ऋग्वेदातील या मंत्रांमध्ये एक दिव्य आणि मंगल कथा उलगडते. या कथेत ऋषी आपल्या आराध्य देवांना, विशेषतः मित्र, वरुण, अर्यमन्, अदिती, तसेच अश्विनीकुमारांना, अग्नीला आणि इतर देवांना भक्तिपूर्वक वंदन करतात, त्यांचे गुणगान करतात आणि त्यांच्या कृपेची याचना करतात. सुरुवातीला, ऋषी प्रार्थना करतात की, ज्या उदार देवांनी आपल्याला संकटांमधून पार नेले, त्यांचे निवासस्थान सतत तेजस्वी आणि उत्तम पुत्रांनी समृद्ध असो. अदिती ही सत्याची स्वामिनी आहे, तिच्या अखंड राज्यासह, महान सामर्थ्य असलेल्या राजांसह, ती विश्वावर राज्य करते. सुर्याच्या उदयावेळी ऋषी मित्र, वरुण आणि अर्यमन् यांची स्तुती करतात, जे असत्याचा नाश करणारे आहेत. ज्ञानाच्या शोधात असलेली ही भावना, सामर्थ्यासाठी, अजिंक्य आणि सुवर्णसंपत्ती मिळविण्यासाठी या दिव्य शक्तींना अर्पण केली जाते. ऋषी प्रार्थना करतात की, हे वरुणा आणि मित्रा, आम्ही आणि ज्ञानीजन, सर्वजण समृद्ध आणि सुखी होऊ. अनेक ज्ञानी लोक, सत्याची जोपासना करत, आपल्या तेजस्वी विचारांनी तीन सभा पार करतात आणि सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ रक्षण मिळवतात. त्यांनी वर्ष, महिना, दिवस यांची यथायोग्य विभागणी केली आणि वरुण, मित्र, अर्यमन् या राजांनी आपली अखंड सत्ता स्वीकारली. आजच्या दिवशी, सूर्याच्या उदयावेळी, आम्ही तुमचे स्तवन करतो, जेव्हा वरुण, मित्र, अर्यमन् आणि सत्याचे रथ चालवणारे देव एकत्र येतात. हे सत्याचे धारक, सत्यातून जन्मलेले, सत्यातून वाढणारे, बलाढ्य आणि असत्याचे द्वेष्टे—अशी कृपा आम्हा माणसांवर आणि ज्ञानीजनांवर सदैव राहो. प्रभातकाळी आकाशातून एक अद्भुत तेजस्वी रूप प्रकट होते, जेव्हा वेगवान, देव प्रेरित, सर्वांना दिसेल असे प्रकाश उचलतो. हे तेज, जड आणि जंगम सर्वांचा अधिपती, सर्व लोकांमध्ये विहार करतो; सात भगिनी, शुभेच्छेसाठी, सूर्याला आपल्या रथावर वाहतात. देवांनी स्थापलेले हे तेजस्वी नेत्र, म्हणजे सूर्य, उदयाला येते—आपण शंभर शरद ऋतू पाहू, शंभर वर्षे जगू, अशी प्रार्थना होते. ऋषी वरुण आणि मित्र यांना आमंत्रण देतात—हे अजिंक्य, तेजस्वी ऋषींना घेऊन या, सोमरस प्या. स्वर्गातील निवासस्थानांमधून, कपटीपणा न करता, या, हे मातृपुत्र, सोमरस ग्रहण करा. आमच्या अर्पणास स्वीकारा, सत्यात वाढणारे हे प्रभु, सोमरस प्या. पुढे, ऋषी मित्र आणि वरुण या दोन राजांना आपल्या भक्तिपूर्ण मनाने, अर्पणासह, पुत्र जेव्हा पालकांशी बोलतो तशी विनंती करतात. अग्नी, जो आपल्यासाठी प्रज्वलित केला आहे, तो शोक करण्यासारखा नाही; अंधाराच्या कडेला असणाऱ्यांनाही त्याचे दर्शन झाले आहे; तो प्रभातपूर्व काळात तेजस्वी दिसतो, स्वर्गकन्येच्या कीर्तीकरिता जन्मलेला आहे. आता कुशल पुरोहित अश्विनीकुमारांची स्तुती करतो, नासत्या, प्राचीन मार्गांनी, धनदायी रथाने या, अनेक आशीर्वादांसह या. हे अश्विनीकुमार, मी तुम्हाला बोलावतो; सोमरसाच्या पिळणीच्या वेळी, तुमचे वृद्ध घोडे तुम्हाला घेऊन येवोत; आम्हासाठी मधुर सोमरस प्या. देवतुल्य अश्विनीकुमार, माझ्या अडगळीच्या विचारांना संपत्ती आणि यशाकडे वळवा. सर्व