एकदा ऋषींच्या स्तुत्य वाणीने देवतांच्या अद्भुत कार्यांची गाथा सांगितली जाते. त्या काळी, अश्विनीकुमारांनी आपल्या तेजस्वी, धूळरहित मार्गाने, आकाशातून उडणाऱ्या पक्ष्यांसारख्या आपल्या रथावरून, भुज्यु या तुग्रपुत्राला अथांग समुद्रातील जलातून वाचवले. त्यांनी त्याला सुरक्षितपणे किनाऱ्यावर आणले. विजयी रथावर आरूढ होऊन, हे पराक्रमी अश्विनी, वध्रीमतीच्या हाकेला प्रतिसाद देत पर्वतांवर पोहोचले. त्यांनी झोपलेल्या भक्तावर कृपा केली, गायींच्या थव्यांना समृद्ध केले आणि शुभत्व आणले. आकाश-पृथ्वीतील जे काही श्रेष्ठ आहे, जे द्युतिमान आहे, ते सर्व, हे आदित्य, वसु, रुद्र, तुम्ही दुष्ट राक्षसांवर जणू ज्वलंत अस्त्रासारखे ठेवता. जो राजा बुद्धीने विश्वाचे राज्य करतो, त्याचा खरा अर्थ मित्रावरुण जाणतात. तो संरक्षणार्थ, अस्त्रासाठी, कपटींवर आणि अपकार करणाऱ्यांवरही आपले सामर्थ्य वापरतो. तुमच्या तेजस्वी, मानवांना वाहून नेणाऱ्या रथावरून, आमच्या संततीसाठी या. तुमच्या सामर्थ्याने, माणसाचा शत्रू जरी बलवान असला, तरी त्याचा नाश करा. सर्व उच्च, मध्यम, नीच लोकांतून, तुमच्या समूहांसह या. गायकासाठी, दानशूर अश्विनी, गायींनी समृद्ध असलेली मजबूत कुंपणंही फोडा. कुठे आहेत ते तेजस्वी अश्विनी, ज्यांना स्तोत्ररूपी दूताने अयोग्यांमध्ये शोधले नाही? आमच्याकडे वळणारे ते दोघे अत्यंत प्रिय आहेत; कारण त्यांच्या मनात भक्तावरील प्रेम दृढ आहे. आमच्या यज्ञासाठी या, स्तुतिपाठ करणाऱ्यांसाठी, सोमपानासाठी या. तुमचा मार्ग निरविघ्न असो, कुठलेही विघ्न तुमच्या स्तुतिसंकेत येऊ नये. सोमपानासाठी मार्ग तयार केला आहे; कुश आच्छादित आहे, जो तुमच्या आगमनास योग्य आहे. हात वर करून, तरुणाने तुमची पूजा केली आहे; चमकणाऱ्या दगडांनी तुमचे आगमन दर्शवले आहे. तुमचा अग्नी समिधेच्या विधीत उभा आहे; तुपयुक्त आहुती वाहते आहे. पुरोहित उत्साही मनाने पुढे जातो; त्याने तुमच्यासाठी आहुती योजली आहे, हे अश्विनी. किर्तीसाठी, सूर्यकन्या, असंख्य सामर्थ्यांनी युक्त, शतशक्तिरथावर उभी आहे. येथे जादुई शक्तीने जादूगारांनी कृती केली; भक्तांमध्ये नर्तक उत्पन्न झाले. तुम्ही सूर्यकन्येला सौंदर्य व तेज दिले; तुमचे वेगवान घोडे किर्तीच्या मागे धावले. स्तुतिपाठाने, यज्ञमंचाचे अधिपती, तुमचे आगमन जाहीर केले. तुमचे घोडे व रथ, हे अश्विनी, तुम्हाला येथे घेऊन आले. मनाच्या वेगाने धावणारा तुमचा रथ, उत्साहीपणे, पहिल्यांदाच पुढे निघाला. तुम्ही, संपत्तीने परिपूर्ण, वारंवार धनदायिनी गायीसारखे दान दिले. तुमच्या मधुर स्तुतींना कीर्ती मिळाली; तुमच्या दानाचा लाभ घेणारे येथे आले. माझ्या नगरीत, शंभर शिजवलेल्या जेवणाचे पदार्थ व शंभर धान्याने भरलेली कोठारे मिळाली. शंडाने दानशूरतेने दहा गायी दिल्या आणि बलशालींना पराभूत केले. शेकडो, हजारो घोडे, हे अश्विनी, पर्वताच्या अनेक मार्गांनी दिले गेले. आता, हे वीर, पर्वतावर भरद्वाजाला द्या; तुमच्या विपुल सामर्थ्याने विध्वंसकांचा पराभव होवो. आम्ही तुमच्या कृपेचे, विशाल मार्गाचे लाभार्थी होऊ. प्रभातकाळच्या तेजस्वी प्रभा उदयास आल्या; त्या पाण्यावर उभ्या राहून चमकत आहेत, त्यांच्या घोड्यांचे तेज विलक्षण आहे. ती सर्व शुभ मार्ग व सोपे वाटा निर्माण करते; दानशूरतेने संपत्ती वाढली आहे. दिसायला सुंदर, तू सर्वत्र चमकतेस; तुझे किरण आकाशापर्यंत पोहोचले आहेत. आपले रूप प्रकट करून, तू सगळीकडे उजेड करतेस, हे देवी, तुझ्या महिम्याने झळकत आहेस. लाल घोड्यांनी तिला वाहून नेले, ती चमकत, सर्वत्र शुभत्व पसरवते. वीर शत्रूंना भेदतो, अंधार दूर करतो, वीजेसारखा वेगवान आहे. तुझा शुभ व सोपा मार्ग पर्वतांवर आहे; तू