संपूर्ण विश्वावर आपल्या अद्वितीय सामर्थ्याने राज्य करणाऱ्या इंद्राची ही महती कथा आहे. राक्षस वृत्राचा संहार करण्यासाठी, आम्ही इंद्राला साद घालतो—जवळचे, दूरचे, आणि मधल्यामधले सर्व सहाय्य घेऊन, तो आमच्या मदतीला यावा, अशी आम्ही प्रार्थना करतो. हे महान आणि उग्र इंद्रा, तुझ्या या सामर्थ्याने तू आमच्या शत्रूंना दूर कर, विरोधकांचा कोप मोड, दस्यूंना विखुरून टाक आणि आर्यांना सुरक्षित पार ने. इंद्रा, जवळचे असोत वा दूरचे, आप्त असोत वा अनोळखी, ज्या ईर्ष्यावानांनी एकत्र येऊन आमच्यावर दडपण आणले आहे, त्यांची शक्ती तू मोडून काढ. सामर्थ्यवान इंद्र स्वतःच्या बळावर दुसऱ्या सामर्थ्यवानावर विजय मिळवतो. मुलांमध्ये, गायींमध्ये, संततीमध्ये, पाण्यात—even two worlds are made to resound by him—इंद्र सर्वत्र आपला प्रभाव दाखवतो. कोणताही बलाढ्य, वेगवान, धैर्यवान किंवा वीर—कधीच इंद्रावर विजय मिळवू शकलेला नाही. इंद्र सर्वांना मागे टाकतो; त्याच्या सामर्थ्यापुढे कोणीही थांबू शकत नाही. सभेत शहाणे लोक इंद्राला हाक मारतात, तेव्हा शत्रू दोन्ही बाजूंनी कोसळतात. वृत्रवध असो, महासंग्राम असो, किंवा लोकांचा मेळावा असो—इंद्र सर्वत्र भेद निर्माण करतो, शत्रूंना विभागतो. इंद्र येतो तेव्हा सर्व लोक आनंदित होतात. तो आमचा रक्षक आणि पालक असावा, अशी इच्छा व्यक्त होते. सत्यप्रिय, सुज्ञ, आणि श्रेष्ठ लोक आमचे नेते व्हावेत, अशी प्रार्थना केली जाते. इंद्राचे सर्व सामर्थ्य, पराक्रम, आणि उपासना त्याच्या महत्तेसाठीच अर्पण केलेली आहे. वृत्रवधामध्ये त्याचे हे सर्व गुण प्रकट होतात. इंद्रा, प्रत्येक स्पर्धेत, आमच्या प्रतिस्पर्ध्यांवर आम्हाला विजय मिळवून दे. देवी-देवतांना त्यांच्या प्रयत्नांत तृप्त कर. आम्ही भारद्वाज—तुझी स्तुती करणारे—तुझ्या कृपेने संपत्ती जाणू दे, हे इंद्रा, आता आणि नेहमी. आम्ही इंद्राला पुन्हा पुन्हा हाक मारतो, कारण आम्हाला सामर्थ्याचा महान पुरस्कार हवा आहे. जेव्हा वीरांचा सन्मान दिला जातो, तेव्हा, हे बलवान इंद्रा, आजच्या दिवशी आम्हाला तुझं संरक्षण लाभो. पुरस्काराची इच्छा असणारे, युद्धात किंवा गायींसाठीच्या संघर्षात, नेहमीच इंद्राचं स्मरण करतात. कवीला प्रेरणा देणारा, उपासकांसाठी शत्रूंवर विजय मिळवणारा—इंद्राने कुत्सासाठी शुष्णाचा नाश केला, आणि अतिथिग्वासाठी महान कार्य केले. तो रणांगणात रथ, वीर, आणि लढणारा वृषभ—दशद्यु—यांना पुढे आणतो. त्याने वेतसूसाठी तुग्राला मदत केली; तुझी गायकाला रक्षण दिलं. इंद्राने आपल्या सामर्थ्याने हजारो भेटी पाहिल्या, शंबर नावाच्या दासाचा पर्वतावरून नाश केला आणि दिवोदासाला महान मदत दिली. श्रद्धा आणि सोमरसाच्या आनंदाने इंद्राने कुमुरीचा नाश केला, राजीला पराभूत केले, आणि त्याच्या शक्तीने एकाच वेळी साठ हजार शत्रूंना पाडले. शहाण्यांसोबत मीही तुझ्या महान कृपेचा लाभ घेऊ दे, हे इंद्रा. तुझ्या स्तुतिपाठकांना तू त्रैगुण्य रक्षण देतोस. आम्ही तुझ्या मैत्रीचे अधिकारी होऊ दे, तुझ्या महत्तेमुळे सर्वांत सन्मानित होऊ दे. प्रतर्दनाला उत्तम राजसत्ता, युद्धात अग्रगण्यपद, आणि वृत्रांमध्ये संपत्ती मिळू दे. इंद्राने या सोमपानाचा आनंद घेण्यासाठी, मैत्रीसाठी अनेक कर्मे केली आहेत. सभा असो किंवा युद्ध, त्याच्यासोबत बसणाऱ्यांना त्याची ओळख आधीपासून होती का, की आता होत आहे? त्याच्या सामर्थ्याची, दानशूरतेची, आणि नवीन-जुने देणग्यांची सीमा कोणी पाहिलेली नाही. त्याने