अग्नीची कथा ऋग्वेदातील या पवित्र ऋचांमध्ये अत्यंत जिवंतपणे प्रकट होते. अग्नीची ज्वाला, restraints पासून मुक्त झालेल्या घोड्यासारखी, ताज्या गवतावर चरायला निघते आणि वाऱ्याचा पाठलाग करते; त्यावेळी अग्नीचा काळा मार्ग सर्वांना दिसू लागतो. नव्याने जन्मलेला, शक्तिशाली अग्नी जब आपण प्रज्वलित करतो, त्याच्या अमर ज्वाला सर्वत्र फिरतात; त्याचा लाल धूर आकाशात उठतो आणि अग्नी दूत म्हणून देवांकडे जातो. त्याची शक्ती पृथ्वीवर पसरते; तो आपल्या भक्षक जबड्यांनी यज्ञातील आहुतींना ग्रासतो. सैन्याच्या हालचालीसारखा, अग्नी पुढे जातो आणि आपल्या जिव्हेने तो बार्ली निवडतो. संध्याकाळी आणि पहाटे, लोक त्या सर्वात तरुण, ऊर्जा असलेल्या अग्नीला घोड्याप्रमाणे स्वच्छ करतात; तो सदैव तेजस्वी, घरातील अतिथीप्रमाणे, आहुती दिल्यावर उजळतो. त्याचा सुवासित, सुवर्णासारखा तेजस्वी चेहरा वेदीवर झळकतो; त्याची शक्ती आकाशातील गडगडाटासारखी घुमते, आणि सूर्याप्रमाणे तो आपले तेज प्रकट करतो. आम्ही अग्नीला यज्ञ, स्तुती, आणि तूपयुक्त आहुती देत सेवा करतो; त्याच्या असंख्य महानतेने तो आम्हाला शंभर लोखंडी किल्ल्यांनी संरक्षण देतो. अग्नी, तुझ्याकडे असलेल्या अमोघ स्तुती, ज्या भक्तासाठी आहेत, किंवा ज्या तुझ्या मनाला प्रिय आहेत, त्या स्तुतिंनी, शक्तिसंपन्न पुत्रा, जाटवेदस, आमचे, आमच्या स्वामींचे आणि गायकांचे रक्षण कर. लाकडातून चमकणाऱ्या धारदार कुऱ्हाडीप्रमाणे, अग्नी स्वतःच्या स्वरूपात उजळतो; तो विशाल मातृपोटातून जन्मलेला, शुद्ध, बुद्धिमान, देवपूजेसाठी योग्य आहे. अग्नी, आम्हाला हे वरदान दे—आमच्याकडे बुद्धिमत्ता, विवेक असो; सर्व शुभ गोष्टी स्तुती करणाऱ्याला आणि गायकाला मिळो. तुम्ही सर्वजण, सदैव आमचे कल्याण राखा. आम्ही अग्नीला तेजस्वी आहुती आणि शुद्ध विचार अर्पण करतो, जो सर्वज्ञ आहे, जो दिव्य आणि मानवी जातींना आपल्या बुद्धीने जिंकतो. तो तरुण अग्नी, कुठेही जन्मलेला असो, येथे असावा; जो शुद्ध, पटकन अनेक आहुती प्रज्वलित करतो आणि विपुल अन्न त्वरित ग्रासतो. या देवाच्या सभेत, जिथे मर्त्यांनी स्थान घेतले आहे, अग्नीने मानववंश घोषित केला; आणि दूरस्थ साधकासाठी तो तेजस्वी झाला. हा ज्ञानी, ज्ञानींच्या मध्ये, अमर अग्नी म्हणून मर्त्यांमध्ये स्थिर झाला आहे; आम्ही सदैव तुझ्याशी उत्तम मनाने राहो, शक्तिसंपन्ना, आणि अपाय होऊ नये. तो देवांनी केलेल्या गर्भात बसला; आपल्या शक्तीने अग्नीने अमरांचा अतिक्रम केला; अंधार, वनस्पती, जंगलातील संतती, आणि पृथ्वी—सर्व काही त्याला आधार देतात. अग्नी