्मळ ज्वाला फडकवतो; महान सूर्य आकाशात चमकतो. देवगण, प्राचीन संकल्प आणि शक्तीने युक्त, आपल्या वेगवान रथावर बसून या, पूजनीय आह्वान स्वीकारा. नासत्य, आपल्या सामर्थ्याने या, तिसऱ्या सोमपानात सहभागी व्हा. तीन आणि अकरा सत्यवान देवगण प्रकट झाले; अश्विनी, आमच्या यज्ञ आणि सोमपान स्वीकारा. तुम्ही, अश्विनी, स्तुत्य कार्य केले; स्वर्गातील वृषभ, पृथ्वीच्या क्षेत्रांचा स्वामी. हजारो स्तुत्या आणि गायीच्या शोधात असणारे सर्व येथे येतात, सोमपानासाठी. ही भागीदारी तुमच्यासाठी राखलेली आहे, पूजनीय अश्विनी; हे गीत, नासत्य, जवळ या. मधुर सोमपान करा, आपली दाने आम्हाला द्या. यज्ञकर्ते, सजगपणे, विविध प्रकारे हा यज्ञ सिद्ध करतात. जो ब्राह्मण ज्ञानी आहे, तो यज्ञकर्त्याचे हित जाणतो. अग्नी एकटाच विविध प्रकारे प्रज्वलित होतो; सूर्य एकटाच सर्वत्र प्रकाश पसरतो; उषा सर्वत्र चमकते—हे सर्व एका स्रोतापासून उत्पन्न झाले आहे. ती तेजस्वी, ध्वजांकित, त्रिचक्र असलेली, सहज जुळणारी आणि नेहमी आह्वान केली जाणारी रथ मी बोलावतो, ज्यात उत्तम दाने जन्मतात; तुम्ही दोघे, रिकाम्या पासून श्रेष्ठ, या आणि सोमपान करा. इंद्र आणि वरुणा, तुमच्या यज्ञातील भाग आमच्याकडे येतात. प्रत्येक सोमपानात, प्रत्येक यज्ञात, तुम्ही उपस्थित राहता आणि यज्ञकर्त्याला त्याच्या इच्छेप्रमाणे दान देता. वनस्पती आणि पाणी, इंद्र-वरुणा, तुमच्या महानतेत स्थिर झाले आहेत; आकाशाच्या कडेला वाहणारे, मार्गाच्या शेवटी पोहोचलेले—त्यांना ना शत्रू, ना नास्तिक गाठू शकतो. हे सत्य आहे—सप्तस्वर तुमच्यासाठी मधुर लाट काढतात, त्या उपासकाचे रक्षण करतात. सात भगिनी, तुपवर्षिणी, सौम्य, चिरतरुण, सत्याचे निवासस्थान, त्या तुमच्यासाठी तूप ओततात—त्यांच्या द्वारे यज्ञकर्त्याला दान द्या. आम्ही तुमच्या महान, अद्भुत सामर्थ्याचे सत्य वदले; तीन आणि सात तुपवर्षिणींसह, आम्हाला रक्षण करा. जेव्हा तुम्ही ऋषींना प्रथम विचार, वाणी, बुध्दी, श्रवण दिले, तेव्हा ज्ञानी लोकांनी यज्ञस्थाने निर्माण केली. मी त्यांना त्यांच्या तपश्चर्येने पाहिले. इंद्र-वरुणा, यज्ञकर्त्यांना आनंददायक, अढळ संपत्ती, संतती, पोषण, समृद्धी द्या; आमचे आयुष्य दीर्घ करा. अग्नी, तू आपल्या ज्वाळांसह ये. आम्ही तुला होतार म्हणून निवडतो. यज्ञासाठी सज्ज असलेला, होम वाहणारा, तुला बोलावतो; यज्ञासाठी सर्वात योग्य, तू पवित्र कुशावर आसन घे. बलाचा पुत्र, अङ्गिरस, तुझ्यासाठी यज्ञाच्या वेदीवर चमचे फिरतात; आम्ही तुपाने उजळलेल्या केसांचा, यज्ञातील प्रमुख अग्नीचा शोध घेतो. अग्नी, तू ऋषी, सर्जक, होतार, पवित्र, पूज्य आहेस; कृपाळू, यज्ञासाठी सर्वोत्तम, स्तोत्रांनी गौरवलेला, ज्ञानी तुझी उज्ज्वल स्तुती करतात. सर्वात तरुण, वेगवान देव, आम्हाला अमोघ, सदैव वाहणारे धन दे; यथासांग यज्ञात ये, स्तोत्रात आनंद पाव. तू एकटा, अग्नी, येथे संरक्षक, ऋषी, सत्याचा रक्षक आहेस; ज्ञानी तुझ्या तेजस्वी रूपाचे आवाहन करतात. सर्वाधिक तेजस्वी अग्नी, प्रज्वलित हो, लोकांना स्तुत्येने आनंद दे, कारण तू महान आहेस. देवांचे आशीर्वाद माझे होवोत, शत्रूंवर जय मिळवणारे तेजस्वी अग्नी माझे असोत. जसे, अग्नी, तू वृद्ध आणि अशक्तांना पृथ्वीवर पुनर्जीवित करतोस, तसेच, मित्राचा मित्र, आमच्यातील शत्रू, दुष्ट विचार करणारा, त्यांना जाळून टाक. आम्हाला मर्त्य शत्रूंना, द्वेष्ट्यांना, निंदकांना सोपवू नकोस; तरुण देव, आम्हाला अखंड, वेगवान, मंगलमय रक्षणाने जप. अशा प्रकारे, ऋषी, यज्ञकर्ते आणि उपासक आपल्या स्तोत्रांनी, भक्तीने आणि आस्थेने देवांना आळवतात, त्यांची कृपा, संपत्ती, रक्षण आणि आशीर्वाद मागतात. या यज्ञमय, मंगलमय वातावरणात देव आणि मानव यांचा सुंदर संगम घडतो, आणि जीवन धन्य होते.