वरशिखाचा उरलेला भाग आपल्या प्रसिद्ध सामर्थ्याने संपवला. त्याच्या वज्रातून दुरवर मोठा आवाज झाला, आणि इंद्राने तेथेही फाट पाडला. इंद्राने वरशिखाचा उरलेला भाग, परतणाऱ्या आणि विरोध करणाऱ्याचा पाठलाग करून, नष्ट केला. हरियूपीयाच्या युद्धात, वृचिवंतासाठी, त्याने भयाने शत्रूंचा पुढचा भाग पाडला. यव्यावत येथे तीनशे कवचधारी, इंद्राच्या बाणांनी पडले, त्यांची भांडी तुटली आणि ते शांत झाले. ज्याच्या गायी, सुंदर आणि उत्तम दुग्ध देणाऱ्या, आत फिरतात—त्याने सृंजयासाठी तुर्वशाला दिलं, आणि वृचिवंतासाठी दैववतासाठी प्रयत्न केला. दोनदा वीस रथवीर, गायी आणि वधूंनी युक्त, उदार अधिपतीने मला दिले. परतणारा आणि विरोध करणारा देतो; ही पार्थवांची देणगी, दक्षिणेचा हिस्सा आहे. गायी आमच्याकडे सौभाग्य घेऊन आल्या आहेत; त्या गोठ्यात राहोत आणि आमच्यासाठी हंबरू देत राहोत. त्या फळदायी, विविध रूपांच्या असोत, आणि प्रत्येक उष:काळी इंद्रासाठी भरपूर दूध देत राहोत. इंद्र यज्ञकर्त्याला आणि उदार व्यक्तीला संपत्ती देतो; पुन्हा पुन्हा त्याची संपत्ती वाढवतो, आणि देवप्रिय धन साठ्यात ठेवतो. त्या गायी हरवून जात नाहीत, चोर त्यांना हानी पोहोचवत नाही, शत्रू त्यांना जिंकू शकत नाही. त्या गायींमुळे देवांची पूजा होते, भेटवस्तू दिल्या जातात, आणि गोधनाचा स्वामी समृद्ध होतो. जवळचे किंवा दूरचे शिकारी त्यांना गाठू शकत नाहीत, आणि जाळ्यात अडकवणाऱ्यांच्या हातात त्या येत नाहीत. त्या निर्भय, मुक्तपणे फिरतात, यज्ञ करणाऱ्याच्या आहेत. गायी म्हणजेच माझ्यासाठी भाग्य, गायी म्हणजे इंद्र; गायी म्हणजे सोमाचा पहिला भाग; या गायी, हे लोकांनो, इंद्रच आहेत—मनाने आणि हृदयाने मी इंद्राला इच्छितो. गायी दुबळ्यालाही तगवतात, कुरूपालाही सुंदर करतात; घराला शुभ करतात, त्यांचे स्वर शुभ आहेत, त्यांची कीर्ती सभांमध्ये गातली जाते. भरपूर संतती, समृद्ध कुरणावर चरणाऱ्या, शुद्ध पाणी पिणाऱ्या या गायींवर ना चोराचा, ना दुष्टाचा अधिकार असो; त्या रुद्राच्या शस्त्रापासून वाचोत. ही अर्पण गायींमध्ये होऊ दे, त्यांच्यात चौकशी होऊ दे; वृषभाच्या बीजामध्ये, तुझ्या सामर्थ्यात, हे इंद्रा, हे अर्पण असो. मैत्रीसाठी आम्ही इंद्राची निवड केलेली आहे—तो महान, आमच्यावर प्रेम करणारा, आमच्यात आनंद मानणारा आहे; तो मोठा दाता, वज्रधारी—त्याच्या सहाय्यासाठी यज्ञ करा. ज्याच्या हातात, पुरुषार्थासाठी, सुवर्णरथ आहेत, ज्याच्या लगाम आणि हात मजबूत आहेत, बलवान घोडे जुंपलेले आहेत. तेजासाठी तुझे पाय उत्सुक आहेत, वज्रधारी, बलवान, कुशल; सुगंधित वस्त्र परिधान केलेला, सुंदर दिसणारा, तो पुरुषांचा नेता झाला आहे. तो सोम सर्वाधिक मिसळून पिळला जातो; त्यात भोजन शिजते, धान्य असते; स्तुतिपाठक, ऋचाकार, इंद्राची स्तुती करतात. तुझ्या सामर्थ्याला मर्यादा नाही, हे बलाढ्य; तुझी महत्ता आकाश आणि पृथ्वीनेही मर्यादित केलेली नाही. सूर्य त्यांना भरतो, जलांमध्ये सेनापती प्रमाणे वेगाने फिरतो. इंद्र सहज आवाहन करता येतो, तो उन्नत, स्तुत्य आणि अस्तुत्य, पिवळ्या दाढीचा, बलवान आहे; तो अद्वितीय सामर्थ्याचा, असंख्य शत्रूंचा नाश करणारा, दस्यूंना पाडणारा आहे. इंद्राने आपल्या सामर्थ्यात अधिकाधिक वाढ केली आहे; तो एकटा, नाश न होणारा, संपत्ती वाटतो; इंद्राने आकाश आणि पृथ्वी व्यापली आहेत, आणि त्या दोन्हींची अर्धी भाग स्वतःसाठी घेतली आहे. हीच आहे इंद्राची महान, अद्वितीय, आणि सर्वत्र व्यापणारी महती.