आपल्या प्रकाशाने अंधार दूर करतेस. आम्हाला, हे दिव्यकन्या, पुष्कळ धन दे, जे आमच्या पालनासाठी उपयुक्त ठरेल. जोडलेल्या घोड्यांनी, तू सर्वोत्तम देणगी घेऊन येतेस; तू आनंदाने इच्छित वस्तू घेऊन येतेस. हे देवी, स्वर्गकन्या, प्राचीन स्तोत्रात तुझे वैभव गातात, तू देखण्या रूपात दिसतेस. घरातील पक्षीही उडून गेले, आणि ते पुरुष, जे वडिलांसोबत प्रभातकाळी असतात. तू, हे देवी, भक्त माणसासाठी, घरात पुष्कळ काही घेऊन येतेस. ही आपली स्वर्गकन्या, तेजस्वी, मानव आणि देवांमध्ये उदयास येते. ती आपल्या प्रकाशाने सुंदर, अंधार व रात्रींपलीकडेही ओळखली जाते. तेजस्वी प्रभात, लाल घोड्यांनी युक्त, तेजाने झळकतात; त्यांच्या चंद्रासारख्या रथांनी महान यज्ञाचा मार्ग दाखवला. त्या लाटांचा अंधार दूर करतात. प्रभातकाळ भक्ताला कीर्ती, बळ, पोषण, आणि उत्साह देतो. दानशूर, वीर संतती देतात; आज, यज्ञ करणाऱ्याला अमूल्य देणगी द्या. आता, खरोखर, तुम्ही प्रभातांनी अमूल्य देणगी दिली; आता, वीरासाठी, भक्तासाठी. आता, प्रेरित ऋषीसाठी, जेव्हा तो स्तोत्र गातो, तुम्ही ते नेहमीच शोधकाला दिले आहे, प्राचीन काळापासून. आता, हे प्रभात, अंगिरस ऋषी तुम्हाला गायींसाठी, धनासाठी स्तुती करतात. सूर्यकिरणाने आणि प्रार्थनेने, त्यांनी अडथळा फोडला; मनुष्यांची देवांना केलेली प्रार्थना खरी ठरली. उठ, हे स्वर्गकन्या, प्राचीन, भरद्वाजासारखी, भक्ताला दानशूर. आम्हाला विपुल धन व वीरशक्ती दे; कीर्ती आमच्यावर ठेव, जी सर्वत्र प्रसिद्ध होईल. त्या रूपाला ज्ञानी लोक ओळखतात—एक नाव, गाय, सर्वत्र आहे, पण ती विभागली जाते. माणसांसाठी ती दुसऱ्या रूपात दूध देते; पूर्वी, तेजस्विनी पृश्नीने दूध दिले. ते अग्नीप्रमाणे तेजाने चमकतात, आपल्या स्थानावर; दोनदा, तिनदा, मरुतांनी सामर्थ्य वाढवले. त्यांची धूळ सुवर्णासारखी आहे; सामर्थ्य व पुरुषार्थाने एकत्र झाले आहेत. जे रुद्रपुत्र, कल्याणकारी, आणि जे धैर्याने स्थिर आहेत, त्यांना त्यांच्या मातेला—महान, बलशाली—ओळखतात. पृश्नीने सौंदर्यासाठी गर्भ ठेवला. ते मूळ सोडू इच्छित नाहीत; शुद्ध असल्याने, दोष टाळतात. जेव्हा त्यांना दूध दिले जाते, तेव्हा शुद्ध, सुंदर अलंकारांनी सजलेले, आपले रूप प्रकट करतात. ते वेगवान, दूध देण्यासाठीही, मरुत नावाने ओळखले जातात. स्तुतीने ते थकत नाहीत; आजही, दानशूर बलवान शत्रूंना दूर करतात. ते भयंकर, सामर्थ्यवान, आकाश व पृथ्वीला एकत्र जुळवतात. मग त्यांच्या कृतीने, आकाश-पृथ्वी आपल्या प्रकाशाने स्थिर राहतात; अवकाश कधीच कमी पडत नाही. विघ्न न येता, हे मरुत, तुमची गती अत्यंत वेगवान आहे—even घोडेविना, रथाविना, बंधनाविना, दडपणाविना, तुम्ही आकाश-पृथ्वीचे मार्ग पार करता, कार्य साधता. कोणताही, ज्याला तुम्ही बळ देत असता, त्याला कोणी रोखू शकत नाही किंवा मागे टाकू शकत नाही, हे मरुत. संतती, पशुधन, मुलं किंवा जल—त्याने अडथळा फोडला, आणि नंतर आकाश गाठले. तेजस्वी स्तोत्र बलशाली मरुतांसाठी अर्पण करा, त्यांच्या आत्मसामर्थ्यासाठी. जे पराक्रमाने महान कार्य करतात, पृथ्वी व अग्नी त्यांच्या विधीने थरथरतात. ते तेजस्वी, यज्ञाच्या ज्वाळेसारखे, त्यांची भव्य भाले अग्नीच्या जिभेसारखी आहेत. त्यांच्या स्तुती त्रैगुण्य आहे, त्यांच्या हालचाली वीरांसारख्या; मरुत, जन्मतःच तेजस्वी, अजिंक्य आहेत. तो वाढणारा मरुत, तेजस्वी दृष्टी असलेला, रुद्रपुत्र, मी प्रार्थनेने आळवतो. स्वर्गीय समूहांसाठी, निर्मळ मनाने; बलशाली पर्वतांनी त्याला कधीच स्पर्श केला नाही. अशा रीतीने, ऋषींच्या वाणीने, देवतांचे पराक्रम, त्यांची दानशूरता, तेज आणि भक्तावर केलेली कृपा, यांचा हा पवित्र इतिहास सांगितला जातो.