स्पर्धांमध्ये, यश आणि समृद्धीसाठी, आम्हांस तुमची शक्ती द्या. आमच्या संतानांमध्ये, वंशात, तुमची कृपा नांदो; उत्तम दानांनी युक्त होऊन आम्ही दिव्य उपासनेला पोहोचू. तुमचे प्राचीन धन, मैत्रीप्रमाणे आम्हाला दिलेले, गोड आणि मुक्तपणे अर्पण झाले आहे. निर्मळ विचारांनी, मानव समाजात आमच्या अर्पणास स्वीकारा. एकाच मंडळात, एकत्रितपणे, तुमचा सात घोड्यांचा रथ फिरतो; तो दिव्य, थकवाविरहित घोडे असलेला, वेगवान आहे. दानशूरांना, दान करणाऱ्यांना, संपत्ती वितरित करणाऱ्यांना, गो-घोड्यांनी समृद्ध करणाऱ्यांना, तुम्ही संपत्ती द्या. हे यौवनशाली अश्विनीकुमार, माझ्या आर्जव ऐका; समृद्धीच्या मार्गाने या; श्रेष्ठांना दीर्घायुष्य द्या, आम्हांस नेहमी आशीर्वादाने रक्षण करा. हे अश्विनीकुमार, तुमच्या तेजस्वी घोड्यांसह या; अद्भुत आणि यौवनात रमणारे, आमच्यासाठी सिद्ध केलेली अर्पणे घ्या. तुमच्यासाठी तयार केलेले सोमरस, त्वरेने या, आमच्या विधी पार पाडा. तुमचा रथ, विचाराच्या वेगाने, शंभर पट अंतर पार करतो; तो आम्हाला सूर्याची संपत्ती मिळवून देओ. हे देवहो, हा पर्वत उंच उभा आहे, तुमच्यासाठी सोम प्रकट करतो; प्रेरित पुरोहित तुम्हाला अर्पण करतो. तुमचे अन्न अद्भुत आणि विपुल आहे; तुम्ही सामर्थ्यवानांना त्रैगुण्य द्या; जो तुमच्या कृपेला जपतो, तो तुम्हाला प्रिय होतो. ही अर्पण, अश्विनीकुमार, च्यवनासाठी केली गेली, जेव्हा तुम्ही त्याला पुन्हा तेजस्वी रूप दिले. तुमचे सोबती, अश्विनीकुमार, भुज्यूला समुद्राच्या मध्यभागी सोडून गेले, पण तुम्ही त्याला तारले. लांडग्यासाठी, अगतिकांसाठी, तुम्ही समर्थ आहात; झोपेसाठीही तुम्ही प्रसिद्ध आहात; तुम्ही आपल्या शक्तीने गायींसाठी पाणी भरता, अगदी दुर्बलांसाठीसुद्धा. हा कवी, उषांच्या अग्रभागी, मंगल विचारांसह, स्तोत्रांनी तुमची स्तुती करतो; गायीच्या दुधाने त्याचे पोषण होवो; आम्हांस नेहमी आशीर्वादाने रक्षण करा. तुमचा रथ, स्वर्ग व पृथ्वीशी जोडलेला, सुवर्णमय, बलवान घोड्यांनी युक्त असावा; त्याचा अक्ष तेजाने झळाळतो; तो प्रभु, घोड्यांचा स्वामी, तुम्हांस पोषण देतो. तो पाच प्रदेश व्यापून, त्रिरथ असलेला, विचाराच्या वेगाने फिरतो; त्याने तुम्ही जेथे जावे, तेथे देवांना भेटता. तुमच्या तेजस्वी घोड्यांनी तुम्ही जवळ या, मधुर सोमरस प्या; वधूच्या रथाने, तुम्ही स्वर्गाच्या सीमा ओलांडता. तेजस्वी कन्येने तुमची कीर्ती निवडली, जशी सूर्य उषेला निवडतो; जेव्हा देवप्राप्तीसाठी प्रयत्न करणाऱ्याला तुम्ही मदत केली, तेव्हा तुमचे पंख वेगाने उडाले. जो तुमचा सारथी आहे, तो उषेच्या वेळी रथ फिरवतो; त्याच्या सोबत, प्रातःकाळी, या यज्ञात आम्हाला सुख लाभो. हे वीर अश्विनीकुमार, वीजेच्या शोधात असणाऱ्या तहानलेल्या गायींसारखे, आज सोमपिळणीला या; अनेकजण विचारांनी तुम्हाला बोलावतात; इतरांनी तुम्हाला रोखू नये. अशा रीतीने, ऋषी आपल्या भक्तीने, स्तोत्रांनी, अर्पणांनी या सर्व देवांना आमंत्रित करतात, त्यांच्या कृपेची याचना करतात आणि त्यांच्या आशीर्वादाने संपन्न, दीर्घायुषी, सत्यप्रिय, आणि तेजस्वी जीवनाची प्रार्थना करतात.