ऋग्वेदातील या पवित्र ऋचांमध्ये विश्वाच्या गूढ आणि दिव्य स्वरूपाचे सुंदर वर्णन केले आहे. प्रारंभाला, तीन तेजस्वी स्वरांचे आवाहन केले जाते—हे स्वर पुढे असतात आणि अमृतप्रमाणे मधुर दुधाचा स्रोत उघडतात. हेच तीन स्वर वृषभासारखे गजर करतात आणि वनस्पतींच्या अंकुराला, वत्साला, जीवन देतात. या देवतेने, जो सर्व वनस्पतींचा आणि जलाचा पोषक आहे, सर्व चराचरांचा स्वामी आहे, तो त्रैगुण्य स्वरूपाने आपल्यावर संरक्षणाचा आणि आरोग्याचा वर्षाव करतो. त्याच्या कृपेने रथवान बलवान होतो, रथ त्याच्या इच्छेप्रमाणे मार्गक्रमण करतो. माता पित्याचा अमृतरस ग्रहण करते आणि त्याच्यामुळे पिता वाढतो; तोच अमृत पुत्रालाही पोषण देतो. या दिव्य पुरुषामध्ये सर्व लोक, त्रैगुण्य आकाश आणि त्रैगुण्य जल स्थिर आहेत. तीन पात्रांमधून मधुर जल, तेजस्वी देवतेभोवती सर्वत्र पसरते. ही वाणी, पर्जन्य—सूर्याचे अधिपती—त्यांना प्रिय व्हावी अशी प्रार्थना केली जाते. ही वाणी हृदयात स्थिर राहो. पावसाचा आनंद आम्हाला मिळो, देवांनी रक्षित केलेल्या औषधी वनस्पती आमच्यासाठी फुलोन्यो. तो वृषभ, बीजधारी, सर्व सृष्टीमध्ये शाश्वत आहे; त्याच्यामध्ये सर्व चराचरांचे आत्मस्वरूप आहे. हे सत्य आम्हाला शंभर शरद ऋतू संरक्षण करो; तू नेहमी आमच्या कल्याणाची रक्षा कर. आता, पर्जन्यदेवतेचे स्तवन करावे, जे स्वर्गाचे पुत्र आहेत, उदार आहेत—त्यांनी भरपूर ज्वारी, धान्य आम्हाला द्यावे. तेच पर्जन्य, सर्व वनस्पती, गायी, घोड्यांचे बीज निर्माण करणारे, मानवांचे प्रजापक आहेत. त्यांना सर्वात मधुर आहुती अर्पण करावी, त्यांनी आम्हाला पोषक अन्न लाभावे. एक वर्षभर ब्राह्मणांनी मौन व्रत पाळले, आणि आता पर्जन्याच्या प्रेरणेने बेडूक बोलू लागले. जेव्हा स्वर्गीय जल कोरड्या सरोवरावर पडते, तेव्हा बेडूक वासरासारखे एकत्र जमतात. पावसाच्या प्रतीक्षेत, तहानलेल्या बेडकांवर पाऊस पडतो, तेव्हा पुत्र पित्याला हाक मारतो तसे एकमेकांशी संवाद साधतात. पाण्याने तृप्त न झाल्यावर, एक बेडूक दुसऱ्याला उत्साहाने धरतो; पाऊस पडल्यावर, पिवळा आणि हिरवा बेडूक आपापल्या आवाजात मिसळतात. एकमेकांचा आवाज अनुकरण करतात, जणू शिष्य गुरुचे अनुकरण करतो; ते सर्व एकत्रित स्वरात, जलात गोड गाणी गातात. कुणी तपकिरी, कुणी काळा, कुणी चित्ती, कुणी हिरवा; नाव जरी एक असले तरी स्वरूप वेगळे, तरी सर्वत्र त्यांच्या आवाजाचा गूंज एकत्रित होतो. जणू सोमयज्ञातील ब्राह्मण, पूर्ण सरोवराभोवती बोलतात तसे, वर्षभरानंतर बेडूक पावसाचे स्वागत करतात. ब्राह्मण, सोमपान करणारे, वर्षभर यज्ञकर्म करतात; काही अग्नीत तापलेले पुन्हा प्रकट होतात, काही अदृश्य राहतात. ते ऋताचे पालन करतात, कोणतीही ऋतु दुर्लक्षित करत नाहीत; वर्षभराच्या तपश्चात, पावसाळ्यात तापलेल्यांना विश्रांती मिळते. तपकिरी, काळा, चित्ती, हिरवा—सर्वांनी आपली धनसंपत्ती दिली; बेडूक जणू गायीप्रमाणे, शेकडो-हजारो जीवनदायी दान देतात. यानंतर, इंद्र आणि सोम यांना आवाहन केले जाते—ते असुरांचा नाश करो, अंधकार वाढवणाऱ्यांना दूर हाकला. जे दुष्ट, प्रार्थनेचे शत्रू, मांसाहारी, क्रूर, कपटी आहेत, त्यांच्यावर आपला कोप