अमर संपत्तीचा स्वामी आहे, संपत्तीचा, वीरशक्ती देणाऱ्याचा स्वामी आहे; आम्ही, शक्तिसंपन्ना, पुत्र किंवा सामर्थ्य नसताना, तुझ्यापासून किंवा तुझ्या कृपेपासून दूर जाऊ नये. आम्ही सदैव नव्याने मिळणाऱ्या, अक्षय संपत्तीचे स्वामी होऊ, अग्नी; असावधानांसाठी दुसरे जन्म नाही—तुझ्या मार्गापासून आम्ही दूर जाऊ नये. वनातील अग्नी सहज पकडता येत नाही, आणि दयाळू अग्नी दुसऱ्याच्या पोटाने किंवा मनाने धरता येत नाही; तरीही, तो पुन्हा घराकडे येतो—नव्या, शक्तिशाली अग्नीने आम्हाला अपाय न करता येऊ दे. अग्नी, तू आम्हाला शत्रूंमधून वाचव; तू, शक्तिसंपन्ना, निंदा टाळ; तुझ्यासाठी मार्ग एकत्र होऊ दे, धुरासाठी जसा मार्ग मिळतो; तुझ्यासाठी सर्व इच्छित, विपुल संपत्ती एकत्र होऊ दे. अग्नी, हे वरदान आम्हाला उजळव; आम्ही बुद्धिमान आणि सावध निर्णय मिळवू. सर्व दान स्तुतीकरणाऱ्यांना आणि गायकांना मिळो; तू सदैव आमचे कल्याण राख. आम्ही अग्नी, शक्तिसंपन्न, यासाठी आवाज अर्पण करतो—स्वर्ग आणि पृथ्वीच्या मदतीसाठी. वैश्वानर, अमरांमध्ये वाढलेला, जागृत आहे, सतर्क आहे. अग्नी स्वर्गात स्थिर आहे, पृथ्वीवर मार्गदर्शक आहे, नद्यात वृषभ आहे, आणि सैन्यात शक्तिशाली आहे. वैश्वानर मानववंशात उजळतो, उत्कृष्टतेने वाढतो. तुझ्या भयाने, वंश आपले अन्न सोडून, एकत्र येतात, जेवण मागे टाकतात. वैश्वानर, पूरूसाठी उजळतो; अग्नी, किल्ले नष्ट करताना, तू स्तुतीस पात्र ठरतो. पृथ्वी आणि आकाश, त्यांच्या त्रिविध स्वरूपात, तुझ्या नियमाचे पालन करतात, वैश्वानर, अग्नी. तुझ्या तेजाने, तू दोन जगांमध्ये पसरतोस, सतत जळणाऱ्या ज्वालांनी उजळतोस. तुला, अग्नी, सुवर्णरंगी स्तुती एकत्र येतात, तुपाचे मंथन अर्पण होते. तू लोकांचा स्वामी आहेस, संपत्तीचा सारथी आहेस, वैश्वानर, पहाटांचा आणि पराक्रमाचा दीपस्तंभ आहेस. तुझ्यात, वसुनी अधिपत्य ठेवले आहे; त्यांनी तुझा बुद्धिमान सल्ला स्वीकारला, मित्राचा मित्र आहेस. तू, अग्नी, दस्यू आणि अंधार दूर करतोस, आर्यांसाठी विस्तीर्ण प्रकाश निर्माण करतोस. सर्वात उच्च स्वर्गात जन्मलेला, तू वाऱ्यासारखा मार्ग राखतोस. तू, जाटवेदस, जग निर्माण करतोस, संततीसाठी समृद्धी आणतोस, कृपा देतोस. अग्नी, वैश्वानर, जाटवेदस, आम्हाला ते तेजस्वी, इच्छित संपत्ती दे; त्याने तू उदारांना पोसतोस, भक्त मर्त्याला विस्तीर्ण कीर्ती देतोस. अग्नी, आम्हाला विपुल, प्रसिद्ध संपत्ती दे, उदारांसाठी; आम्हाला सामर्थ्य आणि कीर्ती मिळवून दे. वैश्वानर, रुद्र आणि वसुंसह, आम्हाला महान संरक्षण दे. मी