एकदा ऋषी आणि यज्ञकर्ते आपल्या जीवनातील कठीण वाटा पार करण्यासाठी, सर्वकाही जाणणाऱ्या आणि आत्मनिर्भर असणाऱ्यांच्या संघात सामील होण्याची कामना करतात. ते अग्नीला आवाहन करतात—तो आनंददायक, प्रिय, शक्तिशाली आणि निर्मळ ज्वाळांचा स्वामी आहे. त्यांच्या आनंदी अंतःकरणांनी ते अग्नीची उपासना करतात. अग्नी तेजस्वी सूर्याप्रमाणे आपल्या किरणांनी प्रकट होतो आणि शत्रू शक्तींना पराभूत करतो. म्हणूनच, यज्ञकर्ते त्याच्याकडून कधीही अपयश न येणारी बलवान कृपा मागतात, कारण अग्नीच्याच हातून इच्छित संपत्ती प्राप्त होते. ते अग्नीला सन्मानाने समिधा अर्पण करतात, तुपाने त्याला जागृत करतात आणि यज्ञातील हविर्भाग समर्पित करतात. आपल्या स्तुती स्वीकाराव्यात, या इच्छेने अग्नीला आवाहन करतात आणि त्याच्या बळात वृद्धिंगत व्हावे अशी प्रार्थना करतात. अग्नीला ते यज्ञाचा अग्रदूत, हविर्भाग वाहणारा आणि देवांना आसनस्थ करणारा म्हणून पुढे ठेवतात. समिधांनी प्रज्वलित झालेल्या अग्नीच्या उंच ज्वाळा तेजाने चमकतात, आणि तेजस्वी अग्नी प्रकट होतो. तुपाने भरलेल्या चमच्यांनी अग्नीच्या समीप जाऊन त्याला तुष्ट करण्यासाठी हविर्भाग अर्पित केला जातो. ते अग्नीची स्तुती करतात—तो आनंददायक, तेजस्वी, श्रवण करणारा पुरोहित आहे. या प्राचीन, पूज्य, सर्वांना प्रिय असणाऱ्या, कर्मकुशल आणि यज्ञाची शोभा असणाऱ्या अग्नीची पुनःपुन्हा स्तुती केली जाते. अंगिरस ऋषींच्या हविर्भागांना स्वीकारून अग्नी यज्ञ योग्य प्रकारे पुढे नेत असतो. प्रज्वलित झाल्यावर अग्नी तेजाने चमकत, देवांना येथे आणतो. अग्नी हा ज्ञानी, सत्यप्रिय पुरोहित आहे, त्याचा धूर ध्वजासारखा आहे आणि तो यज्ञाचा चिन्ह आहे. सर्व संकटांपासून अग्नीने नेहमीच आपली रक्षा करावी, द्वेषाचे बंधन तोडावे, अशी प्रार्थना केली जाते. अग्नी प्राचीन ज्ञानाने, तेजाने आणि स्वतःच्या स्वरूपाने, ऋषींच्या प्रेरणेने बळकट झाला आहे. या यज्ञात, या पवित्र स्थळी, बलाचा पुत्र असणाऱ्या, निर्मळ ज्वाळांचा स्वामी असणाऱ्या अग्नीला आवाहन केले जाते. अग्नी, तू तेजस्वी मित्र, आपल्या तेजस्वी ज्वाळांसह देवांबरोबर पवित्र कुशावर बस. जो मनुष्य अग्नीला आपल्या घरात आदराने पूजतो, त्याला अग्नी तेजस्वी संपत्ती प्रदान करतो. अग्नी हा आकाशाचा मुकुट, पृथ्वीचा स्वामी आहे; तो जलबीज हलवतो. अग्नीच्या निर्मळ, तेजस्वी ज्वाळा वर उचलतात आणि त्याच्या प्रकाशरश्मींची उपासना केली जाते. तो दानांचा स्वामी, धनाचा दाता आणि कीर्तीचा स्वामी आहे; मी त्याच्या रक्षणाखाली गायन करणारा व्हावा अशी इच्छा आहे. ज्ञानीजन आपले विचार अग्नीला अर्पण करतात, आपली मनःस्थिती त्याच्याकडे पाठवतात; आमच्या स्तुतींनी त्याचा गौरव वाढावा. आम्ही अग्नीची मैत्री निवडतो—तो स्थिर, स्वयंपूर्ण आणि सतत नाद करणारा दूत आहे. अग्नी व्रतशुद्ध, ऋषिप्रमाणे निर्मळ, कवीप्रमाणे निर्मळ आहे; आवाहन केल्यावर तो निर्मळतेने चमकतो. माझे विचार आणि सर्व स्तुती नेहमीच तुझ्या गौरवासाठी असोत; अग्नी, आमच्या मैत्रीची जाणीव ठेव. जर मी तुझ्यासोबत असू शकलो, किंवा तू माझ्यासोबत असशील, तर खरी कल्याणकारी फळे येथे मिळू दे. अग्नी, तू धनाचा स्वामी, संपत्तीचा अधिपती, इच्छित तेजस्वी आहेस; आम्ही तुझ्या कृपेत राहू दे. अग्नी, व्रतधारी, तुझ्याकडे आमच्या स्तुती नद्यांसारख्या वाहू दे. मी अग्नीची स्तुती करतो—तो तरुण, जनांचा स्वामी, ज्ञानी, सर्वज्ञ, अनेक रूपांचा आहे. आम्ही यज्ञरथासाठी, तीक्ष्ण जबड्यांसाठी, बलवानासाठी अग्नीला स्तुती अर्पण करतो. हा गायक नेहमी तुझा असू दे, अग्नी, तुला समर्पित; हे निर्मळ अग्नी, त्याच्यावर कृपा कर. ज्ञानी, ऋषी, यज्ञात कधीही झोपत नाही; अग्नी, तू आकाशात चमकत असतोस. अग्नी, कवी, प्राचीन संकटांपासून आणि संघर्षांपासून आमचे जीवन पुढे ने; तू उदार आहेस. जे अग्नीला प्रज्वलित करतात आणि यथाक्रम पवित्र कुश पसरतात, त्यांच्याकडे इंद्र—तरुण आणि मित्रभावाने—आसक्त असतो. त्यांचे प्रज्वलन महान, त्यांची स्तुती विपुल, त्यांचे गीत विस्तृत असते—इंद्र, तरुण आणि मित्र, त्यांच्यासोबत असतो. युद्ध न करता, पण वीरांसह, नायक आपल्या बळावर विजय मिळवतो—इंद्र, तरुण आणि मित्र, त्यांच्यासोबत असतो. वृतत्राला मारणारा इंद्र, जन्मल्यावर, तो बिंदू ठेवतो आणि आईला विचारतो—'कोण बलवान? कोण खरेच प्रसिद्ध?' तुझ्यासाठी, बलशाली, वाणी अर्पित केली जाते; पर्वतही तुला रोखू शकत नाहीत, हे धनाचे स्वामी, जो तुझ्याशी वैर करतो त्याच्याविरुद्ध. आणि तू, उदार, ऐक—जो काही इच्छितो, ते तू देतोस; ज्याला तू नष्ट करायचे ठरवतोस, त्याला तू नष्ट करतोस. अशा प्रकारे, ऋषी, यज्ञकर्ते आणि भक्तजन अग्नी व इंद्राची उपासना करतात, त्यांच्या कृपेने जीवनातील सर्व संकटे पार करतात आणि इच्छित फलप्राप्ती करतात.