व द्वेष सोडा. हे देवहो, दुष्टांना खोल गर्तेत टाका, अंधकारात लोटा, जेणेकरून ते पुन्हा उभे राहू शकणार नाहीत. आकाशातील वज्र, पृथ्वीवरील नाशकारी शक्तीने दुष्टांचा संहार करा; पर्वतांवरील दिव्य तेज उचलून, फुगलेल्या असुरांचा नाश करा. आकाशातून दगडाचा वर्षाव करा, आपल्या अग्नितप्त, दगडफोडणाऱ्या शस्त्रांनी दुष्टांचा विनाश करा. माझी ही प्रार्थना, वेगवान घोड्यासारखी, तुमच्या सर्व बाजूंनी घिरट घालो; मी अर्पण केलेली आहुती स्वीकारा आणि राजांसारखी आम्हाला विद्या व फळ द्या. आपल्या विजयी शस्त्रांनी कपटी, असुर, विध्वंसकांचा नाश करा; दुष्टांना सोपे मार्ग मिळू देऊ नका, ते आम्हावर कधीच आक्रमण करू शकू नयेत. जो मला वाईट दृष्टीने पाहतो, खोट्या शब्दांनी फसवतो, त्याला मागे टाका, तो मूक होवो. जे वाईट बोलण्यात आनंद घेतात, किंवा चांगल्याला भ्रष्ट करतात, त्यांना सोम सर्पाकडे सुपूर्द करो, किंवा विनाशाच्या कुशीत टाका. जो आमच्या जीवनरसाला, आमच्या अन्नाला, घोड्यांना, गायींना, लोकांना हानी पोहोचवू इच्छितो—तो शत्रू, चोर, दरोडेखोर असो—तो नष्ट होवो, त्याचा वंश उच्छिन्न होवो. त्याचा देह आणि वंश दूर जावो, तो तिन्ही पृथ्वीखाली टाकला जावो, त्याचे यश वाळवंटासारखे कोरडे होवो. ज्ञानी पुरुषासाठी सत्य व असत्य यातील फरक स्पष्ट असतो; दोन शब्दांपैकी—सत्य आणि बलवान—सोम सत्याचे रक्षण करतो, असत्याचा नाश करतो. सोम निर्दोषाला, न्यायप्रिय योद्ध्याला हानी पोहोचवत नाही; तो असुरांचा, खोटारड्यांचा नाश करतो, दोघेही इंद्राच्या सामर्थ्याखाली पराभूत होतात. जरी मी खोटा देव किंवा व्यर्थ ठरलो, तरीही, हे अग्निदेव, तुम्हाला आमच्याविषयी काहीच आक्षेप नसावा; जे कपटी बोलतात, ते विनाशात सामील होवोत. जर आज मी जादूगार असेन, किंवा मी कोणाला हानी केली असेल, तर खोट्या आरोप करणाऱ्यांपासून मी दहा पट दूर राहू दे. जो मला जादूगार म्हणतो, किंवा स्वतःला शुद्ध म्हणतो पण प्रत्यक्षात असुर असतो, त्याला इंद्र प्रचंड आघाताने खाली पाडो, सर्व सृष्टीत त्याचा स्थान सर्वात नीच असो. जी रात्री लांडग्यासारखी फिरते, कपटाने आपले रूप लपवते, तिला अंतहीन गर्तेत टाका, दगडांनी असुरांचा संहार करा. मारुतगण उठो, शत्रूंना पांगवा, असुरांना पकडा व चिरडून टाका; जे पक्ष्यांसारखे रात्री उडतात, किंवा बलिदानस्थळी शत्रूसारखे बसले आहेत, त्यांचा नाश करा. इंद्रा, सोमाच्या तेजाने धारदार बनवलेला पर्वताचा दगड पूर्व, पश्चिम, वर, खाली—सर्वत्र असुरांवर टाका. हेच दुष्ट, कुत्र्यांसारख्या जबड्यांनी हल्ला करतात; ते इंद्रावर आक्रमण करण्याचा प्रयत्न करतात. शक्रा, तू निंदकांवर शस्त्र धारदार कर; आता जादूगारांवर वज्र सोड. इंद्राने पराशरासाठी जादूगारांचा संहार केला, जे यज्ञात विघ्न घालतात त्यांना दूर हाकलले. शक्राने असुरांचा नाश केला, जसे कुऱ्हाड वन तोडते, किंवा भांडे फुटते, तसे तो असुरांवर चाल करतो. या प्रकारे, या ऋचांमधून देवतेच्या कृपेचा, पर्जन्याच्या जीवनदायी वर्षावाचा, आणि दुष्टांचा संहार करणाऱ्या इंद्र-सोमाच्या सामर्थ्याचा, तसेच सृष्टीतील अद्भुत एकतेचा गूढ, मंगल आणि भक्तिपूर्ण संदेश आपल्याला मिळतो.