असुराच्या, लोकांच्या नेत्याच्या, ज्ञानीच्या कीर्तीचे स्तुती करतो; इंद्रासारखा, मी सामर्थ्याचे कार्य सन्मानतो; स्तुती करणारा म्हणून, मी पवित्र लाकडाची गोष्ट सांगतो. मी ऋषी, दीपस्तंभ, तेजस्वी, पर्वतावरून प्रकाश आणणाऱ्या अग्नीला आह्वान करतो. दोन जग राजकीय कृपा देतात; मी यज्ञाच्या गडगडाटाने, अग्नीच्या प्राचीन, महान वचनांना स्तुती करतो, किल्ले नष्ट करणाऱ्या अग्नीला. त्याने दुर्बल मनाच्या, गर्विष्ठ, कठोर भाषेच्या, विश्वासघातकी, अशुभ, यज्ञ न करणाऱ्यांना दूर केले; अग्नीने त्या दस्यूंना हाकलून दिले, जुन्या आणि नव्या यज्ञ न करणाऱ्यांना दूर केले. तो स्वामी, अंधारात आनंद मानणाऱ्यांना पूर्वेकडे वळवतो, सर्वात वीर शक्तींनी. मी अग्नी, संपत्तीचा शासक, अपराजित, शत्रूंना वश करणारा, याची स्तुती करतो. त्याने शत्रूंना त्यांच्या घरातून शक्तीने हाकलले; आर्यांच्या पत्नीला पहाटेसारखे उजळवले; तो शक्तिशाली, तरुण अग्नी शत्रूंना रोखतो, वंशांना आपली शक्ती देतो. सर्व लोक त्याच्या संरक्षणात आश्रय घेतात, त्याची कृपा इच्छितात; वैश्वानर, दोन जगांचा सर्वश्रेष्ठ, अग्नी, आपल्या पालकांच्या मांडीवर बसतो. देव वैश्वानराने गूढ खजिने दिले, सूर्याच्या उदयासह; अग्नीने समुद्रातून, दूरवरून, खालीवरून, स्वर्ग आणि पृथ्वीमधून दिले. मी अग्नी, शक्तीच्या देवाला, वेगवान घोड्यासारखा, आदराने आह्वान करतो. तू आमचा दूत हो, यज्ञ जाणणारा, देवांमध्ये समजूतदार, बुद्धिमान, हेतूला खरा. अग्नी, योग्य मार्गाने ये, देवांच्या संगतीत आनंद घे; त्यांची मैत्री स्वीकार. तुझ्या शक्तीने, पृथ्वीच्या शिखरावर घुमत, तुझ्या आघातांनी सर्व वनस्पती आणि प्राणी हलतात. यज्ञ पूर्वेकडे आहे; पवित्र कुश व्यवस्थित ठेवले आहे; अग्नी, आह्वान केलेला, होतारासारखा प्रसन्न आहे. सर्वव्यापी मातांना आह्वान करून, अग्नी, तू सर्वात शुभ, सर्वात तरुण म्हणून जन्म घेतोस. विधीत, ज्ञानी पुरुष त्वरित सारथी निर्माण करतात, त्यांच्या मध्ये विवेकशील असणारा. अग्नी, लोकांचा स्वामी, घरात स्थिर आहे, मधुर जिभेचा, सत्य बोलणारा, ऋताचा पालन करणारा. निवडलेली अग्नीने आसन घेतले; अग्नी आला आहे; अग्नी, पुरोहित, पुरुषांच्या सभेत आधार आहे. स्वर्ग आणि पृथ्वीने त्याला बळ दिले; होतार त्याची पूजा करतो, सर्वव्यापी अग्नीची. अशा प्रकारे, अग्नीची ही कथा ऋग्वेदातील ऋचांमध्ये प्रकट होते—त्याच्या तेज, शक्ती, कृपा, आणि भक्तांसाठी केलेल्या संरक्षणात, त्याच्या दिव्य स्वरूपाचा अनुभव प्रत्येक यज्ञात, प्रत्येक स्तुतीत, आणि प्रत्येक आहुतीत घेतला जातो.